Home   2026-08-03 17:31:33

←

Microsoft koopt meer grond in Middenmeer en vraagt alvast stroomaansluiting aan

Original article

Microsoft heeft een perceel landbouwgrond gekocht in Middenmeer. Het bedrijf wil daar in de toekomst mogelijk een nieuw datacenter bouwen. Het heeft daarvoor ook alvast een stroomaansluiting aangevraagd bij de netbeheerder.

Het perceel is 37,5 hectare groot, meldt NRC op basis van gegevens uit het Kadaster. Een woordvoerder van Microsoft zegt tegenover de krant dat het bedrijf nog geen plannen heeft voor een datacenter op het perceel. Uiteindelijk wil Microsoft er wel bouwen. "Het zou mooi zijn als we er ooit op konden ontwikkelen", aldus Microsoft. De gemeente Hollands Kroon, waar Middenmeer onder valt, heeft ook nog geen aanvraag voor een bestemmingswijziging ontvangen. Het perceel heeft nu een agrarische bestemming: glastuinbouw.

Overbelast stroomnet

Volgens NRC heeft Microsoft wel een stroomaansluiting aangevraagd bij de netbeheerder. Het bedrijf stelt 'gewoon net als de anderen achteraan in de rij' aan te sluiten. Die rij is in het gebied nogal lang: eind 2024 klonk nog de waarschuwing dat het Noord-Hollandse elektriciteitsnet zo overbelast was, dat er zonder extra maatregelen stroomstoringen konden ontstaan.

Om het net te ontlasten werkt TenneT aan een nieuw 380kV-hoogspanningstracé met twee nieuwe onderstations. De definitieve locatie van het noordelijke station is nog niet bekend, maar een van de mogelijke bouwlocaties ligt pal naast het perceel dat Microsoft nu heeft aangeschaft. Daarmee lijkt Microsoft voor te sorteren op de toekomstige stroomaansluiting in het gebied.

Microsoft heeft al andere datacenters in Middenmeer. Deze plaats is zelfs Microsofts grootste locatie in Nederland, met twee hyperscaledatacenters op het agrarisch-industriële terrein Agriport. Eerder deze maand werd bekend dat een van de datacenters in dat gebied in 2025 ongeveer 1 procent van alle stroom in Nederland verbruikte.

Microsoft breidt verder uit

Microsoft kocht vorig jaar ook al een gebied van 50 hectare in Middenmeer, omdat het zijn datacenter wil uitbreiden. Volgens Microsoft was dit nodig vanwege de toegenomen vraag naar dataopslag bij bedrijven en AI. De uitbreiding komt op een terrein aan de overkant van de A7, los van Microsofts huidige datacenter. De gemeente wees dat gebied al eerder aan als datacenterlocatie.

Datacenters van Microsoft in Middenmeer
Datacenters van Microsoft in Middenmeer

Door Eveline Meijer

Nieuwsredacteur

Feedback • 27-07-2026 09:38
348 • submitter: Doane

27-07-2026 • 09:38

348

Submitter: Doane

Reacties (348)

348
341
140
13
0
164
Inderdaad bizar dat inwoners wordt gevraagd om te besparen op van alles en nog wat maar BigTech allerlei slimme trucks verzint om toch hun plannen door te zetten. Maar ook onze politici hebben boter op hun hoofd om te denken dat een datacenter werkgelegenheid biedt. Een ander schrijnend voorbeeld van hoe graag we blijkbaar grote namen binnen wilden halen Smeergeld Google

Hier in provincie Groningen de bouw van een datacenter van Google van dichtbij meegemaakt. 90% buitenlandse kentekens op de parkeerplaats tijdens de bouw. Ik begrijp dat een paar lokale toeleveranciers wellicht profiteren. Zie Zandwinning Google
De politiek kwijlt erbij. Leuke snoepreisjes, vooraan bij de fotoshoot, status en wat al niet.

Geen burger wil die rommel in de gemeente. Dus het is duidelijk waar de belangen liggen.
"Not in my backyard" is inderdaad een typisch probleem.

Iedereen wil het allemaal gebruiken, maar vooral niet als het in hun achtertuin gaat gebeuren.
Wij burgers maken gretig gebruik van het internet en bijbehorende datacentra.
Dus wat is je punt?
Dan is toekenning geen probleem , als het maar veel leuke dingen opleverd
Dit is een plan voor over 10 of 20 jaar waarschijnlijk, zodat ze misschien ooit de mogelijkheid krijgen om te bouwen.
Waar jij het over hebt is een directe en tijdelijke situatie, dat is niet vergelijkbaar.
Ze hebben landbouw grond gekocht. Ze moeten dus eerst het bestemmingsplan laten wijzigen, en dat loopt via de provincie. Dat lukt je het niet zomaar. (Sterker nog, dat is heel pittig).

qua buitenlandse kentekens bij de bouw: joh, Nederlandse aannemers kunnen lastig aan personeel komen. Dus huren ze Polen e.d. in. Wat gek.

