Weduwen militairen en ambtenaren in voormalig Nederlands-Indië kunnen volgend jaar uitkering van 25.000 euro aanvragen

Weduwen en weduwnaars van voormalig ambtenaren en militairen in de kolonie Nederlands-Indië kunnen vanaf volgend jaar februari een zogenoemde ‘backpay-uitkering’ van 25.000 euro aanvragen. Dat is vrijdag in de ministerraad afgesproken. Vanwege de Japanse bezetting, tussen 1943 en 1945, kreeg menig ambtenaar en militair geen (volledig) salaris uitgekeerd. Andere nabestaanden dan de partner kunnen geen aanspraak maken op geld, ook niet als een hoogbejaarde weduwe tussen nu en februari overlijdt.

Toenmalig staatssecretaris Martin van Rijn (Welzijn, toen PvdA) keerde vanaf december 2015 „op morele gronden” 25.000 euro uit aan ambtenaren en militairen die tijdens de Japanse bezetting van Nederlands-Indië niet waren doorbetaald. Uiteindelijk werden 593 uitkeringen toegekend, doorgaans automatisch. Daarnaast waren er 1.207 aanvragen, waarvan er 57 werden toegekend. De afspraken werden in samenspraak met het Indisch Platform, een bundeling van belangenorganisaties, gemaakt.

Uit een evaluatie kwam naar voren dat respondenten aan wie de uitkering was toegekend „blij waren met de uitkering”, al vonden ze ook „dat geen bedrag kon compenseren wat zij hadden meegemaakt gedurende de Japanse bezetting.” De Japanners hielden ruim 42.000 militairen van het KNIL en de Koninklijke Marine in krijgsgevangenschap. Ongeveer 100.000 Nederlandse burgers werden geïnterneerd in zogenoemde jappenkampen. Bijna 13.000 burgers kwamen daar om het leven.

Een deel van de achterban erkende de afspraken met de overheid niet. Zij vonden het oneerlijk dat de regeling alleen gold voor aanvragers die op 15 augustus 2015 nog in leven waren en dat weduwen geen recht hadden op het geld.

Een nieuwe belangenorganisatie, Indisch Platform 2.0, vond dat politiek Den Haag onvoldoende rekening had gehouden met het morele aspect: het compenseren van de onnodig kille behandeling door de Nederlandse staat. Zij pleitten ervoor dat weduwen van ambtenaren en militairen ook aanspraak konden maken op een backpay-uitkering.

In de voorjaarsnota die vorig jaar april werd gepresenteerd, reserveerde het kabinet 50 miljoen euro voor deze weduwen. Afgelopen zomer werd duidelijk dat de overheid nog maar 11,5 miljoen euro vrijmaakt. Om die reden wil de voorzitter van Indisch Platform 2.0, Peggy Stein, niet spreken van „blijdschap”, zegt ze vrijdagavond laat in een uitzending van Radio 1-programma Langs de Lijn En Omstreken.

Stein verwacht dat de komende maanden „zenuwslopend” zullen zijn voor betrokkenen, omdat naasten van weduwen niet weten of de hoogbejaarden volgend jaar zullen halen. De stichting pleit ervoor om de regeling ook te laten gelden voor erfgenamen van pas overleden weduwen. Volgens de overheid is dat praktisch niet uitvoerbaar.

De omvang van de doelgroep is niet bekend. De overheid schat dat er in 2015 nog 1.700 weduwen in leven, van wie in 2021 twee derde is overleden. „Als deze afname wordt doorgetrokken naar 2026, dan zouden er nu nog ongeveer 200 weduwen in leven zijn.” Volgens het ministerie is het niet uit te sluiten dat de groep significant kleiner is. Indisch Platform 2.0 heeft naar eigen zeggen een bestand met namen van gedupeerden.

Lees ook

Indische gemeenschap wacht nog