Hiphousepionier Tony Scott (1971-2026) wilde tot het laatst een rolmodel zijn

Toen zijn muziekleraar hiphousepionier Tony Scott voor het eerst op televisie zag optreden, herkende hij vaag Peter van der Bosch, die als puber bij hem in de klas had gezeten op het Pieter Nieuwland College in Amsterdam. Veel kon Johan ’t Hart zich niet van de brugklasser herinneren. „Hij zei weleens iets over mijn schoenen. Die vond hij niet cool.”

De stijlbewuste Amsterdamse tiener werd eind jaren 80 als Tony Scott een van de eerste internationale sterren uit de Nederlandse hiphop- en housescene. „Hij was duidelijk geen kleine jongen. Het was imposant”, zegt zijn inmiddels 71-jarige oud-leraar.

Dat hitsucces van Tony Scott begon tussen de platenbakken van Rhythm Import, een winkel in Amsterdam die hiphop- en houseplaten importeerde en veel dj’s en muzikanten aantrok. Ook Fabian Lenssen kwam als tiener in de winkel aan de Amsterdamse Singel. Soms met zijn drumcomputer onder de arm, om de beats die hij thuis had gemaakt te laten horen aan de winkeleigenaar. „Die zei dat ik met Peter muziek moest gaan maken voor zijn label Rhythm Records”, zegt Lenssen.

Muziekondernemer Peter Duijkersloot had Tony Scott al op zijn zestiende een contract aangeboden nadat hij diens stemgeluid had gehoord in een radiojingle. Ook Lenssen was onder de indruk van Tony Scotts vocale kracht en klankkleur. „Ik vond zijn stem te gek. Hij klonk een beetje als raplegende Rakim uit New York, een grote held van mij. Hij had een bijzonder Amerikaanse uitspraak en timing.”

Karawasi

Peter van der Bosch werd geboren in Paramaribo, Suriname, en kwam als driejarige – op 21 november 1974 – naar Nederland met zijn ouders, twee broers en twee zussen. Eerst woonden ze in een huis in Amsterdam dat een oom voor hen gekraakt had, daarna enige tijd in een ‘huis voor onbehuisden’ vlak bij het Centraal Station, met het hele gezin in één ruimte. Later verhuisden ze naar de wijk Watergraafsmeer. De ouders gaven hun kinderen mee dat ze naar Nederland waren gekomen om hen een betere toekomst te geven.

Als tiener maakte Peter met Fabian Lenssen op diens zolderkamer tracks in het opkomende hiphouse-genre. Ze brachten in 1989 de dubbele-A-kant-single ‘That’s How I’m Living’ en ‘The Chief’ uit, die in Nederland een hit werd maar ook in Engeland en Amerika werd opgepikt. Vooral ‘The Chief’ maakte indruk. Hierin verwees Peter van der Bosch fier naar zijn afkomst als nazaat van de inheemse Kali’ña-bevolking in Suriname – de clubtrack begon met het ratelgeluid van een karawasi, een traditioneel schudinstrument dat wordt gebruikt door zijn stamgenoten.

https://www.youtube.com/embed/nsTF02hO3kA

In de jaren erna volgden nog onder meer de hits ‘Get Into It’ en ‘Love Let Love’, die hoog in de Top 40 stonden.

Lenssen herinnert zich de allereerste keer dat hij ‘The Chief’ live zag in discotheek Escape, in het voorprogramma van de Amerikaanse rapper Roxanne Shanté. Zoals dat bij voorprogramma’s gaat, was de zaal eerst afwachtend of al op weg naar de bar, toen de vader van Peter van der Bosch het podium opkwam met een hoofdtooi op en zijn traditionele shaker. „De beat pompte erin en ik zag heel die zaal in één keer terug naar het podium rennen en he-le-maal losgaan.”

In de periode van Tony Scotts doorbraak was ook zijn neef All Star Fresh (Guan Elmzoon) een gangmaker in de Nederlandse hiphopscene. All Star Fresh stond in 1990 met hiphouse-act King Bee in het voorprogramma van Madonna in de Rotterdamse Kuip. „Door het succes van Peter kregen we als jongens die met hiphop bezig waren een voet tussen de deur bij de platenindustrie”, vertelt zijn neef. „Hij heeft een barrière doorbroken voor het latere wereldwijde succes van Nederlandse clubmuziek. Zijn sound werd tot in Engeland gekopieerd.”

Het hielp dat de producties van Lenssen en de stem van Peter zo internationaal klonken, zegt All Star Fresh. „En we waren jongens die onze afkomst meenamen in hoe we ons presenteerden. Dat sloeg ook aan.” De neven leerden elkaar pas kennen toen ze beiden al succesvol waren als artiest. „Toen ik erachter kwam dat hij mijn neefje was, deed me dat wel wat. Twee kleinkinderen van het dorp Bigi Poika in Suriname die allebei op het wereldtoneel te horen waren.”

Geen scheldwoorden

Na diverse singles en drie albums stagneerde het succes halverwege de jaren 90. Tony Scott bleef muziek maken, maar verdween goeddeels uit de schijnwerpers.

In 2000 belde hij zijn oude muziekleraar Johan ’t Hart op. „Hij ging muziekprojecten organiseren voor onze leerlingen”, vertelt die. „Hij liet ze over hun leven vertellen en spoorde ze aan, net zoals zijn ouders bij hem deden, in hun teksten geen scheldwoorden te gebruiken. Hij wilde als rapper een positief rolmodel zijn. We hebben daar toen een baan van gemaakt omdat hij ook moest rondkomen.”

De rapper en de muziekleraar richtten stichting Rapucation op, waarbij rapteksten en de visie van Peter van der Bosch onderdeel werden van lesmethode. ’t Hart: „Hij had een spirituele manier om zich met leerlingen te verbinden. Dan ging hij naast een jongen zitten die een heel beledigende tekst over zijn vader had geschreven, en zei hij: ‘Deze tekst is rood – je moet hem groen maken.’ Later vertelde die jongen dat hij zich met zijn vader had verzoend. Het was ook sociaal werk wat hij deed.”

Nadat bij hem de chronische zenuwziekte multiple sclerose (MS) was vastgesteld, gaf Tony Scott in 2016 een afscheidsconcert in Paradiso. Zijn zintuigen gingen door de ziekte snel achteruit. „Hij kon bijna niets zien of horen”, zegt ’t Hart. „Hij kreeg ongelukken door dat gezichtsverlies en communiceerde uiteindelijk alleen nog via een computer. Dat was een heel eenzaam bestaan.”

DJ Bite, sinds de jaren 80 actief in de hiphopscene, kwam hem in die periode nog wel tegen op hiphopevenementen. „Het was pijnlijk te zien hoe zwaar hij het had en bewonderenswaardig hoe positief hij was. Hij was echt trots toen hij braille leerde lezen en ging ook weer schrijven. Zijn wereld werd steeds kleiner en donkerder, maar hij bleef een lieve man die geïnteresseerd was in de mensen die hij tegenkwam.”

All Star Fresh: „Deze vorm van MS betekent voor creatieve makers een einde aan alles. Je leeft alleen nog in je hoofd. Ik weet niet waar hij de energie vond nog op bepaalde plekken te komen met zijn stok en diep met mensen in gesprek te blijven. Ik heb veel bewondering voor de kracht die hij heeft getoond.”

Peter van der Bosch stierf na een lange periode op de intensive care op 6 augustus in zijn woonplaats Weesp. Hij werd 54 jaar.

Kies NRC als voorkeursbron