Volgens mij heeft niemand de illusie dat datacentra veel personeel nodig hebben. Er loopt genoeg rond on site, daar niet van. Maar het merendeel zit elders. (Meestal wel in hetzelfde land)
Zou mooi zijn als ze er dan een kleine kerncentrale bij regelen. Dan worden we ook minder afhankelijk van pieken en dalen in het stroomnet.
Zou mooi zijn als Nederland al in 2019 was begonnen met het bouwen van kerncentrales, want dan waren ze nu wel / bijna klaar. Echter krijgen de mensen die er flink op tegen zijn, hun zin omdat ze nog steeds denken dat kerncentrales "levensgevaarlijk" zijn en halen ze Tsjernobyl en Fukushima erbij. En zelfs bij die twee kan je ze niet met elkaar vergelijken, want bij de een ging het om een natuurramp, terwijl bij de andere er niet werd geluisterd naar de gevaren van de test. Dan heb ik nieuws voor je, de bladen van de windmolens zijn gemaakt van composiet materiaal, na hun einde gaan ze gewoon de grond in als opvulling.

De kerncentrales van nu zijn vele malen schoner dan die van vroeger, stoten weinig tot geen CO2 uit en ze zijn een stabiele vorm van energieopwekking t.o.v. zonne- en windenergie. Nederland had 4 kerncentrales kunnen bouwen: 3 kleine centrales en 1 grote t.b.v. onderhoud en opvangen van stroomtekorten.

Mensen vergeten nog wel eens dat Nederland een monopolie heeft op het maken van isotopen voor medisch gebruik en de kerncentrale in Petten de belangrijkste leverancier is.

Als wij data in Nederland willen houden, dan moeten wij ook bereidt zijn om stroom op te offeren voor de datacenters. Het wordt tijd dat het stroomnet een flinke upgrade krijgt (alleen gaat dat nog hoop jaren duren) en dat wij verder kijken dan alleen naar zonne- en windenergie i.c.m. batterijen, gezien je in de winter meer verbruikt dan dat je opwekt.

Het wordt tijd dat mensen wakker worden en beseffen dat Nederland harder achteruit aan het gaan is dan dat wij voorop lopen. Ze kunnen de schuld wel neerleggen bij datacenters, maar het elektrificeren van het leven (EV, elektrisch koken, elektrisch verwarmen), is in de laatste 10 á 15 jaar extreem gegroeid.

OT:
Ben benieuwd of het plan dat Microsoft heeft, tegen die tijd nog steeds geldig is, of dat AI straks inzakt en ze straks iets hebben gekocht wat ze niet meer nodig hebben (kunnen ze het met winst weer verkopen).
Nee hoor. Die mensen krijgen gelukkig hun zin omdat die centrales peperduur zijn en eigenlijk nu al economisch niet kunnen concurreren met renewables. Het bangmakerij argument wordt vooral door voorstanders geroepen omdat ze op het economisch argument geen antwoord hebben. ;)
Hoe gaan we het probleem met windmolen wieken oplossen? Het maar in de grond stoppen vind ik een slecht plan.
Hoe gaan we het probleem met windmolen wieken oplossen? Het maar in de grond stoppen vind ik een slecht plan.
Oud nieuws, windmolens, inclusief wieken zijn inmiddels 90% recyclebaar.

In de grond stoppen mag al niet meer sinds 2025 in diverse landen, en sinds 2026 EU breed.

