Het wordt tijd voor een stoptober voor desinformatie en rookgordijnen

Oktober staat in Nederland in het teken van Diversity Month, waarin extra aandacht wordt gevraagd voor diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid. Helaas stemmen de berichten weinig hoopvol.

Zo blijkt dat het percentage jongeren met een positieve houding ten opzichte van homoseksualiteit afneemt. Hetzelfde geldt voor het percentage Nederlanders dat geweld tegen vrouwen afkeurt. Extreemrechtse demonstranten stonden recent op het Malieveld openlijk te zwaaien met neonazistische vlaggen terwijl ze haatdragende leuzen scandeerden. Meer dan 10 jaar sinds de instelling van het VN Verdrag Handicap, is Nederland nog steeds onvoldoende toegankelijk voor mensen met een beperking. En mensen met een migratieachtergrond blijken vaker en hogere boetes te krijgen van het UWV.

Nederlandse klaagcultuur

Zomaar een greep uit de berichten, stuk voor stuk voorbeelden van ongelijke behandeling vanwege persoonskenmerken. Je zou denken dat het daar dan ook vervolgens aan de tafel van praatprogramma’s over gaat: discriminatie. Maar in talkshows, inmiddels het toonbeeld van de Nederlandse klaagcultuur, wordt vooral oeverloos gebakkeleid over irrelevante details.

Zo horen we dat regenboogvlaggen ‘ons door de strot worden geduwd’ en ‘witte heteromannen het ook heel zwaar hebben’, wanneer het eigenlijk over toegenomen lhbti+discriminatie zou moeten gaan. Straffeloos mogen tafelgasten migranten verantwoordelijk houden voor vrijwel alles dat er mis is in deze maatschappij, zonder in te gaan op het totale gebrek aan bewijs en dus racistische karakter van dergelijke uitspraken.

Begrijp me niet verkeerd, ik ben geen tegenstander van nuance of een gezond debat. Maar discriminatie is geen mening. Het is geen onderwerp om constant ter discussie te stellen. Natuurlijk kan het helpen om te benoemen dat mensen angstig of ontevreden zijn, om bepaald gedrag beter te duiden. Maar deze achterliggende emoties worden steeds vaker niet alleen als verklaring, maar zelfs als rechtvaardiging gebruikt voor gedrag. De impact weegt echter veel zwaarder dan de intentie (als die laatste er überhaupt al toe doet), wanneer het resultaat stereotyperend, kwetsend, of uitsluitend.

Discriminatie benoemen

Gelijkheid en gelijkwaardigheid zijn niet vanzelfsprekend, ze vragen om voortdurende waakzaamheid en actie. Dat begint bij het benoemen van uitingen van discriminatie. Aan de bel trekken wanneer je ziet dat mensen anders worden behandeld, puur op grond van uiterlijke kenmerken, gender, seksuele geaardheid, afkomst, of welke grond dan ook. Het seksisme benoemen, wanneer men het een probleem vindt dat vrouwen meer zouden verdienen dan mannen. Het racisme benoemen, wanneer mannen om remigratie vragen terwijl ze een spandoek met ‘blanke mannen vooraan’ dragen.

Kortom, er is duidelijke begrenzing nodig, veel vaker, veel luider en veel duidelijker dan nu gebeurt. Zie bijvoorbeeld het belangrijke werk van onderzoeksjournalist en podcastmaker Zoë Papaikonomou ter inspiratie. Ook de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme doet in een recent eindrapport een oproep tot het benoemen van discriminatie, door ons allemaal. Hierbij benadrukken ze overigens ook dat specifiek politici en bestuurders zich veel te weinig uitspreken.

Talkshows zouden hiervoor een goed platform kunnen zijn. Maar naast het toestaan van desinformatie, laat ook de diversiteit aan tafel bij de Nederlandse talkshows sterk te wensen over. Vrouwen, mensen met een beperking, en mensen van kleur zijn al jarenlang structureel ondervertegenwoordigd in praat- en nieuwsprogramma’s. En wanneer ze wel mogen aanschuiven, krijgen ze minder spreektijd, worden ze vaker onderbroken, en krijgen ze nadien buitenproportioneel veel haat over zich heen.

Verantwoordelijkheid

Tot slot komt het aankaarten van onrecht en discriminatie nog steeds te vaak terecht bij de mensen die het ervaren. Daarmee maken we de slachtoffers van uitsluiting verantwoordelijk voor de oplossing. Maar de strijd voor een inclusieve wereld is er niet alleen voor ‘linkse deugneuzen’, het is een verantwoordelijkheid van ons allemaal. We moeten er gezamenlijk voor zorgen dat de algehele norm voor een veilige en inclusieve omgeving omhoog gaat.

Oktober lijkt me een hele mooie maand om een einde te maken aan het gedebatteer over klinkklare feiten. Een stoptober voor desinformatie en rookgordijnen. En nodig dan direct deskundigen, ervaringsdeskundigen én bondgenoten uit aan de talkshowtafel, als bewakers van inclusiviteit en gelijkwaardigheid.