Dj Mary Lake deelt haar favorieten: ‘Ik ben meteen naar haar toe gegaan: what the fuck, dit kan dus gewoon?!’

Schoenen aan of uit? ‘Normaal moeten ze uit, maar ik ga toch nog stofzuigen als ik mijn koffer heb gepakt, dus hou ze maar aan.’ Mary Lake (38) maakt en draait techno, waarvoor ze veel reist, maar het doel van haar aankomende trip – een maand solo in Nepal – is persoonlijk: ‘Ik zat de laatste tijd niet lekker in m’n vel. Ik ken mezelf: dan is letterlijk en figuurlijk even afstand nemen het beste voor me. Tijd om te reflecteren op je relatie, carrière, waar je staat en waar je heen wilt.’

Ze leidt rond in haar appartement, waar de enorme kastenwand opvalt, tot de nok toe gevuld met vinyl, eronder en ernaast platenspelers en mengpanelen. Hier woont overduidelijk een dj – twee zelfs, want ook de vriend van Mary Lake draait. ‘De meeste van die platen zijn van hem. Hij draait live voor 95 procent met platen. Heel indrukwekkend, want je moet alles op gevoel doen.’

Maar als een tv in een snackbar zuigt iets anders alle aandacht op: door de gigantische ramen ontvouwt zich Amsterdam. Een diepe zucht: ‘Goed uitzicht, hè?’ Het past wel bij haar levenshouding, dit appartement, op de vijfde verdieping van een pakhuis. Wél midden in een bruisend stadsdeel, om de hoek van leuke clubs en restaurants, maar tegelijkertijd wat weggestopt.

Mary Lake’s dj-carrière in een paar pennenstreken: afgelopen zomer draaide ze op Lowlands, eerder al op festivals als Dekmantel en DGTL; als onderdeel van het queercollectief Spielraum staat ze geregeld op de poster in Club Raum en die van de Berlijnse club Berghain; ze produceert ook zelf muziek, uitgebracht op onder meer United Identities van de Utrechtse dj Carista.

Eind oktober, als Amsterdam Dance Event (ADE) voor vijf dagen de hoofdstad overneemt en ze net terug is uit Nepal, staat ze geboekt op Spielraum 55hrs, de 55 uur durende marathon in Club Raum. (Op het moment van schrijven zoeken drieduizend mensen nog een kaartje op TicketSwap voor het strak uitverkochte feest in de kleine club waar maar 1.100 mensen in passen – het is al een paar jaar een van de populairste raves tijdens ADE.)

‘Voor mij draait alles om connectie’, zegt ze op haar dakterras met een snelle Y2K-zonnebril op, ‘een gevoel van eenheid dat ik alleen ken van de dansvloer. Het maakt niet uit wie je bent, waar je vandaan komt, als je je maar openstelt voor de ander. Ik denk dat bij mij die behoefte komt vanuit juist een gebrek aan verbinding met mijn eigen familie en roots.’

Mary Lake is in 1988 geboren in Algerije en vertrok in haar eerste levensjaar met haar moeder via een Frans gehucht naar Groningen, waar ze opgroeide. ‘Thuis werd nooit heel positief gesproken over Algerije, want in Nederland was het leven beter. Ik denk dat ik me er zelfs een beetje voor schaamde en me ertegen heb verzet. Sinds kort voel ik pas de ruimte om dat verder uit te zoeken. Ik wil bijvoorbeeld nog liever niet mijn achternaam in de krant. Ook online ben ik amper te vinden met mijn echte naam.’

Uitzoeken, jezelf tegenkomen, reflecteren – die woorden komen vaker terug als Mary Lake haar leven of carrière beschrijft. Ook bij het dj’en is ze via een flinke omweg beland. Ze volgde eerst een modeopleiding in Arnhem en werkte als stylist en fotograaf, maar dat gaf niet de voldoening waarop ze had gehoopt. Wat wilde ze nou? Naar Londen om te werken. Wat wilde ze nou echt? Muziek maken.

‘Inmiddels is dat gelukkig totaal achterhaald, maar ik dacht lang dat dj’en een mannenberoep was. Ik zag alleen maar mannen draaien. Tot ik een keer aan het dansen was en erg onder de indruk was van hoe er werd gedraaid. Ik liep naar voren en zag... Een vrouw.’ Het bleek de Amsterdamse dj en producer Sandrien te zijn. ‘Ik ben meteen naar haar toe gegaan: what the fuck, dit kan dus gewoon?!’

