Willen Amerikaanse kinderen graag kapitalisten worden?
De beste manier om het proletariaat te transformeren tot een bezittende klasse is het aandelen te geven, zo is een populaire gedachte. Zo worden socialisten vanzelf kapitalisten.
Op zijn eigen socialemediaplatform X meldde Elon Musk dat hij elk kind onder de 18 jaar in de VS volgend jaar één aandeel van zijn ruimtevaartbedrijf SpaceX wil schenken. Nu worden beloftes van Elon Musk net als die van Donald Trump meestal niet ingelost. Musk riep ook dat in 2025 de eerste mensen op Mars zouden staan, toeristen een rondje om de maan zouden kunnen maken, zelfrijdende auto’s geen menselijke assistentie meer nodig zouden hebben en de Amerikaanse overheid 3 biljoen dollar zou hebben bespaard door efficiëntieverbeteringen.
Een aandeel weggeven is ten minste gemakkelijker, als de man van duizend miljard dat echt wil. Er zijn 73 miljoen Amerikanen onder de 18 jaar. Hij heeft naar verluidt 4,8 miljard aandelen in SpaceX, zodat het om nog geen 2 procent van zijn aandelen gaat. Het cadeau is te vergelijken met een biljet van 20 euro van een welgestelde opa aan zijn kleinkind.
Elk aandeel SpaceX noteert op dit moment 147 dollar op de beurs van New York, zodat het totale douceurtje van de man die ook eigenaar is van Tesla en X zal uitkomen op 10,7 miljard dollar.
Nu is het de vraag of Amerikanen zitten te wachten op een aandeel in de wieg. Misschien zouden ze liever goede kraamzorg hebben of luiers voor een schappelijke prijs. Toevallig viel de stap van Musk samen met een aankondiging van AI-bedrijf Anthropic, maker van chatbot Claude, om bij de beursgang een fonds op te richten waarin 5 procent van de aandelen zal worden ondergebracht om donaties te kunnen doen.
Het uitdeelvirus lijkt over te slaan naar Europa. Dinsdag maakte ING bekend tienduizend jongeren in België vier aandelen van het eigen bedrijf te geven als ze een beleggingsrekening openen. Dat is ter bevordering van ‘de financiële geletterdheid’.
In het verleden hebben vooral politici het volk met aandelen proberen te paaien. Het kabinet-Kok introduceerde het begrip volksaandeel door particulieren in de jaren negentig een korting van een rijksdaalder te geven op de introductiekoers van het aandeel KPN, het oude staatsbedrijf PTT. Het aandeel ging toen voor omgerekend 47 gulden (omgerekend 22,50 euro) naar de beurs. Nu noteert KPN 4 euro. Een kat in de zak. In die tijd schonken veel voormalige communistische landen, zoals Rusland en Tsjechoslowakije, het volk aandelen in voormalige staatsbedrijven door middel van de uitgifte van vouchers.
Het leidde tot uitwassen en grootschalige corruptie waarbij een nieuwe klasse van oligarchen deze vouchers opkochten, want de Russen, Tsjechen en Slowaken maakten ze meteen te gelde.
Het probleem is dat de 73 miljoen kinderen – of hun ouders – het gratis cadeau mogelijk snel zullen verpatsen voor sneakers of een iPhone, ook omdat ze bang zijn dat SpaceX net zo min een groeibedrijf blijkt als KPN. Of zoals Nobelprijswinnaar John Steinbeck schreef: ‘De VS kennen geen proletariaat, alleen in verlegenheid gebrachte miljonairs.’