Het doel is volledig recyclebaar en daar wordt gigantisch in geïnvesteerd.
je kunt ze opstoken in energie centrales. De vastgelegde hydrocarbons, hebben dan hun 1e taak vervult, energie opwekken met wind, en kunnen hun 2e taak vervullen, energy opwekken door verbranding; moet natuurlijk wel environmental vriendelijk gebeuren.
Kunnen die wieken niet in een shredder, lijm erbij en blokken voor bv in de bouw van maken?
Gelukkig staat technologie niet stil en worden ze steeds vaker gerecycled: https://www.change.inc/en...en-toch-recyclebaar-39553
Zonnepanelen hebben dezelfde levensduur en die hebben we veel meer in nederland. Maar er wordt aan gewerkt, was laatst nog op het nieuws. Recycling is hot en tegen de tijd dat die wieken obsolete zijn kunnen we er wel wat mee denk ik.
Hoe gaan we het probleem met windmolen wieken oplossen? Het maar in de grond stoppen vind ik een slecht plan.
Hoe gaan we het probleem met kernafval oplossen? Het maar in de grond stoppen vind ik een slecht plan.
Waarom is de stroom hier en in Denemarken en Duitsland dan zo duur en in Frankrijk zo goedkoop?
Omdat alles eigendom is van EDF en dat bedrijf is 100% eigendom van de staat. Zij zetten een cap op de prijs. Dat wil dan niet zeggen dat er geen kosten zijn. Daarbij is de predictie dat het in de nabije toekomst flink duurder gaat worden. Het gaat ook niet zo lekker met de Franse staatschuld gezien dit bericht van afgelopen juni: France's debt reached €3.536 trillion at the end of March, the national statistics agency said on Thursday. This amounts to 117.5% of GDP, nearly as high as it was after the Covid-19 pandemic, and the increase shows no sign of slowing down.
Onze achterlijke politici en even achterlijk kiesvee heeft er voor gezorgd dat alle kerncentrales in BE dicht gingen gaan... Niks tegen groen en milieu, in tegendeel maar die dingen stonden daar toch al meer dan 30 jaar dus wat maakt het uit om er het maximum uit te puren? En eens aan opvolging te denken, hernieuwbare energie is goed maar weersafhankelijk...
Toen bepaalden er dan toch op terug kwamen omdat we nu al een deel van onze stroom uit FR importeren hebben de Fransen zelfs een maximumfactuur voor de afbraak en berging kunnen bekomen, en men is nog vroeger nog achterlijker geweest door ons staatseigendom aan EDF te verpatsen omdat dat goed stond op de begroting.
Straks is de burger terug het kind van de rekening, zoals altijd!

[Reactie gewijzigd door Wim Cossement op 27 juli 2026 16:27]

Waarvoor is dat half Engels nodig?
offtopic:
Het lijkt een direct citaat te zijn, dus dat mag in een blockquote met een bronvermelding erbij wat mij betreft, verder lijkt me daar niks mis mee.
Dus in een discussie over prijzen waar ik je vraag netjes beantwoord ga je niet in op de inhoud maar val je over de taal van een quote? Helder.
Waarom is de stroom hier en in Denemarken en Duitsland dan zo duur en in Frankrijk zo goedkoop?
Belastingen. In alle 3 zit er enorm veel belastingen op een kWh.

Frankrijk kiest daar niet voor. En is een enorme exporteur van energie.
Je zou denken dat al die tech bedrijven voor hun eigen infrastructuur kunnen betalen maar het is allemaal publiek geld dat naar het stroomnet gaat.
terwijl tech. cy's niet of heel weining belasting betalen. wel profiteren maar niet bijdragen.
Exact, op papier zijn kercentrales vooral makkelijk voor bestuurders. Met een handtekening meteen een paar MW 'gecreerd'. Grote stappen snel thuis, denkt men. Wat men negeerd, afgezien van dat ze economisch totaal onrendabel zijn, is dat er geen enkele kerncentrale gebouwd is zonder flinke overheidsdeelname (subsidie) en nog geen enkele die binnen budget (zowel tijd als economisch) is gebouwd.

Men hoeft het niet eens over de stralingsangst te hebben. In Nederland doen we alles vanuit een economisch oogpunt, maar om de een of andere reden negeren we dat volledig als het over kernenergie gaat.

Ons net is gewoon een dinosaurier en er is 15-20 jaar niks gebeurd om dat te update voor de toekomst.

Een kerncentrale lost hierin helemaal niks op. Wind en zonnestroom zijn zo spotgoedkoop, we hebben zelfs negatieve energieprijzen. Kernenergie dwingt vaste contracten af voor een hoge prijs anders zouden ze nooit gebouwd worden. Binnen een jaar of 2-3 zijn Natrium accu's zo goedkoop, dan is het laatste smoesje dat renewables duur en onbetrouwbaar zouden zijn compleet verdwenen.

De enige die kernenergie economisch interessant vinden zijn de grote mutlinationals, lekker belastinggeld binnenharken en een inferieur product tegen hoge kosten afleveren.
Volgens mij zijn er meerdere argumenten voor en tegen.

Voor tegen zou ik nog willen aanhalen:
- Brandstof voor kerncentrales is ook eindig en komt vaak uit landen waar we qua olie en gas ook niet afhankelijk van willen zijn.
- We kunnen amper 4 jaar vooruit regeren, maar vragen wel om 20 generaties stabiel genoeg bestuur om afval te bewaren/verwerken op een veilige manier.

Ik heb liever een geluidswal/fietspad/brug met ex-windturbine-gruis dan van verbruikt uranium.
Er is ongeveer voor 300 jaar aan uranium voorradig: Het uraniumtijdperk zal langer duren dan het olietijdperk. Als we thorium meerekenen kan je daar nog eens ongeveer 1000 jaar (bij het huidige vermogen aan kerncentrales) mee doen. Twee van de grootste producenten van uranium zijn Canada en Australië, dus je kunt het wel degelijk in stabiele landen kopen.