Ja, het kan gewoon, als je het maar waagt. Net als een maand naar Nepal gaan, vijftien dagen door de bergen met een gids, ook al heb je hoogtevrees. ‘Ik vind het megaspannend. Ik ga mezelf wel tegenkomen.’

Thaiboksschool: Sitjemam Muay Thai in Pai, Thailand

‘Ik heb een paar jaar geleden een week getraind in deze muay-thaischool. Ik had nooit eerder muay-thai gedaan. Het was ontzettend zwaar. Eerst fysiek: het enige wat je de hele dag doet is eten, trainen en slapen – en zo nu en dan een ijsbad. Uiteindelijk branden al je spieren.

‘Maar omdat je je lichaam zo uitput, gebeurt er ook iets anders. Je hebt al snel niet meer de energie om emoties tegen te houden. Alles komt eruit. Dingen die je bewust of onbewust diep hebt weggestopt. Het is levensveranderend.

‘Je begint de week als een groep vreemden, maar omdat het voor iedereen zo’n intense ervaring is, ontstaat al snel een familiegevoel. Je steunt elkaar.

‘Dat is ook echt een verdienste van Mam, de eigenaar. Zij is iemand die een natuurlijke vorm van respect afdwingt, waardoor je meteen je best gaat doen. Bovendien heeft ze een goed gevoel voor humor.

‘En voor de twijfelaars: je hoeft niet fit te zijn en al helemaal niet te kunnen boksen. Je hoeft alleen maar open te staan voor de ervaring.’

Ritueel: Gua Sha-steen

‘Toen ik een keer voor de spiegel bezig was, vroeg mijn vriend: ‘Waarom draag je eigenlijk make-up? Je lijkt wel een Instagram-filter.’ Heel eerlijk: ik had geen idee. Toen ik nog eens goed keek, dacht ik: jezus, je hebt helemaal gelijk. Voor wie deed ik dit eigenlijk?! Sindsdien draag ik geen make-up meer, maar ik houd wel van een ochtend- en avondritueel.

‘Ik gebruik nu een Gua Sha-steen, een hartvormige steen waarmee je zachtjes over je gezicht schraapt, een techniek uit de traditionele Chinese geneeskunde. Of het nou écht iets doet, weet ik niet.

‘Het gaat me meer om het principe: ik vind het mooier als iemand op een natuurlijke manier ouder wordt, met rimpels, expressie. Dat iemands ziel niet wordt weggestopt. Dat je mag zijn wie je werkelijk bent. Ik heb grijze haren, die verf ik ook niet meer zwart, net als dat ik gestopt ben met botox.

‘Nu sta ik nog steeds voor de spiegel, met een steen, maar zie ik mezelf. Het is heel grounding.’

Tv-programma: Floortje naar het einde van de wereld

‘Deze NPO-serie heb ik laatst nog een keer helemaal teruggekeken. In elke aflevering reist Floortje Dessing naar iemand die in een uithoek van de wereld leeft. Waarom en hoe iemand op zo’n plek is terechtgekomen, levert altijd een goed verhaal op.

‘Ik vind het een verrijking van m’n leven om te zien hoe je óók kunt leven, off the beaten track. Mijn droom is om midden in een bos te wonen, met zo min mogelijk invloeden van buitenaf – ver weg van de machine van de stad en dichter bij mezelf.

‘Om te dagdromen, kijk ik ook graag het YouTube-kanaal Open Space, waarin mensen worden geportretteerd die midden in de natuur wonen. Want vooralsnog blijft een lange vakantie mijn droom, haha.’

Documentaire: The Dark Wizard

‘Voordat ik deze documentaireserie had gezien, dacht ik dat extreme sports draaiden om een domme adrenalinerush. Van The Dark Wizard heb ik geleerd dat rotsklimmen, basejumpen en highlinen volwaardige kunstvormen zijn. De serie laat zien hoe klimmer Dean Potter steeds grotere uitdagingen zoekt als tegenwicht tegen depressie en jeugdtrauma.

‘Ik denk dat ik me ergens herken in Potter. Alle trauma heeft ervoor gezorgd dat hij een afstand voelde tot de wereld, dat hij die bekeek met een zeker cynisme. In het klimmen vond hij een uitweg; een manier om in het hier en nu te zijn. Zo voelt het wanneer ik draai, dan kom ik ook in de zone. Het woord ‘escapisme’ dekt de lading niet, het gaat ook verder dan een high of roes. Het is de bevrijding van je gedachten, van je verleden, door kunst te maken.’

