Co-ouderschap: wat is het perfecte weekschema?

‘Bij mama mis ik papa, en bij papa mis ik mama.’ In de film A Family verwoordt Eli een herkenbaar gevoel van kinderen na een scheiding. Het gemis is onvermijdelijk, maar bestaat er een ideaal schema voor co-ouderschap?

Dit zeggen de deskundigen

Naar schatting kiest ongeveer een kwart van de gescheiden ouders in Nederland voor co-ouderschap. Dat betekent dat ze de zorgtaken delen en dat de kinderen evenveel tijd doorbrengen bij beide ouders.

‘Uit onderzoek blijkt dat het om een selectieve groep gaat: vaak zijn het hoogopgeleide ouders met weinig conflicten en opvoedproblemen’, zegt universitair docent Zoë Rejaän (Universiteit Utrecht), die onderzoek doet naar kinderparticipatie rondom scheidingen. Dat is ook wel logisch. ‘Co-ouderschap vraagt om veel samenwerking en communicatie. Over financiën, vakanties en opvoedvraagstukken. Het is niet voor iedereen weggelegd.’

Het motief om voor co-ouderschap te kiezen moet zuiver zijn. ‘Soms dwingen ouders het af vanuit strijd: denk maar niet dat jij de kinderen vaker te zien krijgt dan ik’, zegt Inge Bosveld, die met het bedrijf ‘Scheiden doe je samen’ gezinnen bijstaat. ‘Het mooiste is als ouders kunnen kijken wat het beste is voor de kinderen.’

Door een wetswijziging in 2009 moeten ouders met gezamenlijk gezag over minderjarige kinderen bij een scheiding verplicht een ouderschapsplan opstellen, met daarin de verdeling van zorg en opvoeding. Getrouwde koppels en geregistreerde partners dienen dit plan bij de rechter in. Ouders die informeel samenwonen hoeven dit niet te doen.

Uit onderzoek blijkt dat zo’n ouderschapsplan niet heeft geleid tot minder conflicten. Rejaän: ‘Er spelen in die beginfase heftige emoties en dan is het soms moeilijk om samen om tafel te gaan zitten.’

Hoe pak je het aan?

Bij jongere kinderen zie je vaak dat ze op maandag en dinsdag bij de ene ouder zijn, op woensdag na school wisselen en op donderdag en vrijdag bij de andere ouder wonen. Het weekend is om en om. ‘Het voordeel is dat kinderen en ouders elkaar niet lang hoeven te missen’, zegt Bosveld.

Een nadeel is het verkassen en het gesjouw met spullen. Bosveld: ‘Ouders onderschatten nog weleens de impact daarvan.’ Er is onderzoek gedaan of kinderen meer stress ervaren als ze vaker moeten wisselen. ‘Daar is geen bewijs voor’, zegt Rejaän. Het ligt er maar net aan hoe ver de huizen uit elkaar liggen en of de kinderen hun school en vriendjes in de buurt houden.

Bij oudere kinderen wordt vaker gekozen voor een week bij de ene ouder en daarna een week bij de ander. ‘Dat scheelt gezeul met schoolboeken’, zegt Bosveld. Pubers zijn ook zelfredzamer en kunnen bij de andere ouder langs fietsen.

Volgens Rejaän is het jammer dat de focus van ouders na een scheiding vaak op kwantiteit ligt: hoe vaak zijn de kinderen bij wie? ‘Het gaat ook om kwaliteit: welke fijne contactmomenten zijn er?’

De invulling van het co-ouderschap is geen eenmalige keuze die voor altijd vastligt. Aanpassingen kunnen nodig zijn. Bijvoorbeeld als er een nieuwe partner in beeld komt of als oudere kinderen andere behoeften krijgen. Bosveld: ‘Evalueer op vaste momenten hoe het gaat.’

Co-ouderschap betekent ook loslaten hoe de andere ouder de opvoeding invult. ‘Het is fijn als bepaalde regels, zoals bedtijd, hetzelfde zijn, maar verzand niet in conflicten over hoeveel hagelslag de kinderen mogen’, zegt Bosveld. ‘Het gaat erom dat de kinderen lekker in hun vel zitten en genoeg liefde krijgen.’

Bij de ‘perfecte’ verdeling is de input van de kinderen misschien nog wel het belangrijkste. ‘Ze willen graag betrokken worden, maar dat gebeurt vaak nog te weinig’, zegt Rejaän. ‘Deels komt het doordat ouders kinderen willen beschermen en denken dat ze wel weten wat de wensen zijn.’