Oplichting in nieuw jasje

In een vlaag van lichte verstandsverbijstering kocht ik online een paar pantoffels bij een mij onbekend bedrijf. Ze bleken vervaardigd uit een stof die het vage midden hield tussen vilt en karton. Een merknaam ontbrak. Ik kon er nog net op sloffen, maar dan als een 100-jarige die aan het einde van zijn krachten is. Die tijd komt nog, ik wil niet overhaasten.

Ik vermoedde dat de verkoper onevenredig veel aan deze transactie had verdiend en onderging met gebogen hoofd mijn gerechte straf. Tegelijkertijd pleitte ik mezelf enigszins vrij: hoorde dit niet bij deze tijd waarin we elkaar voortdurend besodemieteren waar we bij staan? Of werd ik nu al te pessimistisch?

Misschien volgde ik de ontwikkelingen op het gebied van oplichting te goed. Hier een greep, nog los van de cyberaanval op Ahold Delhaize.

Van de vijf genomineerden voor de Joost Zwagerman Essayprijs vallen er twee af omdat ze mogelijk hun essay deels met AI hebben geschreven. Intellectuele oplichting dus, net als bij de Haïtiaans-Canadese romanschrijver Thélyson Orélien die geschrapt moest worden van de longlist voor de Franse Prix Goncourt omdat hij zijn roman ,,bijna volledig’’ met AI zou hebben geschreven.

WhatsApp-gebruikers (dertien miljoen in Nederland!) kregen het verzoek om op een niet-bestaand meisje te stemmen dat daarmee een gratis dansles zou verdienen. Ruben Stift legde in NRC uitvoerig uit hoe op die manier oplichters toegang kunnen krijgen tot je WhatsApp-account. Er is al een naam bedacht voor deze nieuwe vorm van oplichting: ghost pairing (‘spookkoppeling’).  

Op diezelfde dagen meldden zich bij mij twee van mijn collega’s met een mail waarin ze waarschuwden dat ze gehackt waren via die dansles-app. Als zoiets twee schrandere journalisten overkomt, moeten er wel tienduizenden argeloze gebruikers in dezelfde val zijn getrapt.

Oplichting heeft een nieuw jasje gekregen. Vroeger waren het schavuiten die even je tuin kwamen opknappen en vervolgens een paar duizend gulden opeisten, nu koppelen ze je WhatsApp-account aan een eigen laptop of telefoon en plunderen ze je bankrekening. Dat ik er ditmaal niet ben ingetrapt, is niet mijn eigen verdienste, maar een gevolg van een nieuwe, nog niet eerder beschreven kwaal waarvan we nog veel zullen horen: link-angst. Zoals je vliegangst hebt en pleinvrees, zul je ook link-angst krijgen: de verlammende vrees dat één tik op een foute link je nog jarenlang zal opbreken. Het wordt te  link om nog op welke link ook te drukken.

De criminelen zijn onder ons en zullen niet rusten voor ze de laatste cent uit onze zak hebben geklopt. Overdrijf ik? Natuurlijk, daarvoor ben ik columnist geworden. Toch moet ik in dit verband wijzen op een opzienbarend interview op 15 oktober jl. in Trouw met Michiel Zwinkels, hoofdofficier van Justitie op het gebied van witwassen en fraude. Hij legt uit hoe er jaarlijks in Nederland alleen al aan zorgsubsidies 10 miljard in de zakken van criminelen terechtkomt via zorginstellingen die ze zelf hebben opgezet. Subsidiefraude is volgens hem helemaal verweven geraakt met georganiseerde misdaad. Hij noemt het ,,betonrot in de samenleving’’ omdat je met dit geld infrastructuur, onderwijs en zorg zou kunnen verbeteren.

Misschien lopen we bij de bestrijding van de keiharde misdaad in Nederland nog te vaak op slechte pantoffels.