Je kind komt thuis te zitten van school. Wat nu?

In de krant geeft pedagoog Stijn Sieckelinck ouders geregeld advies, maar toen zijn eigen dochter op 14-jarige leeftijd door psychische problemen thuis kwam te zitten van school, zat hij met de handen in het haar. Hij schreef het boek Opvoeden zonder handleiding – Waarom jongeren ons steeds harder nodig hebben (en wij hen). Wat kunnen ouders van thuiszitters doen?

Dit zeggen de deskundigen

Volgens het ministerie van Onderwijs telt Nederland zo’n 17.500 thuiszittende leerlingen in het voortgezet onderwijs. Dat is een flinke stijging ten opzichte van 2014, toen het om 4.000 leerlingen ging. Experts wijten de stijging aan een gebrek aan passend onderwijs en aan de wachtlijsten in de jeugdzorg, waardoor kinderen niet op tijd goede hulp krijgen.

Toch zeggen die officiële cijfers niet alles. De ‘verborgen’ thuiszitters zitten daar namelijk niet bij. Zo spreekt oudervereniging Balans van 70 duizend kinderen die drie maanden of langer thuiszitten. ‘Dat zijn kinderen die nog niet officieel zijn gemeld bij de leerplichtambtenaar.’

In zijn boek beschrijft Sieckelinck, lector jongerenwerk aan de Hogeschool van Amsterdam, zijn worsteling als ouder. ‘Ik voelde me machteloos.’ Hij probeerde ’s ochtends met toespraken zijn dochter naar school te krijgen. ‘Dan zei ik: dacht je dat ik vroeger altijd zin had? Terugkijkend zei ik precies de verkeerde dingen.’

Ouders vallen tijdens crisismomenten vaak terug op hun eigen opvoeding. In het geval van Sieckelinck was dat: niet zeuren, maar doorgaan. ‘Ik had de neiging mijn dochter een schop onder de kont te geven.’ Maar dat doorzetten had zijn dochter al geprobeerd, tot het niet meer ging.

Ouders willen graag dat hun kind zo snel mogelijk terugkeert naar school. Daar valt ook iets voor te zeggen. Hoe langer een leerling wegblijft, hoe lastig het is weer te re-integreren, zo blijkt uit onderzoek.

Zo pak je het aan

‘Ouders willen graag veel zelf bepalen’, zegt Peggy Hogeveen, die zich als jeugdprofessional richt op de begeleiding van thuiszitters. ‘Het werkt beter om je kind mee te laten denken.’ Dus niet: je moet om tien uur opstaan. Of: morgen ga je weer naar school. Maar: welke vakken zou je wel kunnen volgen? ‘Zo voelt een kind zich gehoord en verantwoordelijk voor zijn eigen proces.’

Thuiszitters moeten op adem komen, meent Sieckelinck. ‘Kijk of je kind kan bijtanken bij iemand uit de omgeving. Ouders zijn soms, met de beste bedoelingen, te betrokken om die rust te bieden.’ Het kan lastig zijn om hulp in te roepen. ‘Opvoeden is tegenwoordig een individuele aangelegenheid.’

Ouders gaan vaak verhaal halen bij de school: waarom hebben ze niet eerder aan de bel getrokken? Sieckelinck herinnert zich de frustratie toen school zei dat een afspraak met het wijkteam moest worden gemaakt. Het wijkteam liet echter weten dat ze een indicatie van school nodig hadden. ‘Probeer desondanks constructief op te trekken met school. Ga in gesprek zonder een schuldige aan te wijzen. Hoe jij je als ouder opstelt, doet ertoe.’

Gezinnen moeten ervoor waken dat het thuis alleen nog maar gaat over het thuiszittende kind. Sieckelinck: ‘We maakten veel ruzie. Alles wat je zegt, voelt al snel als een verwijt.’ Het hielp om muziek te maken met zijn dochter. ‘Twee gitaren en gewoon wat spelen. Dat was een fijne uitlaatklep. Zij ging ook haar ervaring omzetten in liedjes.’

‘Sommige kinderen hebben geen zin om te praten’, zegt Hogeveen. ‘Ik heb een pooltafel en een bak vol spelletjes, dan spelen we een potje. Dat ontspant. Net als sport.’ Volgens haar is het belangrijk om positieve ervaringen op te doen en onder de mensen te blijven komen, in welke vorm dan ook.