Duidelijkheid over infrastructuur was broodnodig, maar meer geld blijft dat ook

Het is goed dat het kabinet duidelijkheid verschaft voor welke wegen, bruggen en andere infrastructurele projecten de komende jaren wel of geen geld is. Dat minister Karremans (VVD) en staatssecretaris Bertram (CDA) kiezen voor onderhoud boven nieuwbouw. Broodnodig, zo bleek deze zomer nadat onder meer de Merwedebrug met spoed werd afgesloten omdat het niet veilig genoeg was er met zware voertuigen overheen te rijden.

Verstandig ook dat bij de nieuwe projecten die wel geld krijgen, gekeken wordt naar woningbouw. Het was absurd dat de bouw van vier grote woonwijken in Alkmaar, Apeldoorn, Hengelo en Helmond, goed voor samen 30.000 huizen, niet door leek te kunnen gaan omdat de vorige minister van Volkshuisvesting het bijbehorende geld voor bereikbaarheid aan ándere projecten wilde besteden.

Lees ook

Karremans schuift met miljarden voor infrastructuur: meer naar achterstallig onderhoud, uitstel van nieuwbouw

Het is eveneens goed dat gekeken is naar de bereikbaarheid van het héle land. Ja, zuur voor de verdere ontsluiting van Amsterdam of de regio Haaglanden. Maar het noodzakelijke onderhoud bij het spoor bij Meppel, waar in een flessenhals uit acht richtingen treinen aankomen (en één ontwrichting alle drie noordelijke provincies platlegt) is óók belangrijk. De Nedersaksenlijn van Groningen naar Enschede via Stadskanaal en Ter Apel scheelt de niet-autogebruiker vier keer overstappen of een busrit met 58 haltes.

Karremans’ nadruk op „extra geld” is echter misleidend. Wat de bewindslieden doen, is schuiven met projecten binnen het Mobiliteits- en Deltafonds. Bijna één miljard euro komt van de geschrapte uitbreiding van de A28 bij Amelisweerd. De 31 projecten die onder de „zaaglijn” vallen en geen geld krijgen, zijn niet afgesteld maar uitgesteld.

Zo blijft de vaargeul bij Ameland dichtslibben, inmiddels wordt een derde gebaggerd. Op jaarbasis gaat het om het verplaatsen van anderhalf miljoen kuub – zeshonderd olympische zwembaden vol. Dat is onhoudbaar, geld om bijvoorbeeld de haven te verplaatsen is er nu niet meer. En er zijn meer langdurige knelpunten: na 2033 is er geen geld meer voor het waarborgen van de ecologische kwaliteit van grote wateren zoals het IJsselmeer. En het Deltaprogramma Zoetwater – bedoeld voor maatregelen tegen droogte – verliest de helft van zijn financiering. Daarmee worden toekomstige problemen gecreëerd.

En laat dat nu nét zijn wat hier eigenlijk onder ligt. Al sinds eind vorige eeuw wordt gewaarschuwd, door onder meer de Algemene Rekenkamer en TNO, dat het budget voor onderhoud en beheer van ’s lands infrastructuur te laag wordt ingeschat. Maar het was kennelijk ‘leuker’ – ook voor de Tweede Kamer – om te praten over niéuw asfalt en nieuwe bruggen. In de jaarlijkse Staat van de Infrastructuur van het ministerie zelf staat dat er tot 2040 in totaal een tekort van 80 miljard euro is.

En dan gaat het nog niet eens over de provinciale wegen en bruggen (9 procent van het totaal), die van waterschappen (13 procent) of gemeenten (80 procent). Terecht dus dat de medeoverheden erop wijzen dat er méér geld nodig is. De jongste waarschuwing van de Rekenkamer van vorige week is nog niet eens meegeteld: volgens het Hoge College van Staat voldoen Nederlandse wegen en sporen niet aan NAVO-eisen voor infrastructuur. Daarvoor is 9,5 miljard euro nodig. Tel daarbij op de tekorten aan arbeidskrachten en bouwmaterialen, duurzaamheidseisen en stijgende prijzen.

Een Elon Musk-achtig acroniem voor de nieuwe Afdeling Deregulering Infra en Efficiënte Uitvoering (ADIEU) bij het ministerie, dat moet snijden in „onnodig hoge kosten bij de planvorming en uitvoering”, lijkt misschien leuk. Maar meer realiteitszin en minder beeldvorming is hier gepast.

Lees ook

De renovatie van de Papendrechtsebrug is nog maar het ‘voorgerecht’ in een diner vol renovaties