Wat stel je voor? Alleen inzetten op zonnepanelen, zodat China je enige leverancier van energie wordt?
Zelf gaan produceren, meer wind, meer besparen, batterijen.

Maar ja, eerder zonnepanelen importeren ja dan Uranium importeren.
Wat bedoel je met batterijen?

Want dat is op geen enkele mogelijke manier een oplossing voor de huidige energie problemen. Tenzij je natuurlijk een batterij park ter grootte van een stad wil gaan opzetten, maar good luck met die kost, onderhoud en levensduur. In verhouding met een kerncentrale slaat die balans wel heel hard over richting kerncentrale. Komt er nog is bij dat ontginning van batterij grondstoffen ook geen leuke is.

Kortom: kernenergie is de enige weg vooruit
Hoe kan het dan dat er geen een commerciële partij dit wil doen zonder gigantische overheidsgaranties? en de KWH prijs ver boven die van wind/zon ligt?
Omdat de kosten ontzettend hoog zijn, de bouw lang duurt (en dus een extra lange ROI heeft), het publiek (of beter gezegd, een aantal harde schreeuwers in het publiek) er op tegen is ondanks dat bewezen is dat kernenergie een stuk veiliger is, 'niemand' zo'n ding naast z'n voortuin wil hebben en we in Nederland relatief dichtbevolkt zijn wat betekent dat er dus altijd in een straal van x km iemand woont die er op tegen is, er veel bureaucratische rompslomp is met verschillende manieren voor burgers om de bouw te vertragen dan wel stop te laten zetten, er verschillende milieugroeperingen zijn die denken het beter te weten en gaan protesteren, etc, etc, etc.
In één woord: onzekerheid.

Juridische procedures, bestemmingsplannen en bezwaarprocedures kunnen de bouw van een kerncentrale met 5-10 jaar vertragen. In de VS is een project al een keer beëidingd doordat de investeerders na meer dan 10 jaar hun geld terugtrokken.

Investeerders willen met alle plezier investeren in kerncentrales als er enige zekerheid bestaat over of het plan wel doorgaat en wanneer de kerncentrale operationeel is.

Een mogelijke oplossing zou kunnen zijn dat de overheid aandelen koopt bij aanvang van het project en zodra de vergunning afgegeven is de aandelen allemaal verkoopt aan investeerders.
Waarom zou je een batterijpark ter grootte van een stad willen (of moeten) maken dan?

Ik denk niet dat er veel mensen hier zijn die suggereren dat we stroom over een heel seizoen opslaan en als we nu inzetten op meer wind, meer zon en meer interconnects naar andere landen, dan kom je echt een heel eind met uitsluitend renewables als je wat buffer-batterijen er tussen hebt staan.

Maar het mooiste van dit alles is, als je nu een windmolen (met een batterij) erbij zet, heb je morgen voordeel. Dus stel dat je 750 windmolens nodig hebt om dezelfde stroom te leveren als een kerncentrale en je plaatst er 1 per week dan heb je na zo'n 15 jaar de capaciteit van een kerncentrale.

Diezelfde 15 jaar heb je nodig om een kerncentrale te bouwen met die capaciteit, maar gedurende die 15 jaar heb je met windmolens al die tijd al (gemiddeld) de stroom van een halve centrale op zitten leveren. Je hoeft die miljarden die nodig zijn dus niet al die jaren te lenen zonder dat hier inkomsten tegenover staan.
Ik vermoed dat op duisterluwte gedoeld wordt: Je moet meerdere weken duisterluwte kunnen overleven en als je geen andere bronnen hebt dan zon en wind zou je daar extreme batterijparken voor nodig hebben. Kerncentrales zijn voor duisterluwte evenwel niet de oplossing: Die zijn simpelweg te duur om een paar weken per jaar te gebruiken.
Maar de vraag is natuurlijk, als we goede verbindingen hebben met alle landen om ons heen, hoe extreem is zo'n duisterluwte dan nog en we hebben uiteindelijk natuurlijk nog steeds de (kern)centrales die er al staan om dit op te vangen.

Ik ben overigens helemaal niet tegen kernenergie hoor, ik denk alleen dat batterijen en duurzame bronnen een beter economisch plaatje hebben en we daar dus nu enorme stappen kunnen zetten.
NA+ accu’s 👍
Lagere energie dichtheid (op dit moment nog) maar wel interessant.
Kernenergie is duurder dan windenergie en dat is dan nog zonder verzekering, zonder oplossing voor de opslag van afval.
Dat is het punt waar je op de grens komt van zinnig energiebeleid en Eftelingsprookjes. Meer zelf produceren is absoluut zinnig, maar tegelijkertijd zul je moeten onderkennen dat China de strijd gewonnen heeft. Zelfs als je massaal subsidies gaat instellen om alsnog een eigen zonnecellenindustrie op te zetten, heb je te maken met de tijd die nodig is voordat een dergelijke industrie kan produceren, de beschikbaarheid van grondstoffen, de voorsprong van China. Een eigen industrie moet langdurig rendabel zijn.

