Indiase autoriteiten drukken ‘kakkerlak’-protest opnieuw de kop in, leiders aangehouden

De politie heeft twee kopstukken aangehouden. Het gaat om de 31-jarige voorman van de Kakkerlak Volkspartij, Abhijeet Dipke, en de 29-jarige Neha Bora van de prominente studentenvakbond All India Students’ Association (AISA).

Ze waren van plan om in het centrum van hoofdstad New Delhi de Indiase vlag te hijsen en het volkslied te zingen. De jongeren proberen daarmee aandacht te vragen voor hun grieven tegen Gyanesh Kumar (62), de door premier Narendra Modi aangestelde voorzitter van de Indiase kiesraad (ECI).

Kiesrecht ontnomen

Onder Kumars leiding begon de raad aan een controversiële herziening van het kiezersregister, de lijst waarop iedereen staat die stemrecht heeft. Daarvan zijn ruim 130 miljoen namen geschrapt, zo’n 13 procent van het electoraat. Hoewel deze operatie bedoeld zou zijn om het register te ontdoen van overleden of verhuisde kiezers, verloren ook miljoenen levende burgers hun stemrecht.

De herziening valt niet goed in India, sinds 1947 de grootste democratie ter wereld. De oppositie noemt het uitsluiten van miljoenen kiezers opzet. De kritiek zwol verder aan door een onthulling van dagblad The Indian Express. Zelfs Kumars eigen mederaadsleden maakten minstens veertien keer formeel bezwaar tegen besluiten over de herziening. Desondanks zou Kumar de besluiten eigenhandig hebben doorgedrukt.

Invloedrijke pressiegroep

De kwestie heeft niet alleen de aandacht van oppositiepartijen, maar ook van de Kakkerlakpartij. De protestbeweging werd zes maanden geleden opgericht door Dipke en is uitgegroeid tot een van de meest invloedrijke pressiegroepen van het land. Hij en zijn jeugdige achterban dwongen in juli al de onderwijsminister tot aftreden.

Afgelopen weekend probeerden de jongeren in New Delhi voor het eerst te demonstreren voor het aftreden van Kumar, maar die bijeenkomst werd met een opvallend grote politiemacht de kop ingedrukt. Duizenden mensen werden aangehouden, onder wie oppositiepolitici, journalisten en, toen ook al, protestleider Dipke. Er zijn meerdere berichten over politiegeweld tegen demonstranten.

De afgelopen dagen hebben de autoriteiten de ruimte voor protest steeds verder proberen in te perken. Zo mag Jantar Mantar, het Indiase equivalent van het Malieveld, voortaan niet meer worden gebruikt. De regering wees drie andere locaties aan, kilometers verwijderd van het parlement en hooggerechtshof . De dichtstbijzijnde locatie is dit jaar alleen nog maar beschikbaar op 29, 30 en 31 december. Bovendien moeten organisatoren voor demonstraties omgerekend 1.100 euro per dag betalen.

Bollywood-ster

Twee andere protestleiders van de Kakkerlakpartij, Ashutosh Ranka en Saurav Das, worden sinds dinsdag vastgehouden. Ook is de 43-jarige Bollywood-acteur Imran Khan aangepakt, om een voorbeeld te stellen. Hij was een van de weinige filmsterren die zich achter het protest schaarden en de straat op gingen. Hij bezit een Amerikaans paspoort en heeft met zijn deelname volgens de regering de regels van zijn verblijfsvergunning overtreden. Hij dient India voor het eind van de maand te verlaten.

Vrijdagmiddag waren verschillende delen van de binnenstad afgesloten. De bijenkomst was verboden en verscheidene protestleiders werden preventief aangehouden. Dat schrikte niet iedereen af: volgens een schatting van de politie waren vrijdagavond (plaatselijke tijd) toch zo’n tweeduizend demonstranten op de been. Meerdere mensen werden door de ruim 25 duizend veiligheidstroepen opgepakt.

De regering-Modi heeft de voorzitter van de kiesraad meermaals publiekelijk gesteund. Dat Modi zoveel doet om Kumar te beschermen, is voor buitenstaanders moeilijk te begrijpen. Kumar is weliswaar door Modi benoemd, maar de kiesraad is op papier een onafhankelijke instelling.

Complottheorie

Als er bij het opschonen van de kiezersregisters fouten zijn gemaakt – en daar zijn meerdere aanwijzingen voor – dan had ook de regering publiekelijk om opheldering kunnen vragen. Dat ze dit niet doet, zien de demonstranten als een bevestiging dat Kumar niet onafhankelijk opereert.

De partij van Modi kiest in het debat juist voor de vlucht naar voren. De hindoenationalistische BJP bedient zich van de complottheorie dat de jongeren en de oppositiepartijen worden gefinancierd door ‘buitenlandse mogendheden’. Het is een verwijt dat in de Indiase politiek vaker wordt gemaakt maar waarbij zelden bewijs wordt geleverd.

Hoelang Dipke zal worden vastgehouden is onduidelijk. De voorman van de Kakkerlakpartij hield al langer rekening met een aanhouding, zei hij eerder tegen de Volkskrant. ‘Tegen mijn ouders zeg ik: maak je geen zorgen als ik in de cel beland, ik ben sterk. Ik geloof uiteindelijk dat de Indiase grondwet mij en mijn rechten zal beschermen.’