Hallo en welkom in dit liveblog. Hier houden we je op de hoogte van de laatste ontwikkelingen rond de oorlog in Oekraïne. Heb je een vraag? Mail die naar redactie@nu.nl.

Trump vroeg Musk om Starshield-beperking Oekraïne op te heffen
Trump zou SpaceX-topman Elon Musk tijdens een telefoongesprek hebben verzocht om de beperkingen van het satellietinternet van Starshield in Oekraïne op te heffen, meldt The Wall Street Journal op basis van ingewijden. Het netwerk, onderdeel van Starlink, wordt gebruikt door het Oekraïense leger. Door de vertraging werden sommige onderscheppingsdrones onbruikbaar, waardoor snelle Russische drones vrij spel kregen.

Kort na het gesprek tussen Trump en Musk is het Starshield-satellietnetwerk beter gaan functioneren, zeggen Oekraïense functionarissen. Gedurende de dag zou het netwerk ook flink sneller zijn geworden.

Volgens Amerikaanse media kwam het plan om het Starshield-satellietnetwerk te beperken uit de koker van Musk.

Zelensky hoopt op vredesgesprekken tijdens G20-top
Zelensky is bereid om tijdens de G20-top in december te praten over vrede. Hijzelf is niet uitgenodigd door gastland de Verenigde Staten, Poetin wel. "Er is maar één ding belangrijk, en dat is Rusland te dwingen om een einde aan de oorlog te maken", zegt de Oekraïense president tegen journalisten in Kyiv. "Dat is mogelijk met tussenkomst van president Trump en onze partners. Het kan allemaal, en we rekenen op een ontmoeting tijdens de G20-top in Florida."

Poetin heeft sinds de grootschalige Russische invasie in Oekraïne in februari 2022 geen G20-top meer bijgewoond. Zelensky zei eerder deze maand al bereid te zijn om Poetin tijdens die top te ontmoeten. Het Kremlin sloot die mogelijkheid direct uit. De G20-top in Miami vindt plaats op 14 en 15 december.

Vertragingen in Starshield-satellietnetwerk volgens Zelensky niet volledig opgelost
Oekraïne heeft nog altijd last van vertragingen in het Starshield-satellietnetwerk, zegt Zelensky. Het netwerk, onderdeel van Starlink, wordt gebruikt door de Oekraïense krijgsmacht. Door de vertragingen werden sommige drones onbruikbaar. "We pakken het probleem aan", zegt Zelensky. Het is niet helemaal duidelijk wat hij daarmee bedoelt. Het lijkt er niet op dat Oekraïne een oplossing heeft gevonden voor het probleem. De president wil op korte termijn in gesprek met de Amerikaanse buitenlandminister Rubio over de kwestie.

Zelensky over acties Trump: 'Niets persoonlijks'
Zelensky ziet het optreden en de uitspraken van Trump niet als iets persoonlijks, zegt hij in gesprek met CNN. De Amerikaanse president liet zich de afgelopen dagen kritisch uit over Oekraïne en Zelensky. De Oekraïense president zou een obstakel voor vrede zijn. Poetin doet in de ogen van Trump weinig fout. De realiteit is dat Zelensky zich het afgelopen anderhalf jaar meerdere keren bereid heeft getoond om zich aan een wapenstilstand te houden, Poetin niet. 

"Mijn houding jegens Poetin is duidelijk. Als we sancties opheffen, maken we hem sterker. Het is niet iets persoonlijks tussen mij en president Trump, al ben ik uiteraard tegen sanctieverlichting", laat Zelensky weten. Hij zegt het opheffen van sancties wel te begrijpen: "Als je tijdens moeilijke onderhandelingen een deal nadert, kom je niet met sancties."

Zelensky is ervan overtuigd dat Poetin een spel speelt. "Hij wil niet stoppen met de oorlog, maar juist de kans krijgen van onze bondgenoten om sterker te worden en onze wil te breken. Helaas speelt hij dat spel met mensenlevens."

Zelensky: Afgelopen tien dagen 170 aanvallen op energievoorziening
In zijn bericht op X stelt Zelensky bovendien dat Rusland sinds 11 oktober, de dag waarop president Trump zijn aankondiging van een 'energiebestand' deed, zeker 170 aanvallen op de Oekraïense energievoorziening heeft uitgevoerd. Dat is volgens Zelensky geen toeval. "Telkens wanneer sommige partners de druk op Rusland verlichten, denkt Poetin dat zijn doelen alsnog binnen handbereik komen", schrijft hij. "We hebben andere signalen en stappen nodig, stevige stappen."

Zelensky beschuldigt Rusland van aanval met clustermunitie 
Rusland zou bij zijn aanval op Kyiv drie kruisraketten met zogenoemde clustermunitie hebben gebruikt, stelt Zelensky in een bericht op X. Zulke munitie explodeert in de lucht en verspreidt kleinere explosieven. Een van de raketten zou het historische stadcentrum van Kyiv als doelwit hebben gehad.

