Met zijn verdere toenadering tot Rusland hoopt Trump al zijn problemen in één klap op te lossen

Begin dit jaar verscheen de foto ineens aan de muur van het Witte Huis: Donald Trump en Vladimir Poetin. Zij aan zij. Goudomrand. Pal boven een portret van Trump met een van zijn eigen kleinkinderen. De Amerikaanse president etaleert, letterlijk, al maandenlang zijn affectie voor de Russische autocraat. En nu lijkt hij niet langer bereid met daadwerkelijke toenadering te wachten.

Daags nadat Trump onverwacht een Amerikaanse boycot van Russische diesel had teruggedraaid, is hij Poetin dit weekend opnieuw te hulp geschoten. De president ondertekende een decreet dat Rusland alsnog ontziet van zware economische sancties, opgelegd door het Congres, die zondag zouden ingaan. ‘In het landsbelang van de VS’, aldus Trump, die zijn besluit niet verder toelichtte.

Met een veeg van zijn zwarte viltstift heeft Trump het Amerikaanse Ruslandbeleid volledig op zijn kop gezet. Europese leiders reageren verbouwereerd. De VS voorzien de Russische economie immers van een ongekende opkikker aan de vooravond van een nieuwe oorlogswinter in Oekraïne. Ook binnenlands klinkt afschuw: de sancties waren een gedeeld initiatief van Democraten én Republikeinen.

‘Het is onverteerbaar dat deze regering capituleert voor een Russische dictator’, aldus de Republikeinse senator Thom Tillis zaterdag, ‘die illegaal Oekraïne binnenviel en elke dag onschuldige burgers afslacht’. Maar de president heeft andere belangen dan die van Oekraïners op het oog.

Meerdere verlangens

Trump lijkt kans te zien om meerdere van zijn eigen verlangens in één klap te vervullen: zijn instinctieve toenadering tot Poetin, zijn voorliefde voor het aankondigen van concrete deals en – met pittige tussentijdse verkiezingen in aantocht – het dempen van de kiezerswoede over hoge brandstofprijzen zónder het woord ‘Iran’ in de mond te hoeven nemen.

Amerikanen ervaren momenteel een historisch grote onvrede over hun regering. Die vormt een serieuze bedreiging voor de kansen van Republikeinen bij de ‘midterms’ in november. Kiezers zijn vooral woest over de hoge brandstofprijzen, een direct gevolg van de oorlog die Trump begon tegen Iran. Nog altijd drijven bombardementen op installaties in het Midden-Oosten en gestokte uitvoer door de Straat van Hormuz de prijzen op.

Trump zit in dat conflict muurvast. Dus wijst hij liever naar die andere oorlog, op het Europese continent, waarvan veel Amerikanen hun buik al langer vol hebben. En zijn zondebok is duidelijk.

‘Zelensky moet één ding doen’, aldus Trump over de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. ‘Hij moet stoppen met het aanvallen van dieselinstallaties in Rusland.’ Dat is voor Oekraïne echter onverteerbaar nu de Russische oorlogseconomie, die eindelijk aan het wankelen was gebracht, met Trumps hulp weer kan worden aan­gezwengeld.

Aandacht weg van Iran

De timing is saillant. Nog geen maand geleden zette Trump zijn handtekening onder de ‘Graham Act’, een pakket maatregelen vernoemd naar de plotseling overleden Republikeinse senator Lindsay Graham, die een groot voorstander was van harder optreden tegen Rusland. Alleen zo zou Poetin naar de onderhandelingstafel gedwongen kunnen worden. ‘Lindsay zou dit afschuwelijk hebben gevonden’, aldus diens collega John Cornyn zaterdag na Trumps besluit.

Trump gokt er echter op dat Amerikaanse kiezers meer waarde hechten aan de kosten van hun levensonderhoud dan aan het lot van Oekraïners. Daarin zou hij weleens gelijk kunnen hebben. Vlak na de Russische inval beschouwde 67 procent van de Amerikanen die als een ‘serieuze bedreiging’ voor de VS, onderzocht de Chicago Council for Global Affairs. Dat is inmiddels gedaald tot 42 procent.

Tegelijk is Trumps strategie niet werkelijk effectief. ‘Elke energie-econoom is het erover eens dat de invloed hiervan verwaarloosbaar is’, zei hoogleraar Neale Mahoney over Trumps ‘dieseldeal’ met Poetin tegen de nieuwssite The Hill. ‘Een druppel op een gloeiende plaat’, aldus Masha Kotkin, onderzoeker van het Center for Strategic and International Studies.

‘Als de president de brandstofprijs echt omlaag wil brengen, dan kan hij dat doen door het Iran-probleem op te lossen’, zei ook de Republikeinse senator Tillis zaterdag. ‘Niet door Vladimir Poetin een dienst te bewijzen.’ Het Democratische Congreslid Don Beyer spreekt van ‘een nieuwe capitulatie voor Poetin, die onze Oekraïense bondgenoten verraadt’.

Lucratieve deals

Ze hebben een punt. De prijs van brandstof lijkt, inderdaad, niet noemenswaardig te dalen. Maar daar is het Trump wellicht niet eens echt om te doen. De president heeft nu aanwijsbare maatregelen gecreëerd die aan kiezers moeten bewijzen dat hij hun zorgen wel degelijk serieus neemt, terwijl hij tegelijk de aandacht afleidt van zijn oorlog met Iran. Het lot van de Oekraïeners blijkt daaraan ondergeschikt.

Dat zijn besluiten het verloop van de Oekraïne-oorlog dreigen te veranderen in het voordeel van Rusland, neemt Trump op zijn minst voor lief. Steevast klinkt de president vriendelijker over de Russische agressor dan over Oekraïne. ‘Ik geloof dat Poetin liever vrede wil dan Zelensky’, aldus Trump afgelopen maandag nog.

De president lijkt intussen te hinten op meer plannen met Poetins Rusland. Geregeld speculeert Trump over toekomstige ‘lucratieve deals’, waaronder een mogelijke Amerikaanse overname van delen van oliegigant Lukoil. Schoonzoon Jared Kushner sprak daarover al direct met Poetin. Trump staat te trappelen en heeft steeds minder geduld.