Schermtijd | Facebook-film roept pijnlijke vraag op: is er iets veranderd bij Meta?

Mijn week begon met een uitnodiging van Meta. Directeur Alex Himel van de wearablesafdeling wilde uitleg geven over de camerabrillen die momenteel veel kritiek krijgen. In Nederland zijn ze al omgedoopt tot 'gluurbrillen', omdat het makkelijk is er stiekem mensen mee te filmen.

"We erkennen het probleem en nemen het serieus", zei Himel. Hij ziet de oplossing in de knipperende lampjes die aangeven wanneer iemand filmt. Het probleem is dat mensen ze afplakken en dat dat nog steeds werkt, ondanks aanpassingen van Meta. "Onze beste mensen werken eraan. Het is een kwestie van algoritmes verbeteren, maar dat heeft tijd nodig."

Ik moest regelmatig aan dit antwoord denken toen ik een paar dagen later in de bioscoop zat om The Social Reckoning te kijken. Het is een (soort van) vervolg op The Social Network, over de oprichting van Facebook en de opkomst van Mark Zuckerberg. Bindende kijktip, die laatste.

The Social Reckoning is van dezelfde schrijver (Aaron Sorkin), maar het verhaal speelt zich rond 2020 af. Zuckerberg moet constant verantwoording afleggen over problemen binnen het bedrijf.

"We erkennen het probleem en werken aan een oplossing", zegt Zuckerberg op een zeker moment in de film. Eerder zegt een ander personage al dat dit de standaardreactie is op alles wat bij Meta verkeerd gaat. Ik herkende 'm ook.

The Social Reckoning gaat over Zuckerberg en Meta, maar volgt vooral klokkenluider Frances Haugen. Ze werkt bij het team dat inmenging bij verkiezingen en het delen van desinformatie probeerde te bestrijden. Haugen merkt dat er veel misgaat en dat niemand ingrijpt. Volgens haar gaat groei en winstmaximalisatie van Facebook voor op het welzijn van gebruikers.

Dat is niet waarom Haugen ooit bij Facebook was begonnen. "Ik ben daar gaan werken, omdat ik denk dat Facebook het beste in ons naar boven kan halen", zei ze later tegenover het Amerikaanse Congres. "Maar vandaag ben ik hier omdat ik geloof dat de producten van Facebook kinderen schade kunnen toebrengen, voor verdeeldheid kunnen zorgen, onze democratie kunnen verzwakken en nog veel meer."

In de film zie je hoe Haugen uiteindelijk haar verhaal doet aan The Wall Street Journal. Ze lekt duizenden interne documenten van Facebook naar de krant. Die documenten maken duidelijk dat het beleid van het bedrijf niet deugt. De film laat zien hoe mensen geneigd zijn sneller te radicaliseren, aangezet door de manier waarop algoritmes werken.

Ik ontmoette Haugen drie jaar geleden in Amsterdam. Ze was daar omdat net een Nederlandse vertaling van haar boek was uitgebracht, waarin ze haar ervaringen in detail heeft opgeschreven. De onthullingen in de 'Facebook Files' waren wereldnieuws.

Toch is bijna de helft van de mensheid nog op apps van het bedrijf te vinden. Ik vroeg Haugen of het gebruikers misschien niet zo boeit hoe de apps werken.

"Dit is een van de dingen waarom ik altijd een beetje ineenkrimp als we te veel nadruk leggen op digitale geletterdheid", antwoordde ze. "Sociale netwerken hebben teams van honderden mensen in dienst die zich richten op één vraag: hoe zorgen we ervoor dat mensen blijven hangen? Je blijft scrollen, want de apps zijn ontworpen om je erin te zuigen. De algoritmes zijn geoptimaliseerd om zo lang mogelijk je aandacht vast te houden."

Dat moet dus veranderen, vindt ze. "Zou je niet liever willen dat deze platforms meer respect voor jóú hebben?"

Volgens Haugen is er een culturele verandering nodig. In onder meer Europa worden stappen gezet om schadelijke algoritmes aan banden te leggen. Maar het kan jaren duren voordat je daar de effecten van ziet.

Wat dat betreft komt The Social Reckoning wellicht te vroeg. Er wordt een hoop stennis getrapt in de film, terwijl de mensen die naar buiten lopen meteen Instagram weer openen.

• Het cyberincident bij Albert Heijn zal je niet ontgaan zijn. Wat blijkt: digitale incidenten kunnen leiden tot concrete problemen, maar niet elke organisatie is erop voorbereid.
• Ook op Funda ben je niet meer veilig voor foto's die met AI zijn bewerkt. Je ziet op makelaarsfoto's soms woningen die bijna niet meer lijken op de werkelijkheid.

Vorige week ging Schermtijd over de Belastingdienst die tóch geen kantoorpakket van Microsoft kiest, maar overstapt op Europese alternatieven. Dit waren jullie reacties.

• rene_ee2309c7: Gewenste en noodzakelijke ontwikkeling naar mijn idee. Volgende stap: Rijk en gemeenten Office-vrij maken. Ik hang alvast de vlag uit.
• FlyguyBeleggingsanalist: Ik heb het vermoeden dat de digitale veiligheid toch een stuk groter is bij Microsoft dan bij de Belastingdienst.
• Henkie_Koek: Als de overheid volledig overstapt op alternatieve besturingssystemen die niet Amerikaans zijn geeft het ons ook een reden om weer een datacenters te sluiten, besparen we weer op een overvol stroomnet.

Heb je The Social Reckoning ook al gezien en wat vond je ervan? Laat het me weten! Dat kan in de reacties hieronder of via rutger@nu.nl. Misschien verschijnt jouw bericht komende week in Schermtijd.

Tot volgende week!