Land: Georgië

‘Een paar jaar geleden draaiden we met Spielraum in de Georgische hoofdstad Tbilisi. We organiseerden een avond in de legendarische club Bassiani, die zit in een oud zwembad, onder een voetbalstadion. Ze doen daar fantastische dingen met het licht, en ook de akoestiek is verbazingwekkend goed.

‘Maar wat de plek echt iconisch maakt, zijn de mensen. Uitgaan is daar niet vrijblijvend. Ze vinden in de club een plek om vrij te zijn. En ze weten heel goed dat die vrijheid niet vanzelfsprekend is, vanwege de dreiging vanuit Rusland en homofobe rechtse politici. Ze móéten wel dansen. Dat voel je echt als je daar staat te draaien.

‘Je voelt dat niet alleen in de club, maar in heel het land. Iedereen was er zo gastvrij. Ik geloof echt dat het komt doordat ze de noodzaak voelen om vrijheid met je te delen en te vieren. Dat kennen we hier niet.’

Boek: The Creative Act: A Way of Being door Rick Rubin (2023)

‘Heeft nog nooit iemand dit boek getipt?! Nou, waar moet ik beginnen… Ik heb veel boeken gelezen tijdens wat ik mijn coming-of-artist noem. Bijvoorbeeld You Are a Badass van Jen Sincero en The Artist’s Way van Julia Cameron, maar in The Creative Act: A Way of Being zit het allemaal.

‘De hoofdvraag is: wat houdt het in om kunstenaar te zijn? Muziekproducent Rick Rubin zoekt op een heel overzichtelijke manier naar antwoorden op die vraag. Het is ook nog prachtig vormgegeven.

‘Ik kom zo vaak mensen tegen die zeggen: o, ik ben niet creatief hoor, want ik ben geen muzikant of schilder. Dat is zo’n onzin, leer je door dit boek. Creativiteit is een kwestie van doen – een way of being.

‘Het gaat om consistentie, waardoor een spiraal ontstaat: je maakt, gaat op je bek, maar soms lukt iets. Die momenten moet je vieren, want ze geven je zelfvertrouwen en energie. Ik druk soms een verkeerde knop in tijdens het draaien, maar in plaats van dat ik in paniek raak omdat het ‘fout’ is, denk ik: werkt het? Prima. Happy little accidents, toch? Hoewel dat een uitspraak is van een andere man-met-baard: de schilder Bob Ross.’

Kunstenaar en architect: César Manrique

‘Deze architect kwam ik toevallig tegen tijdens een reis. Dit keer op Lanzarote, een van de Canarische eilanden. César Manrique (1919-1992) was een Spaanse architect, schilder en beeldhouwer. Hij is geboren op het eiland en medeverantwoordelijk voor de regels waaraan gebouwen daar moeten voldoen: niet hoger dan vier verdiepingen, voornamelijk wit en kozijnen in een specifieke kleur. Hij heeft ook in een grot een auditorium gemaakt, waar nog steeds concerten worden gehouden.

‘Het eiland heeft door het vulkaanlandschap al iets buitenaards, maar door zijn bouwstijl krijgt het al helemaal iets onwerkelijks. Het wordt één groot kunstwerk – zonder stoorzenders. Heel cool.

‘Wat hij doet is streven naar het minimale om het maximale te bereiken, dat alles op de juiste plek staat. Die filosofie heb ik ook als ik muziek maak: niet een track opvullen met geluidjes, maar juist uitkleden. Terug naar de essentie. Misschien dat ik daarom ook niet hou van gekke fusiongerechten, haha. Doe eerst maar de basis goed.’

Brievenbundel: Letters to a Young Poet van Rainer Maria Rilke (1929)

‘Dit boekje – het is niet dik – bestaat uit brieven aan een jonge dichter van de Oostenrijkse schrijver Rainer Maria Rilke. Ik vind het zo bijzonder dat je iets kunt maken dat zo tijdloos is, dat wat iemand ruim honderd jaar geleden heeft opgeschreven over thema’s als kunstenaarschap en gender nog zo relevant kan zijn.

‘Techno heeft ook iets tijdloos, het is body music. Het grijpt terug op tribale ritmes en heeft zo een direct effect op het lichaam. Techno doet iets met je lijf, zoals Rilkes brieven iets met je hoofd doen. Beide hebben een bepaalde puurheid.

‘Maar nog meer dan de tijdloosheid spreekt me Rilkes omschrijving van solitude aan. Ik weet even niet hoe je dat het best vertaald: een vrijwillig opgezochte eenzaamheid. Het is het eerste boek dat ik heb gelezen waarin dat gevoel zo treffend is opgeschreven. Soms heb je dat nodig om samen te kunnen zijn, in een relatie of in een samenleving.’