Hippe brouwers met betere technieken trokken 0.0-bier uit het verdomhoekje

Waarom drinken we steeds meer alcoholvrij bier? Journalist Bella Felix (28) constateerde de afgelopen jaren een omslag in haar vriendenkring en besloot er een aflevering van Focus aan te wijden, het NTR-wetenschapsprogramma dat wordt gepresenteerd door Petra Grijzen. Felix vertelt aan de telefoon: ‘Waarom zien we juist nu die omslag? Het antwoord is volgens mij tweeledig. Er is een cultuuromslag geweest, waardoor je nu niet meer als ‘loser’ wordt gezien als je alcoholvrij drinkt.’

‘Maar het grootste deel is te verklaren doordat de kwaliteit dankzij de wetenschap zo is verbeterd. De bierbrouwers moeten nu ook wel, want de gewone alcoholverkoop blijft maar dalen. Wat heeft geholpen, is dat speciaalbier aan populariteit won en er kleinere brouwerijen opkwamen. Die zijn zich gaan specialiseren in alcoholvrij.

‘En ineens waren er veel opties: je kon niet alleen kiezen voor alcoholvrij bier, maar ook voor IPA, witbier en donker bier – alles is inmiddels te krijgen. Mensen vonden deze nieuwe bieren interessant, wilden het proberen en toen bleek het best lekker te zijn.’

Maakproces

In de aflevering van Focus wordt bij de ‘universitaire bierbrouwerij’ in Gent uitgelegd hoe alcohol in bier ontstaat. Ook wordt er een bezoek gebracht aan het ‘gistlab’ van bio-ingenieur Kevin Verstrepen in Leuven. Bella Felix leerde daar over het maakproces van alcoholvrij bier: ‘Het verbaasde me hoeveel wetenschap hierachter zit en hoeveel kennis en techniek je nodig hebt om een lekker 0.0-biertje te maken. Via Kevin Verstrepen belandde ik bij andere wetenschappers en kenners. Zoals schrijver Marco Daane, die ons vertelde over de geschiedenis van alcoholvrij bier. Het eerste Nederlandse alcoholvrije biertje komt uit 1905 – veel eerder dan ik dacht.’

In de uitzending komt ook cabaretier Youp van ’t Hek (72) aan het woord, die in zijn oudejaarsconference uit 1989 befaamde grappen maakte over de drinkers van het alcoholvrije biermerk Buckler en de term bucklerlul muntte. Felix: ‘Bij het pitchen van de aflevering begonnen al mijn collega’s over de ‘Buckler-affaire’, dus dat moest sowieso een onderdeel worden. Hebben we dankzij een grap van Van ’t Hek twintig jaar vertraging opgelopen voordat we aan alcoholvrij bier gingen?’

Krediet

Volgens bierhistoricus Marco Daane hoeven we Van ’t Hek niet zo veel krediet te geven. ‘Youp vertelde ons dat hij het wel jammer vindt dat het hem niet gelukt is, hij is geen fan van 0.0. Zelf denk ik dat de term bucklerlul stiekem wel invloed had; iedereen kent het woord, en we hebben het er nu nog steeds over. Maar goed, het was een mentaliteit die bij meer mensen leefde dan alleen bij Youp van ’t Hek. En die mentaliteit is nu echt omgeslagen. Je bent geen bucklerlul meer als je alcoholvrij drinkt.’

Naast het bier is er in de aflevering ook aandacht voor alcoholvrije wijn en zelfs sterke dranken zonder alcohol. Maar op dat terrein heeft de wetenschap nog veel werk te verrichten. Felix: ‘Bij wijn en sterke drank is het aanzienlijk moeilijker om de alcohol eruit te halen. Het verschil tussen 5 procent en 0 procent bij bier is kleiner dan tussen 12 procent en 0 procent bij wijn. Er wordt nu geëxperimenteerd met het maken van een product dat er echt op lijkt. Maar dat is niet eenvoudig: dat gevoel van wijn of sterke drank, dat prikkeltje achter in je keel, moet je allemaal recreëren.’