Landelijke demonstratiedag in Frankrijk: jonge demonstranten en gele hesjes vinden elkaar

Klassieke protestmarsen door de grote steden, honderden blokkades van tankstations en plannen om zo’n 150 rotondes te bezetten: door heel Frankrijk zijn voor vandaag ruim 1.200 acties aangekondigd.

Het scholierenprotest dat al weken aanhoudt, vindt weerklank bij andere sectoren en geeft een al langer geleden aangekondigde protestdag tegen het dure leven en de hoge brandstofprijzen nieuwe energie.

Onvoorspelbaar

Anders dan bij Frans straatprotest gebruikelijk is, is de organisatie van de protestdag niet in handen van een duidelijk aanwijsbare groep. Dat maakt zowel de opkomst als het verloop ervan onvoorspelbaar. Het Franse ministerie van Binnenlandse Zaken zei vrijdagochtend rekening te houden met 50- tot 100 duizend deelnemers in heel het land, Parijs niet meegerekend. In de hoofdstad rekent de regering op 20- tot 40 duizend demonstranten.

Minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez waarschuwde op voorhand dat de politie toestemming heeft alle mogelijke middelen in te zetten – ook de omstreden knalgranaten. Het gebruik daarvan was tijdelijk opgeschort nadat een Franse scholier zijn hand verloor bij het oprapen van zo’n granaat.

De oproep om tegen de hoge kosten van levensonderhoud de straat op te gaan dateert van begin september, ruim voordat de scholierenprotesten van start gingen. Een eerste bericht via TikTok kreeg online bijval, en leidde tot een oproep om de gele hesjes (gilets jaunes) nieuw leven in te blazen. Die protestbeweging, begonnen uit woede om de hoge brandstofprijzen, hield Frankrijk in 2018 en 2019 maandenlang in zijn greep.

Nieuw elan

Meerdere prominente figuren uit de gelehesjes-beweging hebben hun steun uitgesproken voor de demonstraties, en roepen op hun beurt onder meer de boeren, vuilnismannen en brandweerlieden op zich aan te sluiten. Onduidelijk is hoeveel gevolg dat krijgt. Maar met het aansluiten van de scholieren- en studentenvakbonden krijgt het plan nieuw elan.

Franse media zinspelen al op een nieuwe beweging, de ‘gilets jeunes’, de jonge hesjes. Daarnaast heeft een brede waaier van organisaties zijn steun uitgesproken. Van vakbond CGT sluiten onder meer de secties onderwijs, visserij, en verpleegkunde zich aan. Ook de op twee na grootste boerenvakbond Confédération Paysanne heeft opgeroepen tot deelname. De boeren, hard geraakt door een hete en droge zomer, vrezen onder meer de consequenties van de historisch hoge brandstofprijzen.

Ook politieke partijen op links spreken hun steun uit voor de protestdag: naast de radicaal-linkse leider Jean-Luc Mélenchon (La France Insoumise) hebben ook de communistische politicus Fabien Roussel en Marine Tondelier, leider van de Franse Groenen, zich achter het protest geschaard. Zo groeit het scholierenverzet deze zaterdag uit tot een breed sociaal protest tegen hoge prijzen, dure brandstof, en de afbraak van sociale voorzieningen.

Alternatieve route

In Parijs vreest de politie voor gewelddadige confrontaties door relschoppers. Een aangekondigde protestmars vanaf Place de la République, het gebruikelijke centrum van demonstraties, werd door de politie verboden. In plaats van richting Place de la Concorde te lopen, stelde die een alternatieve route naar Place de la Nation voor. De organisatie van de mars heeft dat voorstel afgewezen. Vrijdagmiddag was nog onduidelijk wat het definitieve plan zou worden.

Vanuit de vakbonden moet het vooral een moment zijn om voor de start van de vakantie druk op de regering te blijven zetten, in de aanloop naar een grote demonstratiedag op 5 november waar alle landelijke vakbonden zich bij hebben aangesloten.