Kiezers in Alberta verwerpen referendum over afscheiding met ruime meerderheid

Kiezers in de westelijke Canadese provincie Alberta hebben maandag bij een volksraadpleging met ruime meerderheid een voorstel verworpen om een procedure te starten voor een bindend referendum over onafhankelijkheid. Ongeveer driekwart van de kiezers koos voor de optie om een provincie van Canada te blijven. Dat meldt de Canadese omroep CBC.

Volgens de eerste, gedeeltelijke resultaten zou ongeveer 76 procent van de kiezers in de olierijke prairieprovincie hebben gestemd voor optie 1: Alberta moet onderdeel van Canada blijven. Ongeveer 24 procent zou hebben gekozen voor optie 2, een procedure om aan te sturen op afscheiding van Canada. De uitslag komt ongeveer overeen met het constante beeld in peilingen in de afgelopen maanden.

Het resultaat is een forse nederlaag voor een felle separatistische beweging in Alberta met een radicaal-rechtse achtergrond. Die beweging dwong het omstreden referendum af via een burgerinitiatief. De conservatieve premier van Alberta, Danielle Smith, schreef de volksraadpleging uiteindelijk uit na druk van een deel van haar achterban – al maakte Smith direct duidelijk zelf geen voorstander te zijn van een afsplitsing.

Jarenlange onvrede

De onafhankelijkheidsbeweging in Alberta komt voort uit jarenlange onvrede onder inwoners over de positie van de provincie binnen de Canadese federatie. Velen vinden de regering in de verre hoofdstad Ottawa de provincie van ongeveer 5 miljoen inwoners minacht en de lucratieve olie-industrie belemmert met milieuregels.

Die rancune liep sterk op tijdens de regeerperiode van de vorige Canadese premier, Justin Trudeau. Hij voerde een voortvarend klimaatbeleid dat door een deel van de inwoners van Alberta als vijandig werd gezien.

De provincie bevat de Canadese teerzanden, een van de grootste oliereserves op aarde. Om die olierijkdom en zijn ‘cowboycultuur’ wordt Alberta soms het ‘Texas van Canada’ genoemd. Het is ook een van de rijkste provincies van Canada. Voorstanders van onafhankelijkheid menen dat Alberta nog rijker zou zijn als het geen geld zou hoeven af te dragen aan de federatie.

Lees ook

In het ‘Texas van Canada’ zien separatisten kansen om een Dubai op de prairie te worden. ‘Ik ben er klaar voor’

De separatistische beweging riep echter ook een tegenbeweging op van inwoners van Alberta die niets van afscheiding willen weten. Zij voerden een gedreven campagne tegen de separatisten, onder het motto ‘Forever Canadian’.

Milieumaatregelen teruggedraaid

De overwinning voor de pro-Canadese kant is een opsteker voor premier Mark Carney, die zelf opgroeide in Edmonton, de hoofdstad van Alberta. Sinds hij vorig voorjaar aantrad, heeft hij zich ingespannen om de relatie van Ottawa met Alberta te verbeteren, onder meer door diverse milieumaatregelen van Trudeau terug te draaien. Evenals in andere delen van Canada is Carney momenteel de populairste politicus in Alberta – een zeldzaamheid voor een liberale premier.

Volgens Jared Wesley, politicoloog aan de Universiteit van Alberta in Edmonton, leidde het referendum in delen van Alberta tot „een tastbaar gevoel van verdeeldheid”, zegt hij telefonisch tegen NRC. „Veel mensen hopen dat de stemming een definitief einde aan de kwestie zal maken. Maar het zal hiermee niet voorbij zijn. De separatistische leiders hebben al gezegd dat ze niet van plan zijn te stoppen.”

Het referendum in Alberta was de eerste keer dat er buiten de overwegend Franstalige provincie Quebec is gestemd over afscheiding van Canada. In Quebec, waar de onafhankelijkheidsbeweging is gebaseerd op taal en cultuur, werden in 1980 en 1995 referenda gehouden over onafhankelijkheid. De separatistische Parti Québécois, die streeft naar een derde volksraadpleging over de kwestie, kwam er deze maand aan de macht met een minderheidsmandaat.

Lees ook

Stemming over afscheiding wakkert Canadese trots aan in Alberta: ‘We zijn boos dat dit überhaupt aan de orde is’

Kies NRC als voorkeursbron