Meer mensen nemen statushouder in huis: 'Zag hoe moeilijk situatie Ter Apel was'

De azc's zitten al tijden vol. Een oorzaak van de drukte is dat statushouders niet snel genoeg naar een andere gemeente kunnen verhuizen. Daardoor blijven ze langer in het azc en is er minder plek voor nieuwe asielzoekers die wachten op de uitkomst van hun procedure. Als er niets verandert, kan het tekort oplopen tot 3.600 opvangplekken in januari en 7.600 in april.

Om het tekort aan woningen terug te dringen, hebben woningcorporaties en gemeenten afgesproken om extra woonplekken te regelen voor een op de vijf asielzoekers die recht hebben op verblijf in Nederland. Dit kan bijvoorbeeld door leegstaande kantoren om te bouwen tot woningen, flexwoningen te plaatsen of woningen te delen.

De logeerregeling is een manier om de druk op de opvang verder te verlichten. Daarbij kunnen mensen een statushouder in huis nemen zonder daarvoor altijd een vergoeding te krijgen. De gast moet wel een verblijfsvergunning hebben. Het verblijf bij een gastgezin duurt normaal gesproken drie maanden. Dat kan worden verlengd, maar ook eerder worden beëindigd.

Laura Faber uit Deventer woont samen met haar twee kinderen en twee vluchtelingen in huis. Ze heeft Barshank uit Syrië en Darren uit Trinidad en Tobago opgevangen via de organisatie Takecarebnb. Laura heeft al eerder drie vluchtelingen tijdelijk opgevangen. Ze besloot haar huis open te stellen nadat ze bij de opvang in Ter Apel was geweest. "Ik zag hoe moeilijk de situatie daar was. Het was tijd om iets voor een ander te doen", vertelt ze.

Laura woont niet groot. "Ik vind het belangrijk dat mensen zien dat je dit ook kunt doen als je niet groot woont. Je levert wel wat privacy in, maar mensen in het azc slapen soms wel met z'n zessen op een kamer. Ik vind het belangrijk om mijn privacy af te wegen tegen die vorm van privacy."

Takecarebnb werkt met matchmakers die gasten en gastgezinnen die zich hebben aangemeld aan elkaar koppelen. Vooraf vindt een intakegesprek plaats, waarin de wensen en verwachtingen van beide partijen worden besproken.

Het traject is niet altijd succesvol. Vorig jaar is het elf keer voorgekomen dat een verblijf eerder werd beëindigd. De exacte redenen zijn vanwege privacy niet bekend. Het ontbreken van een klik en veranderingen in de thuissituatie worden vaker als reden genoemd.

De regeling wordt steeds vaker gebruikt. Dit jaar staat de teller op 444 matches, 18 procent meer dan vorig jaar. Een mogelijke verklaring voor die stijging is een pilot die in mei is gestart. Daarbij krijgen gastouders maandelijks tussen de 150 en 220 euro om de kosten te dekken. Voorheen kregen ze die vergoeding niet. "We merken een stijging sinds mei", zegt woordvoerder Jet Krantz van Takecarebnb.

De logeerregeling lost niet alles op, maar kan wel een deel van de oplossing zijn. "Iedereen die zich aanmeldt, zorgt ervoor dat er meer plek komt in het azc", zegt Krantz. Veel mensen weten niet dat de logeerregeling bestaat. "Mensen komen vaak bij ons met de Google-zoekopdracht: Hoe kan ik vluchtelingen helpen?"

Laura helpt Barshank en Darren met onder meer het regelen van zaken bij de gemeente en het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). "Dat hoort erbij", zegt ze. Toch wil ze niet dat de verhouding in huis ongelijk is. "Ik wilde niet dat ik alleen maar geef en zij alleen maar dankbaar zijn."

Daarom helpen Barshank en Darren mee in het huishouden. Doordeweeks koken ze en helpen ze met schoonmaken. Natuurlijk zijn er weleens discussies. "Maar dat is eigenlijk het enige. Ik ben heel tevreden. We wonen echt als een gezin samen."

Ook Lisette Oostra uit Drenthe heeft vluchtelingen opgevangen via Takecarebnb. In haar achtertuin is een schuur omgebouwd tot tiny house, al is dat niet per se gedaan om vluchtelingen op te vangen. "Het kwam toevallig op mijn pad", zegt ze. Op dit moment woont Nour uit Syrië in het huisje. Zij is de vierde persoon die door Lisette is opgevangen.

Lisette heeft met iedereen andere afspraken en raakvlakken. "Je merkt dat we elkaar soms verbazen over hoe we dingen doen, maar daar kunnen we goed over praten", vertelt ze. Ze begrijpt dat mensen het lastig vinden om iemand in huis te nemen. "Als je iemand in huis neemt, moeten beide kanten zich aanpassen. Maar er is altijd een mogelijkheid."

De eerste vluchteling die ze heeft opgevangen heeft veel groei laten zien. "Hij kwam depressief binnen en lag vaak met zijn hoodie over zijn hoofd op bed. Inmiddels heeft hij zijn eerste baan in de zorg en volgt hij een werk- en leertraject."

Volgens Lisette hebben de mensen die ze opvangt "allemaal een rugzakje". "Je hoort weleens dat het gelukzoekers zijn, maar ze zijn gedwongen om hun land te verlaten. Daar zit altijd een heel verhaal achter."