PostNL legt rekening voor verlieslatende postbezorging bij overheid neer: ‘Versoepel de regels of vergoed de verliezen’

De oranje brievenbus is verankerd in het Nederlandse straatbeeld, maar er verdwijnt steeds minder post door de gleuf. In twintig jaar tijd is het aantal verstuurde brieven en kaarten met zo’n 70 procent afgenomen, naar zo’n 1,5 miljard in 2025.

Voor PostNL, dat wettelijk verplicht is die slinkende stroom post te bezorgen, is dat inmiddels een verlieslijdende tak van sport geworden. Het leger postbezorgers moet nog altijd dagelijks langs de deuren, met steeds minder brieven in hun tas. De opbrengst van postzegels dekken de kosten allang niet meer. Vorig jaar legde het bedrijf 35 miljoen euro toe op de postbezorging.

De politiek kwam PostNL tegemoet: sinds juli mag een gewone brief er twee bezorgdagen over doen en hoeft nog maar 90 procent van de post binnen die termijn te worden bezorgd. Maar volgens het bedrijf is dit niet voldoende. In een brief aan het ministerie van Economische Zaken vraagt PostNL voor volgend jaar 80 miljoen euro compensatie aan. Eerdere steunaanvragen werden afgewezen. PostNL vecht die besluiten juridisch aan.

Ook vraagt het bedrijf om de zaterdagbezorging te schrappen: er is die dag weinig post, maar postbezorgers moeten wel de straat op. Tot slot wil PostNL toestemming om het aantal brievenbussen – het zijn er nu zo’n tienduizend – terug te brengen, omdat sommige nauwelijks worden gebruikt.

Die beperkende maatregelen vereisen een aanpassing van de Postwet, maar de behandeling van het wetsvoorstel ligt al sinds 2020 stil. Het geduld van Maurice Unck, directeur van de postdivisie van PostNL, raakt op. Zijn boodschap aan Den Haag: geef ons meer ruimte om de postdienst aan te passen, of vergoed de verliezen die de wettelijke posttaak met zich meebrengt. ‘Kies of betaal.’

Waarop is die 80 miljoen euro compensatie gebaseerd?

‘Op basis van Europese regels berekenen we welke extra kosten we maken doordat we verplicht zijn post te bezorgen. Voor die kosten vragen we een vergoeding.’

Maakt de monopoliepositie van PostNL het niet lastig om te controleren of het bedrijf efficiënter kan werken?

‘We hebben geen monopoliepositie. Er zijn nog 25 andere postbedrijven in Nederland. Wel zijn we de enige met een landelijk dekkend netwerk. We moeten rapportages aanleveren. De ACM houdt daar als marktmeester toezicht op. Als we ons niet aan onze verplichtingen houden, kunnen we boetes krijgen.’

Met het bezorgen van pakketten maakte PostNL vorig jaar 61 miljoen euro winst. Waarom vangt PostNL de verliezen op de briefpost niet zelf op?

‘Je kunt niet een bedrijf drie jaar lang met verliezen laten zitten en dan zeggen: elders gaat het toch wel goed met u, dus u regelt het maar.

‘In het postbedrijf werken bijna twintigduizend mensen. Die hebben recht op goede arbeidsomstandigheden. We moeten kunnen investeren in de spullen waarmee zij werken. Daar heb je resultaat voor nodig.’

PostNL heeft al meer bezorgtijd gekregen. Waarom is dat niet genoeg?

‘Mensen versturen steeds minder post. Dat kunnen we niet opvangen met alleen kostenbesparingen. Na heel lang praten is een eerste stap gezet in het aanpassen van de bezorgtermijn. Maar de uitvoering van onze publieke taak blijft verlieslatend.’

Nederland loopt ‘mijlenver achter’ op onder meer Duitsland en Scandinavië, zegt Unck. Daar zijn de regels voor postbezorging jaren geleden al versoepeld. Ook wijst hij naar Frankrijk, waar de staat La Poste jaarlijks 1 miljard euro betaalt voor het in stand houden van de publieke dienstverlening. ‘Er is geen economische reden om dat te doen, maar de overheid vindt het belangrijk dat er in ieder dorp een postkantoor zit.’

Waarom zou de Nederlandse overheid tientallen miljoenen belastinggeld steken in een postvoorziening die steeds minder wordt gebruikt?

‘Dat is een keuze die de overheid maakt, maar feit is dat mensen digitaler worden en dat sommige post daar niet geschikt voor is. Bij speciale gelegenheden, zoals een geboorte, stuur je kaartjes. De overheid stuurt stempassen rond. Daar moet je een betrouwbare postdienstverlening voor hebben.’

Vooralsnog wordt de postbezorging juist duurder en de dienstverlening schraler. Betaalt de burger niet steeds de rekening?

‘Wij hebben ons zo goed mogelijk aangepast. De overheid is aan zet om de regels te veranderen. Als je ons die ruimte geeft, hebben we op termijn helemaal geen vergoeding nodig.’

Wil PostNL de wettelijke posttaak eigenlijk nog wel uitvoeren?

‘Wat ons betreft geven we de taak terug als de regels niet worden aangepast en er ook geen compensatie komt. Dat hebben we de overheid eerder aangeboden. De minister wees dat af, met de mededeling dat de Postwet zou worden aangepast. Daar wachten we nog altijd op. Onze medewerkers en klanten hebben duidelijkheid nodig.’