"De keuze voor clustermunitie was een bewuste, want het doel was om zoveel mogelijk schade en slachtoffers te veroorzaken", schrijft de president, die stelt dat er geen enkel militair doelwit in de buurt was. Volgens Zelensky is er schade aan woningen, winkels, cafés en kloosters.

Een man kijkt naar een krater die is ontstaan door een Russische raketaanval in Kyiv.

Rusland vuurde volgens Zelensky drie golven raketten af op Kyiv
Volgens Zelensky heeft Rusland afgelopen nacht drie golven ballistische raketten op Kyiv afgevuurd. In totaal zouden 21 raketten zijn ingezet. "In Kyiv en de diverse regio's raakten 34 mensen gewond, onder wie vijf kinderen. Tot nu toe is het overlijden van twee personen bevestigd", schrijft hij op X.

Dat de aanvallen volgden op een gesprek tussen Rusland en de VS, toont volgens Zelensky aan dat de "Russische houding niet is veranderd". "Het blijft van cruciaal belang om naar de juiste oplossingen te zoeken. Maar wanneer Rusland op onderhandelingen reageert met ballistische raketten, is echte druk nodig om het land tot een andere koers te dwingen."

Ook een winkelcentrum in Kyiv is afgelopen nacht geraakt.

Oekraïne kan wapens inkopen via NAVO-agentschap
Oekraïne gaat samenwerken met het NAVO-agentschap dat wapens, munitie en ander militair materieel inkoopt. Daardoor kan het land sneller en goedkoper aan defensiematerieel komen en wordt het minder afhankelijk van afzonderlijke afspraken met bondgenoten, schrijft The Financial Times.

Het gaat om de NATO Support and Procurement Agency (NSPA), waarmee Kyiv een partnerschap aangaat. Het agentschap helpt NAVO-landen om gezamenlijk materieel in te kopen en zo kosten te besparen. Oekraïne kan voortaan ook zelf inkoopverzoeken indienen bij de NSPA. Daarnaast krijgt het land toegang tot expertise en ondersteunende diensten van het agentschap.

Trump positief, maar Oekraïne en Rusland blijven terughoudend
Trump roept weer dat de partijen "dicht bij het einde van de oorlog zijn". Maar waar Zelensky positief is over het Amerikaanse voorstel, noemt het Kremlin de plannen "niet erg nuttig". Toch lijken ook de Russen te hebben ingestemd met onderhandelingen.

Aanvallen over en weer gaan door
Na de gesprekken tussen Witkoff en Poetin gaan de aanvallen gewoon door. Kyiv is bestookt met raketten. Daarbij raakten zeker vijftien mensen gewond.

Oekraïne stuurde op haar beurt honderden drones op Moskou af. Daarbij vielen twee gewonden. De meeste drones werden neergehaald.

Kremlin is half november klaar voor gesprekken met Oekraïne en VS
Rusland meldt vandaag dat het half november klaar is om de gesprekken met Oekraïne en de VS te hervatten. "Onze president heeft Steve Witkoff laten weten dat we in principe klaar zijn om de genoemde gesprekken te hervatten", zegt Kremlin-medewerker Joeri Oesjako.

Witkoff en Poetin hebben het ook gehad over de gesprekken van gisteren tussen Oekraïense en Europese functionarissen in Oslo. "Hij noemde enkele nieuwe aspecten van de aanpak van de Europeanen en Kyiv, maar die hadden niet veel om het lijf", zegt Oesjako daarover.

Eerste tanker met diesel vertrekt volgens Rusland morgen naar VS
De eerste olietanker met diesel vertrekt morgen naar de Verenigde Staten, zegt de Russische vicepremier Alexander Novak. Het schip is geladen met 40.000 ton diesel. Het is niet bekend uit welke haven de tanker vertrekt.

De diesel is onderdeel van het dieselakkoord dat de VS en Rusland anderhalve week geleden sloten. Trump kreeg veel kritiek op het akkoord uit binnen- en buitenland, omdat het akkoord in strijd is met sancties die Europa en de VS aan Rusland hadden opgelegd.

De eerste beelden van de ontmoeting tussen Poetin (links) en Witkoff (rechts, tegenover Poetin).

Witkoff ziet na gesprek met Poetin 'basis voor staakt-het-vuren'
De Amerikaanse gezant Steve Witkoff zegt na zijn ontmoeting met Poetin dat er een basis is voor een staakt-het-vuren, melden de Russische persbureaus Interfax en TASS. Witkoff sprak met de Russische president over een nieuw vredesvoorstel. Hij hoopt dat Poetin een trilateraal overleg tussen Rusland, de VS en Oekraïne overweegt, vertelde hij na het gesprek in een paleis in Sint-Petersburg.

Poetin heeft via Witkoff zijn dank aan Trump overgebracht voor "zijn pogingen om het conflict op te lossen". Witkoff bedankte op zijn beurt Poetin voor het dieselakkoord dat Rusland en de VS anderhalve week geleden sloten, ondanks eerdere Amerikaanse sancties vanwege de oorlog in Oekraïne. Poetin gaf aan dat Rusland interesse heeft om de economische banden met de VS te herstellen.

