Nepal krijgt als eerste land geld uit klimaatrampfonds, maar heeft daar weinig aan

Na de verwoestende overstromingen van eind augustus moeten de Nepalezen hun land de komende jaren opnieuw opbouwen. Donderdagmiddag werd duidelijk dat er omgerekend 18 miljoen euro voor het land wordt vrijgemaakt. Dat is het maximale bedrag dat Nepal kon aanvragen bij een VN-fonds dat speciaal voor dit soort rampen is opgezet.

Het zogeheten klimaatschadefonds moet kwetsbare landen ondersteunen wanneer zij zeer ernstige schade hebben geleden door de gevolgen van klimaatverandering. Nepal is het eerste land dat een toezegging heeft gekregen. Het geld staat niet morgen op de rekening van het land; het wordt opzijgezet en daarna moet Nepal nog een formele aanvraag indienen.

Bij de ramp in het grensgebied van Nepal en Tibet brak een massa van ijs en rotsen af. Dat veroorzaakte hevige overstromingen die duizenden mensen het leven kostten. Dorpen, wegen, landbouwgrond en waterkrachtcentrales werden verwoest. Wetenschappers zeggen dat de opwarming in de Himalaya die omstandigheden waarschijnlijk heeft verergerd.

Nepal deed in september een spoedaanvraag om aanspraak te maken op noodsteun uit het fonds. De aanvraag werd gezien als een belangrijke test. De vraag was of het fonds kon waarmaken waarvoor het is opgericht: snelle hulp bieden bij acute rampen.

Normaal verlopen dit soort procedures traag. Het fonds werd in 2022 opgetuigd en tot nu had nog geen enkel land geld een toezegging gekregen. Er liggen inmiddels 176 aanvragen die samen goed zijn voor bijna 3 miljard dollar. Die komen vooral uit ontwikkelingslanden die al worden geconfronteerd met extreem weer door klimaatverandering. Het is dus best uitzonderlijk dat Nepal geld krijgt.

Maar het bedrag laat volgens experts en maatschappelijke organisaties zien dat de slagkracht van het fonds op dit moment beperkt is. Rijke landen zijn bovendien terughoudend om geld in te leggen, omdat zij niet aansprakelijk willen zijn voor alle klimaatgerelateerde rampen wereldwijd. Er is tot nu toe ruim 800 miljoen dollar toegezegd.

Bovendien is het geld niet genoeg om Nepal er weer volledig bovenop te helpen. Nepal schat de kosten voor de directe schade op 2,7 miljard dollar en de kosten voor wederopbouw op nog eens 4,7 miljard dollar. De toezegging dekt daar volgens de journalistieke website Carbon Brief nog geen 1 procent van.

Toch zijn ontwikkelingslanden en hulporganisaties blij met de toezegging, omdat het de weg kan vrijmaken voor meer van dit soort klimaatsteun in de toekomst. "Andere landen kunnen bij vergelijkbare rampen wellicht ook een spoedverzoek indienen", zegt Kerime van Opijnen van de humanitaire hulporganisatie CARE.

Volgens haar is het een belangrijk signaal, zeker in aanloop naar de klimaattop in Turkije. "Het is goed dat het leed van gemeenschappen aan de frontlinie van de klimaatcrisis hiermee wordt erkend."