Microsoft koopt alvast een stuk grond op de plek waar later een stroomstation moet komen

De datacentertak van Microsoft heeft in juni dit jaar voor 44 miljoen euro een uitgestrekt perceel landbouwgrond gekocht in Middenmeer, Noord-Holland, pal naast een locatie waar Tennet overweegt een nieuw tussenstation van het hoogspanningsnet aan te leggen. Dat blijkt uit gegevens van het Kadaster. Het Amerikaanse techbedrijf wil op het terrein van 37,5 hectare zodra dat kan een nieuw groot datacenter bouwen en heeft daarvoor alvast een stroomaansluiting bij de netbeheerder aangevraagd.

De koop van het agrarische perceel is een schoolvoorbeeld van het ‘handdoekje leggen’ op het overbelaste stroomnet: het claimen van capaciteit waarvoor de infrastructuur nog moet worden aangelegd – zoals gasten van een all-in resort ’s ochtends vroeg al met een handdoek hun ligstoel aan het zwembad bezetten. Op het huidige Nederlandse stroomnet is geen ruimte beschikbaar voor nieuwe serverhallen. Daarom kiezen de projectontwikkelaars van datacenter-locaties steeds vaker voor de vlucht naar voren en investeren zij op plekken waar zij denken dat in de toekomst stroom beschikbaar komt.

Datacenterbouwers zoals Microsoft en Google, en gespecialiseerde partijen als Equinix en Edgeconnex, hebben een concurrentievoordeel ten opzichte van andere partijen die stroom willen afnemen, zoals woningbouwers, kleine bedrijven en scholen: ze hebben een sterkere financiële positie en een langere adem. Dat verklaart waarom veel kleinere bouwprojecten stagneren, terwijl er nog wel steeds nieuwe datacenter-projecten worden aangekondigd. De ontwikkelaars daarvan hebben vaak al jaren geleden al een aanvraag gedaan en staan dus hoger op de wachtlijst, of ze kunnen het zich veroorloven om – zoals Microsoft – percelen te kopen waar nog geen stroomaansluiting bestaat.

De campus in Middenmeer in de Kop van Noord-Holland is de grootste Microsoft-locatie van Nederland en bestaat op dit moment uit twee hyperscales op het agrarisch-industrieel terrein Agriport. De oudste hallen aan de westkant van de A7, zo beschreef NRC deze maand, gebruiken ruim 1 procent van alle verbruikte stroom in heel Nederland. Aan de andere kant van de snelweg heeft Microsoft onlangs twee nieuwe hallen in gebruik genomen, en wil het er nog eens zes bijbouwen. Wie over een paar jaar over de A7 naar Middenmeer reist, zal door een corridor van enorme Microsoft-loodsen rijden.

Volgens een woordvoerder van de gemeente Hollands Kroon is de huidige bestemming van het perceel „agrarisch – glastuinbouw” en loopt er „nu geen aanvraag voor een bestemmingswijziging”. Microsoft laat weten dat er nu „helemaal nog geen plannen” voor een datacenter op het nieuwe perceel zijn, al wil het bedrijf dat daar uiteindelijk wel bouwen. „Het zou mooi zijn als we er ooit op konden ontwikkelen”, zegt de woordvoerder. Wat betreft de stroomaanvraag „sluit Microsoft gewoon net als de anderen achteraan in de rij”.

Overbelasting

Die rij is lang, in de Kop van Noord-Holland. Eind 2024 waarschuwden Tennet en regionale netbeheerder Liander dat het Noord-Hollandse elektriciteitsnet zo overbelast was dat er zonder extra maatregelen stroomstoringen konden ontstaan. De oorzaak: „een sterke toename van de vraag naar elektriciteit door grootverbruikers als datacenters en grootschalige batterijsystemen en de verduurzaming van het bedrijfsleven”.

Om het net te ontlasten en nieuwe economische activiteit te faciliteren, werkt Tennet in de Kop van Noord-Holland aan een nieuw 380kV-hoogspanningstracé met twee nieuwe onderstations – een miljardenproject dat jaren vergt. Over de exacte locatie van het noordelijke station is het besluit nog niet gevallen, maar de voorkeurslocatie is ergens in Agriport, waar een nieuw onderstation niet opvalt tussen de kassen en datacenters.

Microsoft heeft nu een perceel pal naast een van de mogelijke bouwlocaties gekocht en sorteert daarbij voor op toekomstige netcapaciteit. Dat is opvallend, aangezien het gemeentebestuur van Hollands Kroon eerder de stekker trok uit plannen van een andere datacenterbouwer op hetzelfde perceel. Een woordvoerder van de gemeente mailt dat de bouwplannen van het Amerikaanse CyrusOne om op die plek een datacenter te bouwen zijn stopgezet door het college. De reden: „Het grote aantal grootschalige ontwikkelingen in de gemeente waarbij onvoldoende tijd en ruimte was voor participatie en maatschappelijk debat.”

Miljardeninvesteringen

Microsoft is in ruim een decennium uitgegroeid tot één van de grootste stroomverbruikers van Nederland, dankzij enorme investeringen in datacenters. Tot nu toe bouwde het bedrijf vooral rond Middenmeer, maar eerder dit jaar maakte Microsoft bekend dat het in Amsterdam een nieuw te bouwen hyperscale datacenter van ontwikkelaar Pure DC in het westelijk havengebied gaat huren.

Uit de meest recente jaarrekening van Microsoft Datacenter Netherlands BV blijkt dat het bedrijf vanaf de aanvang van de bouw van de eerste hyperscale in Middenmeer tot medio 2025 een kleine 12,5 miljard euro heeft geïnvesteerd in de serverhallen: circa 5 miljard in grond en gebouwen en 7,5 miljard in servers en andere apparatuur. Veel werkgelegenheid en belastinginkomsten voor Nederland levert dat niet op. Er werkten volgens het jaarverslag vorig jaar 458 fulltime werknemers bij de datacentertak van Microsoft. Het bedrijf droeg in dat jaar 27 miljoen euro aan vennootschapsbelasting af.

Microsoft heeft onlangs het stroomverbruik van de bestaande hallen in Middenmeer bekendgemaakt, omdat het bedrijf naar eigen zeggen daarover „transparant” wil zijn. Maar Rick Pijpers, oud-directeur van datacenterbedrijf Equinix en initiatiefnemer van de Nederlandse Soevereine Datacenter Coöperatie, zegt dat het Amerikaanse bedrijf een veel groter beslag op het stroomnet legt, als onderhuurder bij andere datacenteruitbaters zoals Digital Realty en Edgeconnex. „Daarover doen ze geen mededelingen. Microsoft claimt transparant te zijn, maar is ondertussen veel dominanter dan het doet voorkomen. Ik schat in dat ze alles bij elkaar bijna drie keer zoveel elektriciteit souperen als wat ze hebben gerapporteerd.”