Politieke tegenstanders van Rwandese president Kagame vrezen voor hun veiligheid nadat criticus werd onthoofd

Robert Kabera, een 50-jarige sergeant-majoor buiten dienst van het Rwandese leger, werd bekend met liedjes en honderden filmpjes waarin hij het beleid bekritiseerde van president Paul Kagame en diens heersende politieke partij Rwandan Patriotic Front. Zijn Youtubekanaal ‘Major Robert TV’ heeft 147 duizend abonnees.

Op amateurfilmbeelden, verspreid via sociale media, is te zien dat alleen Kabera’s romp is aangetroffen. Zijn hoofd wordt vermist. Hoewel de politie in Oeganda nog geen dader op het spoor is, suggereert de Rwandese oppositie dat de overheid in Rwanda op de een of andere manier betrokken is bij zijn onthoofding.

‘Rwandezen in ballingschap zien zich geconfronteerd met een beangstigende vraag: waar zijn wij veilig?’, stelt oppositiepartij Rwanda National Congress (RNC) in een bericht op X.

Eerder mishandeld

Een andere bekende criticus van president Kagame, muzikant Ramadhani Mupenda, ook bekend als ‘Bad Rama’, die in de Verenigde Staten woont, vraagt op X aan onder meer de Amerikaanse president Donald Trump en de FBI ‘bescherming voordat het te laat is’. Net als de omgekomen Kabera heeft Mupenda een Youtubekanaal waarop hij Kagame bekritiseert.

Na een beschuldiging van ‘ontucht’ vluchtte Kabera in 2020 naar buurland Oeganda, waar hij politiek asiel kreeg. Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch documenteerde in 2023 een reeks bedreigingen en intimidaties aan zijn adres. Hij werd onder meer mishandeld op straat.

Volgens de mensenrechtenorganisatie zat Kabera ondergedoken en kreeg hij op eigen verzoek beveiliging van de Oegandese politie. Onbekend is of hij nog steeds beveiligd werd ten tijde van de moord.

Een van Kabera’s protestliederen, Commandant Ingabire, is een ode aan de Rwandese oppositiepoliticus Victoire Ingabire, die jaren in Nederland woonde. Zij keerde in 2010 terug naar Rwanda om mee te doen aan de presidentsverkiezingen. Ingabire zat zes jaar vast, onder meer vanwege het ‘ontkennen’ van de genocide in Rwanda in 1994, waarbij naar schatting 800 duizend mensen om het leven kwamen. Volgens haar achterban was deze veroordeling politiek gemotiveerd. Momenteel zit ze opnieuw in voorarrest.

President Kagame is al ruim een kwarteeuw aan de macht. Hij staat nauwelijks politieke oppositie toe en steunt een omstreden rebellengroep in het aangrenzende Oost-Congo. Tegelijkertijd onderhoudt de Rwandese regering warme diplomatieke banden met westerse landen.

Grand Prix

Nederland, Duitsland, Denemarken, Oostenrijk en Griekenland onderhandelen met Rwanda over een eventuele ‘terugkeerhub’ waarnaar in Europa uitgeprocedeerde asielzoekers zouden kunnen worden gebracht. Voor het einde van het jaar moet er meer duidelijkheid komen over deze plannen. Mensenrechtenorganisaties waarschuwen voor de rechten van asielzoekers die naar Rwanda worden overgebracht, in het bijzonder kinderen.

Eerder deze maand maakte Kagame bekend dat de Rwandese overheid een contract heeft gesloten met de organisator van de Formule 1 om in Rwanda binnen tien jaar een Grand Prix-wedstrijd te organiseren. Daarvoor moet eerst een nieuwe racebaan worden gebouwd. Het zou de eerste keer zijn in ruim drie decennia dat op het Afrikaanse continent een Grand Prix wordt verreden.

Twee moorden

Kagame is eerder door zijn politieke tegenstanders beschuldigd van betrokkenheid bij twee moorden op oppositiefiguren die beiden naar Zuid-Afrika waren gevlucht. In 2021 werd RNC-politicus Seif Bamporiki doodgeschoten aangetroffen in Kaapstad. Volgens de Zuid-Afrikaanse politie was hij slachtoffer van een beroving. Zijn vrienden gingen echter uit van een politiek gemotiveerde moord.

In 2014 werd het voormalige hoofd van de Rwandese militaire inlichtingendienst, Patrick Karegeya, een andere uitgesproken criticus van Kagame, gewurgd aangetroffen in een hotelkamer in de Zuid-Afrikaanse stad Johannesburg. De politie wees in deze zaak nooit een verdachte aan.

‘Het is een grote nee’, zei Kagame toen hem in een interview met The Wall Street Journal werd gevraagd naar betrokkenheid van Rwanda bij deze moord, ‘maar ik voeg eraan toe dat ik wens dat Rwanda het zou hebben gedaan.’