Als Zuid-Korea voor Rusland en China kiest, staat ook onze veiligheid op het spel

Een door Seoul opgeklopte ruzie met Oekraïne over twee Noord-Koreaanse krijgsgevangenen loopt steeds verder uit de hand, met nu zelfs het terugroepen van de Zuid-Koreaanse ambassadeur uit Kyiv. Ook onthulde The Guardian recent dat vanuit Zuid-Koreaanse havens grote hoeveelheden brandstof naar Rusland worden verscheept om tekorten, veroorzaakt door Oekraïense aanvallen, aan te vullen.

Dat Zuid-Korea op deze wijze Oekraïne de rug toekeert, kan worden gezien als een fundamentele draai naar betere relaties met Rusland en China en vereist vanuit Europa dan ook een duidelijk antwoord. Een grotere Europese rol is des te urgenter nu ook de VS een brandstofdeal met Rusland heeft gesloten.

Mondialisering van de oorlog

De oorlog in Oekraïne is allang geen puur Europees conflict meer. Zonder de grootschalige Chinese steun zou Rusland de oorlog niet kunnen voortzetten; Noord-Korea levert cruciale wapensteun en stuurt tienduizenden soldaten naar het front en Iran levert drones en munitie. Deze mondialisering van de oorlog betekent dat de veiligheid in Europa steeds meer verweven is geraakt met de veiligheid in Azië.

Dit is iets wat men bijvoorbeeld in Japan duidelijk inziet, waardoor de regering onder het motto ‘Het Oekraïne van vandaag kan het Oost-Azië van morgen zijn’ veel steun levert aan Oekraïne – evenals aan andere democratieën in gevaar, zoals Taiwan. De tegengestelde draai die Zuid-Korea nu lijkt te maken is voor ons erg problematisch.

Zuid-Korea plukt de vruchten

Het is ontegenzeggelijk het geval dat Zuid-Korea de vruchten plukt van samenwerking met andere democratische landen; de enorme belangstelling van deze landen voor de Zuid-Koreaanse wapenindustrie (nu de vijfde ter wereld) laat dat duidelijk zien. Het belang van ASML voor Samsung laat dat net zo goed zien. Tegelijkertijd staan progressieve politici, zoals de huidige president Lee Jae-myung, traditioneel (zeer) verzoenend tegenover Noord-Korea en zijn zij bereid tegenover het noorden mensenrechtenschendingen en geopolitieke risico’s voor lief te nemen. Daarbij speelt ook de diepe onzekerheid over Amerika en de hechte economische relatie met Rusland een rol, waardoor Zuid-Korea Rusland niet tot vijand wil maken.

Zo bezien is het niet vreemd dat Zuid-Korea serieus nadenkt over een geopolitieke koerswisseling. Maar hier kleven ook risico’s aan: détente tussen het noorden en het zuiden klinkt aanlokkelijk, maar laat buiten beschouwing dat Noord-Korea nu essentiële gevechtservaring opdoet aan Russische zijde in de oorlog, bijvoorbeeld in hoe het moderne westerse defensiesystemen en drones moet omzeilen. Deze tactische expertise nemen de soldaten mee terug naar het Koreaanse schiereiland, waar het de militaire balans tussen Noord en Zuid mogelijk kan ontregelen.

Ook wordt het lastig voor Seoul om de eigen democratie te beschermen als de belangrijkste partners van het land dictaturen zijn, waarover een kritisch debat in de Zuid-Koreaanse samenleving minder welkom zal zijn. Mogelijk brengt Lee’s pro-Ruslandbeleid ook de relatie met de EU en het vrijhandelsverdrag, goed voor tientallen miljarden aan handel, in gevaar.

Belang van steun aan Oekraïne

Het is nu dan ook aan de EU en Nederland om als internationale en strategische partners van Zuid-Korea het land te behoeden voor de koers die Lee lijkt te zijn ingeslagen. Bij ons in Europa is de ernst van de oorlog, en het belang van steun aan Oekraïne voor onze eigen toekomst, inmiddels doorgedrongen. Toch hebben we nog steeds te weinig oog voor de mondialisering van de oorlog. Dit bleek bijvoorbeeld uit de lauwe Europese reactie op het nieuws dat Noord-Korea zich direct ging mengen in een oorlog op ons continent; toch een ongekende ontwikkeling.

De veiligheid van Europa en die van Oost-Azië zijn nu communicerende vaten, en als we enige regie willen behouden in een snel kantelende wereldorde, is het zaak ons beleid aan te passen aan dit inzicht.

In de eerste plaats betekent dit dat we moeten voorkomen dat Zuid-Korea permanent een zwakke schakel wordt binnen de Euraziatische veiligheid. Er moet druk worden gezet op Seoul om de breuk met Kyiv te lijmen, want hoe langer deze situatie doorettert, hoe gunstiger het is voor Rusland, China en Noord-Korea. Ook moet worden gekeken naar sancties en exportcontroles op de Zuid-Koreaanse brandstof die de Russische oorlogsmachine smeert.

Maar er moet vooral structureel veel meer worden geïnvesteerd in onze relatie met Zuid-Korea. Dat is nodig om het land ervan te overtuigen dat het alles te winnen heeft bij het steunen van Oekraïne en bij een duidelijke stellingname in de strijd tussen autoritaire en democratische staten; een besef dat allang is ingedaald bij andere democratische middenmachten, zoals Japan en Taiwan.