Witkoff aangekomen in Rusland, 's ochtends gesprek met Poetin
Witkoff is aangekomen in Sint-Petersburg, melden Amerikaanse bronnen aan Reuters. Inmiddels is ook duidelijk geworden dat zijn ontmoeting met Poetin in de ochtend is. Kremlin-adviseur Yuri Ushakov vertelde dat aan het Russische persbureau TASS.

President Trump beweert opnieuw dat de reactie van Oekraïne op de voortdurende Russische agressie voor dure diesel heeft gezorgd, terwijl de hoofdoorzaak de Amerikaanse oorlog met Iran is. Ook stelt de president de VS het meeste geld naar Oekraïne heeft gestuurd. Het zou gaan om honderden miljarden. In werkelijkheid gaat het om maximaal 130 miljard dollar (zo'n 116 miljard euro) aan oorlogssteun en dat is minder dan het bedrag dat de EU heeft gestuurd (maximaal 144 miljard euro).

Trump haalt opnieuw uit naar Zelensky: 'Oekraïne moet oorlog willen stoppen'
President Trump legt de verantwoordelijkheid voor het beëindigen van de oorlog in Oekraïne opnieuw bij de Oekraïense president Zelensky. Volgens Trump wil Rusland de oorlog graag beëindigen, al zijn daar in werkelijkheid geen aanwijzingen voor. De Russische president Poetin heeft de afgelopen vier jaar op geen enkel moment laten blijken dat hij concessies wil doen, terwijl Oekraïne zich steevast voorstander heeft getoond van in ieder geval een wapenstilstand en "wederzijdse stappen voor de-escalatie." Lees hier verder.

VS-gezant Witkoff onderweg naar Sint-Petersburg
De Amerikaanse gezant Steve Witkoff is onderweg naar Sint-Petersburg. Hij spreekt daar vandaag met Poetin over de oorlog in Oekraïne.

Witkoff reisde vanuit Oslo naar de Russische stad. In Oslo sprak hij gisteren met Zelensky. De Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio, die nu in India is, vertelde dat het gesprek positief was en "niets verrassends" bracht. De Noorse premier Jonas Gahr Støre noemde gisteren het gesprek ook al constructief.

WSJ: 'Musk verantwoordelijke voor trage Starlink-verbinding'
De verstoorde Starlink-verbinding in Oekraïne blijft de gemoederen bezighouden. Wall Street Journal meldde gisteravond dat SpaceX-topman Elon Musk verantwoordelijk zou zijn voor de vertraagde verbinding van Starshield, de militaire variant van Starlink. De Amerikaanse krant baseert zich op gesprekken met Amerikaanse functionarissen en andere betrokkenen. 

Vrijdag berichtte ook The Telegraph over de rol van Musk bij de beperkte Starshield-capaciteit in Oekraïne. Volgens de Britse krant, die zich baseerde op anonieme bronnen, zou Musk aan Trump hebben voorgesteld om het satellietinternet in Oekraïne te beperken.

Trump sprak met Poetin over vrijlating van Amerikaanse gevangene in Rusland
President Donald Trump zegt tegen journalisten van onder meer persbureau Reuters dat hij met zijn Russische ambtsgenoot Poetin heeft gesproken over de vrijlating van Stephan Hubbard. Die Amerikaan zit al ruim vier jaar vast in Rusland.

Hubbard, een 74-jarige voormalig docent uit de staat Michigan, werd in april 2022 in Oekraïne door Russische troepen gevangengenomen. Volgens Rusland zou hij hebben meegevochten bij een Oekraïens militair checkpoint. De rechtbank in Moskou veroordeelde hem tot bijna zeven jaar cel, omdat hij een huurling zou zijn.

Trump liet eerder weten dat zijn besluit om sancties tegen Rusland te versoepelen onderdeel was van "onderhandelingen over gijzelaars". Hij zei niet om welke gijzelaars het specifiek ging, maar volgens The New York Times is Hubbard de enige Amerikaan die wordt aangemerkt als "ten onrechte vastgehouden" in Rusland.

Zelensky: Oekraïne krijgt weer inlichtingen van VS
Oekraïne krijgt weer inlichtingen van de Verenigde Staten, zei president Volodymyr Zelensky dinsdagavond in Oslo tijdens een persconferentie met de Noorse premier Jonas Gahr Støre en de Finse president Alexander Stubb. Zondag deelde Zelensky een vergelijkbare boodschap, maar de afgelopen dagen bleven de waarschuwingen voor Russische ballistische raketten uit.

De president zou in Noorwegen ook toezeggingen van de Amerikaanse gezant Steve Witkoff hebben gekregen dat het satellietinternet van Starshield, de militaire versie van Starlink, snel weer naar behoren zal functioneren.

Uit de verklaringen van de regeringsleiders viel op te maken dat er dinsdag vooral is gesproken over veiligheidsgaranties en de situatie ná de oorlog, en niet over de vraag hoe de oorlog op korte termijn kan worden beëindigd.

Hallo en welkom in dit liveblog. Ons vorige blog kun je hier teruglezen.