Ik ben helemaal voor een eigen industrie, maar op dit punt moet ik zeggen dat kernenergie hier sterkere papieren heeft: We hebben in Nederland via Urenco en de onderzoekscentrales in Delft en Petten reeds veel kennis en kunde over kernenergie en de overige kennis is relatief dichtbij beschikbaar zoals in het onderzoekscentrum in Geel in België en uiteraard in Frankrijk.

Investeren in eigen zonnepanelen is wel te overwegen, zonnepanelen zullen hoe dan ook belangrijk zijn voor de toekomst, maar ik zou dat als een los traject zien van de planning van onze nationale energievoorziening.
Het uranium voor de Nederlandse centrales komt voornamelijk uit Kazachstan en Canada. Of dat landen zijn waar we afhankelijk van willen zijn laat ik even liggen. Verrijking schijnt te gebeuren in Rusland (via Frankrijk) maar ik weet niet of dat bij de volgende batch nog zal gebeuren.
Gebeurt de verrijking niet gewoon bij Urenco in Almelo?
Ja de verrijking kan Nederland gewoon zelf doen. Wij zijn een van de grootste exporteurs van verrijkt uranium en de productiecapaciteit van Urenco wordt ook nog eens vergroot. En Urenco is ook nog eens deels van de Nederlandse overheid.
Volledige lekenvraag aangezien ik de info gewoon uit de PZC haalde, maar heeft dit niet te maken met het type brandstof dat gebruikt wordt? Of zijn het gewoon contractuele voorwaarden?
Uranium is er zat, thorium nog meer, thorium cycle kan je starten met een beetje uranium afval. De fransen doen het al jaren stabiel en hun regering is alles behalve stabiel.

Opslag is ook geen enkel probleem
Zo te zien vergeet je voor het gemak even wat te doen met het radioactieve afval? Of afgedankte kerncentrales. In Petten ligt een hele partij radioactief afval dat ooit opgeruimd zou worden. Met opgeruimd wordt bedoeld: richting Zeeland exporteren. Daar is een opslag die 100 jaar meegaat. Probleempje: radioactief afval gaat een paar miljoen jaar mee.

Terug naar Petten: de exploitant zei: meh, ik ga niet opruimen, want dat kost zoveel dat ik failliet ga. Betalen jullie (wij dus) maar. Typisch gevalletje van winst = privé en kosten zijn voor de gemeenschap. Idem met afgedankte centrales. Wat doe je daarmee? Niemand die het weet. Kosten van sloop overstijgen de kosten van de bouw + de opbrengst. De beste oplossing op korte termijn is het radioactieve spul in het reactorvat dumpen en dan het hele reactorgebouw volstorten met beton. En dan een bewaker ernaast die het een miljoen jaar bewaakt?
En dan een bewaker ernaast die het een miljoen jaar bewaakt?
Op die bewaking valt eigenlijk geen realistisch prijskaartje te plakken. Dat alleen al maakt kernenergie onvoorstelbaar duur en asociaal. Je zadelt vele duizenden generaties na ons op met een ernstig probleem dat wij veroorzaakt hebben.
Altijd van die doemscenarios omdat we er in het verleden slecht mee omgesprongen zijn
Nieuwe reactoren hebben veel minder afval

Opslaan in een volledige loden vaten van enkele centimeters dik en vervolgens in een gecompartimenteerde bunker van rondom 25m dik beton om daarna NOOIT meer te openen. Tegen de tijd dat die stukggaat is de mensheid al lang uitgestorven 🤷🏻‍♂️

[Reactie gewijzigd door klakkie.57th op 27 juli 2026 15:42]

En dan beveiligen met een spreuk, zoals de farao's deden? Dat hielp toch niet echt, aangezien alle graven wel zo'n beetje zijn leeggeroofd. Er zijn namelijk mensen die minder prettige ideeën hebben. En kernafval is voor die mensen een handige grondstof om een vuile bom te maken. Op het moment dat kernafval niet meer wordt bewaakt is het niet de vraag of maar wanneer de rotzooi wordt gebruikt voor zo'n bom. En misschien zijn we dat of stadium al voorbij, aangezien de nodige traditionele munitie is voorzien van verarmd uranium; om het zwaar te maken zegt men. Dat het bij genoeg materiaal ook giftig is, is mooi meegenomen.

