Houden we de klezmermuziek puur of niet? – De Amsterdam Klezmer Band viert dertig jaar

Dinsdag 13 oktoberMijn saxofoon lekt

Deze week bestaat de Amsterdam Klezmer Band 30 jaar! Terwijl mijn vrouw Claartje ons terug uit Drenthe rijdt, regel ik dingen voor de band: appjes, mailtjes, een invaldrummer. Thuis bereid ik zoveel mogelijk voor voor de komende drukke dagen en ik oefen vooral saxofoon. Het is topdrukte: vijf optredens achter elkaar en we trappen af in het Concertgebouw. Het moet een memorabele avond worden en door die druk ben ik gespannen.

Mijn saxofoon lekt ook. Al een tijdje. Ik probeer iets met een schroefje maar dat werkt niet. Ik app mijn saxofoonreparateur of hij er morgen even naar kan kijken. Met dochter Fientje heb ik in de spannende Amerikaanse politieserie The Rookie een serie gevonden die ons allebei goed bevalt.

Woensdag 14 oktober30 jaar Amsterdam Klezmer Band in het Concertgebouw

In de ochtend heb ik een opgejaagd gevoel: scheren, pak uitkiezen, de merchandise voor het concert goed bevoorraden. Langs de saxofoonreparateur voor mijn sax, daar een uurtje hangen totdat die weer picobello is en dan verder met de bakfiets naar het Concertgebouw. Voor een documentaire over de band heeft Michiel ten Kleij op het laatste moment nog kunnen regelen dat hij vanavond met twee camera’s in het Concertgebouw gaat filmen. Alles valt op zijn plek vandaag, het geeft rust in mijn mik.

Bij de artiesteningang staan geluidsman Michiel Cornelisse en trombonist Joop van der Linden al. Drummer Mischa Porte en accordeoniste Ellen van Vliet arriveren ook, en nadat ik een selfie voor het Concertgebouw heb gemaakt (apetrots als ik ben) arriveert ook bassist Jasper de Beer. Binnen hangt een ontspannen sfeer, het pluche is warm en ik ga inblazen op m’n sax.

Deze show zou de start inluiden van een nieuwe lijn Amsterdam Klezmer Band-concerten: in sjieke concertzalen over de wereld vette en doorgewinterde klezmermuziek presenteren van de hoogste plank. Dat doen we dus. Er is altijd strijd binnen de band geweest over hoe puur we de klezmer moeten of willen houden. Die strijd woedt voort en is ook een kracht geworden waar we van zijn gaan houden.
Maar de organisatie om de band heen heeft te lijden onder veranderingen in het veld en binnen de band. Ook liepen we de vierjarensubsidie bij het Fonds Podiumkunsten mis. Naast het feit dat we regelmatig toeren en een goeie naam hebben, missen we slagkracht op zakelijk gebied: we kunnen geen manager of zakelijk leider betalen.

De zaal is heel fijn gevuld, kramvol eigenlijk. Het is hard werken voor ons allemaal, want de Kleine Zaal is zo actief qua geluid dat we allemaal op onze tellen moeten letten. We spelen vanavond een lange show zonder pauze en halen het eind met veel energie.

Na driekwart van de show zie ik Claartje en de kinderen pas op de tiende rij, naast onze oude zanger en percussionist Alec Kopyt en zijn dochter Nona. Een extra anker voor me in de wilde zee.

Bij de merchandise, die mijn broer Joël bemant, signeren we veel platen, cd’s en boeken. Er komen fijne complimenten. We voelen dat we een mijlpaal hebben bereikt.

Foto’s Andreas Terlaak

Donderdag 15 oktoberFile naar Breda

Redelijk op tijd wakker geworden met een mild hoofdpijntje, moeheid in m’n lijf. Geen zin nog om de dag te aanvaarden.

Met broer Joël naar het Chassé Theater in Breda. Bij carpoolplaats Abcoude stapt klarinettist Janfie van Strien bij ons in de auto. Ik rij bijna altijd samen met Janfie. We delen veel humor en muzikale smaak en hebben inmiddels een muzikale samenwerking van dertig jaar. Meerdere bandleden blijken lang in de file staan. Dus we eten voordat we gaan soundchecken, in plaats van erna.

