Jolien liep over puin in Gaza: 'Probeerde leven te bouwen op een stapel lichamen'

Veldwijk belt op haar laatste werkdag met NU.nl, nadat zij 2,5 jaar lang landendirecteur voor de Palestijnse Gebieden bij hulporganisatie CARE is geweest. Ze is op, moe en emotioneel als ze het over haar ervaringen heeft. Ze vertelt over collega's die flauwvallen van de honger, lichamen onder het puin en een spoedkeizersnede te midden van bombardementen. "Ik ben op veel nare plekken geweest, maar dit is de moeilijkste periode die ik in mijn leven heb meegemaakt."

In 2024 verhuist Veldwijk naar de Westelijke Jordaanoever. Daar bouwt Israël vooral nederzettingen op hogere plekken. "In de auto moesten we vooral omhoogkijken. Als we mensen zagen, wisten we dat we die wegen moesten vermijden vanwege mogelijke agressie en geweld."

De kolonisatie komt niet alleen voor op het platteland, maar ook in Jeruzalem, ziet Veldwijk. Daar lopen niet alleen Israëlische soldaten over straat, maar zijn ook burgers op aanmoediging van de overheid bewapend. "Israëlische vaders lopen met grote wapens op hun rug met hun kinderen naar de speeltuin."

Zij zouden hen moeten beschermen tegen de Palestijnen, hoewel zij volgens de wettelijke indeling van het gebied gewoon in Oost-Jeruzalem wonen. Het is een dagelijks onderdeel van het leven van Palestijnen in Jeruzalem en op de Westoever.

In 2025 reist Veldwijk voor hulporganisatie CARE vanuit Jordanië meerdere malen naar Gaza. De bus waarin ze zit wordt door militairen begeleid. Na vele controles mag ze naar binnen.

Als ze Gaza binnenrijdt, wordt haar aangeraden de gordijnen dicht te houden "zodat ze je niet zien". "Maar ik had alle verhalen gehoord, dus ik wilde toch kijken", zegt Veldwijk. Ze spiekt vanachter de gordijnen naar buiten. "Ik zag alleen maar totale vernietiging, alsof ik door een maanlandschap reed."

Ze beschrijft hoe er overal puin ligt. Af en toe is er een zandvlakte, waar het Israëlische leger brokstukken heeft weggehaald om de wacht te kunnen houden. En dan ziet Veldwijk de plek waar mensen wonen, of beter gezegd, waar ze "nauwelijks overleven".

Als ze aankomt, is ze niet bang. "Het ergste waren de constante zoemende drones boven mijn hoofd", vertelt Veldwijk. Na vier jaar in Jemen te hebben gewoond, is ze het geluid van bombardementen gewend. Maar de "compleet hermetische afsluiting" doet haar ineenkrimpen. "Dat gevoel overheerst de angst."

Maar er is één situatie die Veldwijk doet huiveren. Op een dag gaat ze naar het Shiva-ziekenhuis, waar ze met collega's voor 80.000 mensen grondwater ontzout. Een maand eerder hadden daar enorme bombardementen plaatsgevonden. "Alles was met de grond gelijk gemaakt. Ik herkende niets meer. Geen straten, geen huizen en geen bomen."

Bij die bombardementen kwamen talloze mensen om het leven. Om bij het ziekenhuis te komen liep Veldwijk over het puin heen. "Ik besefte dat ik letterlijk over de doden heen klom", vertelt ze. "Ik liep over puin en verbrijzelde lichamen die daar blijven liggen omdat we geen toestemming kregen om de brokstukken weg te halen." Op het moment van het interview liggen die mensen er nog steeds.

Even zegt Veldwijk niets. "Ik moest daar even bij stilstaan. We proberen iets van leven te creëren voor de mensen die nog wél leven boven op een stapel brokstukken en familieleden die worden gemist of nog worden gezocht."

Veldwijk vertelt dat ze niet alleen met deze ellende te maken kreeg. Ze heeft een flink team van hulpverleners aangestuurd die allemaal in de Palestijnse Gebieden wonen. Ze vertelt over een spoedkeizersnede die plaatsvond tijdens de bombardementen en hoe die toch een geluksmomentje oplevert te midden van alle "doffe ellende". "Hoewel het leed veel groter is, kunnen we toch íéts betekenen voor deze moeder en baby."

Ook vertelt ze hoe een collega midden in de nacht door Israëlische soldaten van zijn bed werd gelicht. Hij werd in elkaar geslagen, zijn bezittingen werden vernield en gestolen en zijn vijftienjarige zoon werd meegenomen. Zijn zoon had eerder een steen richting een soldaat gegooid. Na heel veel moeite om juridische hulp te regelen kon zijn straf worden verminderd van een jarenlange celstraf tot 21 dagen in de gevaarlijkste gevangenis van Israël.

Een telefoontje van een andere collega beschrijft ze als "aangrijpend". Zij moest haar dochter met een verkoudheid naar het ziekenhuis brengen, omdat ze "zó ondervoed was dat haar lichaam een simpel virus niet aankon". Het is een kenmerkend voorbeeld van de hongersnood in Gaza die "niet zomaar is opgelost". Hoewel Veldwijk meermaals maaltijden onder haar werknemers verspreidde, kon ze voor deze collega niet meer doen.

Het is vanuit die wanhoop dat Veldwijk gelijkenissen trekt tussen Gaza en de Westoever. "De wanhoop is overal, maar in Gaza komen uitputting, machteloosheid en apathie steeds vaker voor", ziet ze. "Onder de Palestijnen lijkt boosheid bijna te zijn ingeruild voor de dodelijke vermoeidheid."

Op de Westoever zijn Palestijnen bozer en strijdvaardiger, terwijl de situatie uitzichtloos is. "De paniek om hun huizen uitgezet te worden groeit." Israël verdrijft mensen uit de zogenoemde bufferzones en verspreidt zijn invloed steeds verder over de rug van honderdduizenden Palestijnen.

Op de vraag hoe het nu met haar gaat, beschrijft Veldwijk hoe zij het leed van de Palestijnen én haar collega's absorbeert. "Dat is natuurlijk niets vergeleken bij wat al die mensen in Gaza meemaken", zegt ze. "Maar nu ik erover praat, moet ik hard mijn best doen om mijn tranen uit te stellen."

Ze heeft een coach en gaat nu op zoek naar een therapeut. "Dit werk kan je niet te lang doen. Ik ga eerst herstellen", zegt ze. "En daarna uitzoeken hoe ik op andere manieren iets kan bijdragen. We kunnen onze ogen niet sluiten."