Ver gezocht? In de Vietnam oorlog gebruikte de VS Agent Orange. Dat heette een 'ontbladeringsmiddel' te zijn want chemische wapens zijn zogenaamd verboden. En de blaadjes vielen. Net als de mensen, maar dat was 'collateral damage'. Ehm.
Door 25meter gewapend beton zonder dat iemand het opmerkt, good luck zou ik zo zeggen.

En de locatie hoor ik je vragen ?? Een militair domein dat sowieso al een vorm van bewaking heeft 🤷🏻‍♂️

er zijn zoveel oplossing dat het eigenlijl totaal geen issue zou mogen zijn

[Reactie gewijzigd door klakkie.57th op 27 juli 2026 16:34]

Jij denkt maar zeer beperkt vooruit. Wie zegt dat dat over 100 jaar nog een militair domein is?
Als wij data in Nederland willen houden,
Willen wij (alle) data in Nederland houden? Genoeg landen in de EU met meer vrije ruimte en ook een aantal met een koeler klimaat.
Zou mooi zijn als Nederland al in 2019 was begonnen met het bouwen van kerncentrales,
Zou fijn zijn als niet elke artikel over datacentra / stroomnet weer een discussie wordt over kerncentrales. ;)
Misschien moet er dagelijks maar een specifiek "kerncentrale"-nieuwsbericht ingeslingerd worden zodat mensen daar los kunnen gaan.

Het grotere probleem van een datacentrum dan energie (wat in mijn ogen tijdelijk is, want dat lossen "we" uiteindelijk wel op) is wat je over 5 jaar moet doen met al die hardware die niet meer rendabel in te zetten is. Er zullen vast wel wat materialen teruggewonnen worden, maar het meeste wordt volgens mij niet gebruikt om opnieuw computeronderdelen van te maken.
Dan heb ik nieuws voor je, de bladen van de windmolens zijn gemaakt van composiet materiaal, na hun einde gaan ze gewoon de grond in als opvulling.
Aan de ene kant stel je dat tegenstanders van kernenergie niet goed geïnformeerd zijn, aan de andere kant kom je met het verouderde gegeven dat windmolenwieken in de grond eindigen. Dit geldt in elk geval voor Europa al niet meer, daar wij zowel nationale stortverboden (in o.a. Nederland, Duitsland, Oostenrijk en Finland) kennen, maar sinds 1 januari 2026 geldt ook vanuit de industrie zelf een stortverbod voor de gehele windsector.

Net als met kernenergie staan de ontwikkelingen niet stil: oude composiet-wieken worden tegenwoordig gebruikt bij de productie van cement en komen in straatmeubilair terecht. Daarnaast kunnen de nieuwste generatie wieken volledig hergebruikt worden.
Als wij data in Nederland willen houden
De datacenters zijn van Amerikaanse bedrijven, die zich aan de Amerikaanse wet houden. Natuurlijk zullen ze voor de vorm zeggen en zich zoveel mogelijk houden aan de Europese/Nederlandse wetgeving, maar als puntje bij paaltje komt gaat de data gewoon de grote sloot over.

Ze kunnen de schuld wel neerleggen bij datacenters, maar het elektrificeren van het leven (EV, elektrisch koken, elektrisch verwarmen), is in de laatste 10 á 15 jaar extreem gegroeid.
Datacenters gebruikten eind 2024 al 4,6% van het totale stroomverbruik in Nederland. Daar komt dan nog het verbruik van water voor de koeling bovenop. En dat is de afgelopen anderhalf jaar echt niet minder geworden.
We kunnen dus doen alsof het verbruik van datacenters meevalt, maar mensen moeten toch wonen en leven, dus moet dat voorrang hebben.

Daarnaast vind ik het pleidooi voor kernenergie niet meer van deze tijd. Voordat de vergunningen rond zijn en een kerncentrale operationeel is in Nederland, zijn we vele miljarden en minstens 10 jaar verder.
Die miljarden kunnen beter gestoken worden in batterij-opslag, liefst decentraal in de wijken. Er is namelijk voldoende zon en wind, daarnaast zijn Nederland en België geen eilanden dus de stroomvoorziening is (en wordt steeds meer) Europees geregeld: bewolkt en windstil in Nederland? Dan is er opwek met water in Noorwegen, Zweden en ongetwijfeld zon in Spanje en Italië. En omgekeerd.
Fukushima en Tsjernobyl als niet van toepassing bestempelen bij de afweging om in NL meer kerncentrales te bouwen, is enorm kortzichtig.