Accordeonist Ellen heeft het zwaar, haar beste vriendin blijkt erg ziek. We doen ons best om er voor haar te zijn en ze slaat zich goed door de avond heen. En vanavond is invaldrummer Yordi Petit erbij. Na afloop zie ik Paulus en Bernadette van voormalig circustheater Sjappoo. Samen met mede-AKB-oprichter Don Munzer speelde ik bij hen mijn eerste klezmermuziek tijdens de acrobatiek en het jongleren.

Vrijdag 16 oktoberWat willen we de komende jaren doen?

Vandaag naar de Schouwburg in Venray. Onderweg komt er een aanvraag binnen voor een concert in juni via onze Duitse boeker. In de aanloop naar deze week toe piekerde ik veel. Hoe gaat het nou verder na deze tournee: er staan zo weinig shows in de eerste helft van komend jaar. We zullen er zelf voor moeten zorgen dat we binding met elkaar houden: schrijven, repeteren, plannen maken voor een nieuw programma. Wat willen we de komende jaren doen?

Ik ga volgende week namens de band naar de wereldmuziekbeurs Womex in Las Palmas (Canarische Eilanden). Wie ons ziet spelen voor een dansend publiek weet dat we rocken als een malle en ik hoop dat ik die boodschap over kan brengen bij mensen die iets voor ons kunnen betekenen. Op zomerfestivals worden we vrijwel niet meer geboekt, terwijl we daar tussen 2000 en 2020 een vaak geziene act waren. Komt dat door de concurrentie, onze oudere leeftijd of doordat klezmer van oorsprong joodse muziek is?

Womex is een plek om de temperatuur te meten. Er heerst nu zwaarte rond joodse cultuur, dat het bij veel mensen niet meer welkom is vanwege Israëls geweld in Gaza.

Vanavond in Venray hebben we een halfvolle zaal, maar er gebeuren mooie muzikale dingen. Al is er eerst ook een soort van tamheid. Na de pauze bouwen we op naar een stomend einde. Dan is de communicatie tussen de band en het publiek zo goed dat iedereen uit de stoelen komt om te dansen, te klappen en mee te zingen. Ja, dat is toch echt wel waar we het uiteindelijk voor doen: een snaar raken.

We overnachten met vijf man in een gezondheidscentrum vlakbij Venray. We kletsen een heel eind de nacht in met een biertje erbij.

Zaterdag 17 oktoberPersoonlijke mijlpaal

Vandaag mis ik tijdens de show in Eindhoven bewegende lichamen voor mijn knar. Er komt een moment waarin ik dat op enigszins omfloerste manier naar het publiek toe uit. Hierdoor komt wat meer reuring. Tegen het einde is het publiek dan toch wel los op onze ritmes.

Mijn schoonfamilie woont in Eindhoven en daar is het na het optreden gezellig mee toeven in de foyer. Ook is Burak er, een van onze trouwste fans: overenthousiast als altijd. Een andere man, die vandaag zijn zestigste verjaardag viert, zegt uit Polen te zijn gekomen om zijn persoonlijke mijlpaal bij ons concert te bekronen: wij gaan al dertig jaar met hem mee in zijn leven.

Zondag 18 oktoberGeen rust in mijn hoofd

Te vroeg wakker geworden. Mijn hoofd laat me niet met rust. Brood klaarmaken voor morgen. Ik doe zoveel mogelijk in de huishouding, praat met Claartje en Toni, onze zoon van tien over de dingen des levens.

Dan naar Den Haag voor de show in Amare in Den Haag, de laatste van deze vijf deze week. Wat een gebouw is dit: wat anoniem maar vriendelijk personeel en een fijne zaal met mooie akoestiek. Tijdens de show heb ik het warm en daardoor wat concentratieproblemen.

Maandag 19 oktoberLeef, beleef en geef

De shows liggen achter mij, oef! Een uitje met zoon Toni en zijn twee vriendjes naar Schiphol was leuk, ze hebben allemaal grote vliegtuigen gezien. Ik pak mijn spulletjes om les te gaan geven bij Muziekschool Aslan in Nieuw West – saxofoon, dwarsfluit, klarinet en vandaag ook een proefles blokfluit. Ik geef door aan nieuwe generaties. Als ik soms twijfel en denk dat ik in een ander vakgebied een stabieler leven zou kunnen leiden en een regelmatiger inkomen zou kunnen hebben, volgt altijd het grote gevoel dat ik muziek leef, beleef, geef, en dat ik muziek gewoon bén.

Kies NRC als voorkeursbron