Veel sites weer online na PHP-probleem, maar aantal belangrijke nog niet

Linda van Beest
Nieuwsredacteur

De meeste websites die woensdag offline gingen vanwege kwetsbaarheden in programmeercode PHP zijn donderdag weer bereikbaar dankzij een veiligheidsupdate. Maar een aantal belangrijke sites staat nog op zwart.

De site van het RIVM doet het nog niet, blijkt donderdagochtend na inventarisatie van NU.nl. Ook Meld Misdaad Anoniem en sites van lokale Veilig Thuis-afdelingen zijn nog niet in de lucht. Het gaat om Haaglanden, Rotterdam-Rijnmond en Hollands Midden.

Zelfdodingspreventielijn 113 was telefonisch en per chat wel bereikbaar, maar de site was lange tijd offline. Die is nu wel weer bereikbaar. Datzelfde geldt voor Centrum Seksueel Geweld. Ook overheidssites als MijnOverheid, DigiD en de Tweede Kamer en de sites van meerdere politieke partijen zijn weer online.

Websites van de veiligheidsregio's zijn eveneens weer bereikbaar. Mensen kunnen voor verkeersinformatie weer bij de ANWB terecht. SURF - het netwerk dat universiteiten en scholen gebruiken - had uit voorzorg meerdere diensten offline gehaald. Een woordvoerder vertelt aan NU.nl dat vrijwel alle diensten inmiddels weer beschikbaar zijn.

Stichting Ambulance Wens was al eerder weer online, maar kon toen nog niet bij de digitale planning met informatie over de laatste wensen. Dat probleem is verholpen, waardoor geplande wensritten kunnen doorgaan.

Nog geen misbruik gespot

Talloze websites in Nederland gingen woensdag uit voorzorg offline na de ontdekte kwetsbaarheden in PHP. Dat is een programmeertaal waarop zo'n 70 procent van de websites draait. Ook in België, Duitsland, Frankrijk, Denemarken en Japan gingen overheidssites op zwart. In Zuid-Korea houden autoriteiten donderdag een spoedvergadering over het cybersecurityincident.

Toch leek het incident in het buitenland minder groot dan in Nederland. Volgens het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) maken landen "een andere veiligheidsoverweging". Inmiddels slaan ook Britse media erop aan. Zo schrijft BBC News dat mogelijk dertig miljoen websites worden getroffen. Het is niet duidelijk waarom het probleem daar nog niet lijkt opgelost.

Door de kwetsbaarheden konden kwaadwillenden controle krijgen over de onderliggende server. Om dat te voorkomen deelde PHP rond 15.45 uur een veiligheidsupdate. De meeste websites zijn daardoor inmiddels weer te bereiken.

Tot woensdagavond was er geen "actief misbruik" van de kwetsbaarheden, zei directeur Matthijs van Amelsfort van het NCSC in de talkshow Pauw & De Wit.

Hij zag wel dat het online verkeer was toegenomen, wat erop duidde dat mensen op zoek waren naar eventuele kwetsbaarheden op bepaalde websites. Het is niet duidelijk of er donderdagochtend wél problemen zijn gevonden.

Wat is PHP precies?

PHP is een programmeertaal die wereldwijd wordt gebruikt om websites aan te sturen. Dankzij PHP kan een website meer doen dan alleen tekst en afbeeldingen weergeven. Denk bijvoorbeeld aan zoekfuncties, reactiemogelijkheden en bestel- en betaalfuncties.

PHP werkt vooral achter de schermen. Wanneer iemand een website bezoekt, voert de server waarop de site draait diverse opdrachten uit. PHP verwerkt deze opdrachten en helpt de juiste informatie aan de bezoeker te leveren.

Als kwaadwillenden een zwakke plek misbruiken, kunnen zij mogelijk toegang krijgen tot gegevens of opdrachten uitvoeren op de server. In het ergste geval kunnen zij zelfs de controle over een website of de onderliggende server overnemen.