Bij beiden zijn menselijke keuzes van doorslaggevende invloed geweest op de oorzaak van de rampen. Bij Tsjernobyl is dat duidelijk, maar bij Fukushima ook zeker het geval. Daar is de keuze gemaakt om de noodaggregaten aan de kustlijn te bouwen, die bij het aan land komen van de tsunami onmiddellijk plat lagen. Hadden de Japanners deze aggregaten op een heuvel achter de centrale gebouwd, dan was de ramp waarschijnlijk veel minder ernstig geweest. Maar ja, dat was duurder in aanleg...

En denk niet dat wij Nederlanders anders zijn. Ook hier zal veiligheid afgewogen worden tegen de kosten. Hoeveel extra zijn wij bereid te betalen om een ramp als Fukushima/Tsjernobyl te voorkomen? Vast niet zoveel, want dan wordt deze toch al peperdure technologie al helemaal onrendabel.
Kerncentrales stoten bij de bouw nog altijd heel veel CO2 uit. Ondertussen hebben we talloze problemen in dit land die niet adequaat worden opgelost en kunnen we het zoveelste datacentre missen als kiespijn. De data die daar wordt opgeslagen komt slechts ten dele uit Nederland zelf, hebben we dat datacentrum ook niet voor nodig en het garandeert ook allerminst dat die data in ons land blijft of beschikbaar blijft als Microsoft vervelend gaat doen. Want wil jij bij je data, dan heb je een werkend Microsoft-account nodig. Vergeet het maar dat je zonder die account nog effectief bij de je data kunt.

En als je het nieuws een beetje volgt, dat zou je kunnen weten dat je voor een kerncentrale een fysieke locatie nodig hebt en dat de enige praktisch geschikte locatie niet gepruimd wordt door de Groningers die daar wonen. En daar kun je alles van vinden, maar ik heb er alle begrip voor.
Kerncentrales stoten bij de bouw nog altijd heel veel CO2 uit.
Nee, dat doen de vrachtwagens die het bouwmateriaal aanvoeren. En naar mate de maatschappij groener wordt, eventueel elektrificeert, wordt ook de "CO2-uitstoot" bij het bouwen van de centrale kleiner. Het is hoe dan ook geen zinnig argument: Zelfs met deze CO2 meegerekend stoot kernenergie minder CO2 uit dan zonnepanelen of windmolens.
Het is geen argument, maar gewoon een feit. De bouw kost wel degelijk een hoop CO2-uitstoot in de vorm van beton en staal.

Volgens Google AI zou die uitstoot binnen maximaal 3 jaar worden "terugverdient". Van terugverdienen is sowieso geen sprake, het enige is dat een andere bron dan geen CO2 meer uitstoot, en dat is je werkelijke besparing.
Als het minder CO2 oplevert dan alle andere energiebronnen, inclusief zon en wind, is het een non-argument.
Eens. De bouw van zonnepanelen en windmolens stoot ook CO2 uit. Er is helaas geen manier om te leven zónder CO2 uit te stoten op dit moment. Daarom dus beter om te kiezen voor de minst slechte van de kwaden...
@pegagus , @Jahe1990 , @morphje

Ja, zonnepanelen en windmolens zijn de minst slechte van de kwaden.

Zonnepanelen: Het maken van panelen en omvormers kost energie. De CO2-uitstoot hiervan is meestal binnen 1 tot 4 jaar terugverdiend, terwijl ze wel 25 jaar meegaan.

Windmolens: Het bouwen en plaatsen kost staal en beton. Een windmolen verdient de gebruikte energie en uitstoot al binnen 3 tot 12 maanden terug en gaat zo'n 20 jaar mee.

bronnen: https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/zonnepanelen/duurzaamheid-van-zonnepanelen/

https://milieudefensie.nl/onderwerp/veelgestelde-vragen-over-windenergie-en-windmolens

[Reactie gewijzigd door JoStad op 27 juli 2026 12:23]

En massa reacties leiden tot het missen van context, want je laat juist een deel van mijn argument weg in je reactie, waardoor de context van "minst kwade" weggenomen wordt.

Want zon en wind produceren beperkt en variabel energie. We hebben geen opslagsystemen die voor dagen of zelfs slechts de nacht de energie kunnen opslaan. (betrouwbaarheid)

Zon en Wind nemen ook gigantisch veel ruimte in beslag dat ook op andere (betere) wijze kan worden gebruikt. Ook is windenergie op zee niet onomstreden (onderzeeese trillingen, vogels die die wieken niet zo leuk vinden). Zonneenergie op land heeft meer dan eens kilometers aan akkergrond verwoest met glasscherven na een grote brand.

En naast de bouw heb je bij zon en wind net zo goed een enorm afvalprobleem. Wieken (glasvezel, epoxy) worden simpelweg begraven, de betonnen voet gaat aarde overheen. Zonnepanelen kunnen (nog niet) industrieel en vooral rendabel verwerkt worden (alleen in beperkte labgrade opstellingen).

Kernenergie is simpelweg een deeloplossing (maar wel een belangrijk deel) en groene energie is dat net zo goed. Hoe verklaar je anders dat Frankrijk CO2 leider van europa is en groene energie gidsland Duitsland juist CO2 achterloper is. Laat Frankrijk nou ook eens gemiddeld de goedkoopste energie van heel (west-) europa hebben.
En reactie twee:

CO2 uitstoot is een gemiddelde van de benodigde opwek. Een kerncentrale kan altijd stroom leveren, een windmolen kan dat niet en heeft de hulp nodig van een aardgas centrale (of andere fossiele bron).

Dus hoewel voor de opgewerkte energie de CO2 uitstoot misschien "terugverdient" in een korte tijd, stoot de bijbehorende fossiele centrale een veelvoud aan CO2 uit om de benodigde energie daadwerkelijk te kunnen leveren. Dit is waarom vroeger windmolens een bijdrage moesten betalen voor onregelmatigheidstoeslag.

(of je vervangt fossiele centrales voor batterijen, maar ik denk niet dat de kosten of de CO2 uitstoot van een capabele opslagcapaciteit op enige wijze acceptabel is).
Bedankt voor de toevoeging; zeker interessant! Ik vraag me (als leek hierin) alleen af of dit ook meeneemt dat zonne- en windenergie niet opgeslagen kan worden en weersafhankelijk is, en wat deze cijfers (dus) voor kerncentrales en energieopslag (voor zon- en windenergie) zouden zijn? Winnen deze laatste twee dan nog steeds?
Ik denk niet dat er ergens objectief vast te stellen is dat de een dan wel beter is dan de ander. Ik denk dat je kort door de bocht wel JA kunt zeggen op die vraag.


Uiteindelijk moeten we deels leren ons verbruik meer af te stemmen op productie in plaats van andersom, maar mogen we ook wel iets meer kernenergie of geothermiek installeren voor die windstille wintermomenten. Diversiteit is uiteindelijk de oplossing.
Als, ja (en niet "oplevert", maar "niet uitstoot"). Maar dat is nu net mijn punt: welke referentie gebruik je en hoeveel CO2 uitstoot scheelt dat dan? Als een een goed artikel hebt, graag. Ik zie enkel verhalen met enorme spreidingen en ook andere bronnen die het net zo goed zouden kunnen doen. Wind en zonne-energie produceren niet afval in de zin dat kernenergie dat doet.
Dit is geen omstreden kwestie, er zijn dan ook veel bronnen op internet te vinden waarin dit bevestigd wordt. Volgens mij staat het ook in IPCC-rapporten, die heb ik alleen niet bij de hand. Je zou dit kamerstuk kunnen nemen, bladzijde 229 van de PDF.
Dank je. Ten opzichte van kolen, doen wind en zonne-energie het dus ook heel erg goed. Volgens het IPCC windenergie zelfs nog ietjes beter. Blijft inderdaad wel dat kernenergie min of meer regelbaar is en uitermate geschikt is als basislast.
Idem is hetzelfde argument van toepassing op de bouw van windmolens. Hoeveel beton denk je dat er in de grond gestort wordt om die enorme palen vast te houden?

We kunnen ook gewoon zeggen dat elke vorm van energie CO2 uitstoot genereert bij de bouw en dan moet je de meest optimale vorm kiezen. Kernenergie is na de bouw CO2 neutraal, net als windenergie, maar de eerste neemt veel minder grond in beslag en altijd beschikbaar.
Zonne-Energie met batterijen is ook altijd beschikbaar en produceert vele malen minder gevaarlijk afval.
En hoeveel afval produceert kernenergie? Heel nederland een jaar lang met kernenergie voorzien?

De maat van een voetbal. En als je dat recycled. Is uiteindelijk de echte rommel nog maar een honderd jaar gevaarlijk. Die hoeveelheden kunnen we makkelijk veilig opslaan. Onze min of meer noorderburen hebben een hele grot er voor gemaakt.
Met een thorium reactor kun je het afval opruimen van vorige generaties aan reactoren.

Niet alles. Maar wel een groot gedeelte, en van wat overblijft wordt de levensduur een stuk korter.
Met alleen zonne-energie kom je er niet. Daar is hopelijk inmiddels iedereen wel van bewust.
Klopt, is iedereen zich van bewuest, maar met alleen nucleaire energie trouwens ook niet (slecht/traag af/opregelen), en ook niet met olie/gas (verandert klimaat).

Heet niet voor niks transitie: we moeten?/willen? af van koolwaterstoffen verbruiken, en daar heb je een mix van technieken voor nodig, liefst zo schoon mogelijk, en liefst heel veel, want we verzinnen elke keer wat nieuwe toepassingen voor energie om ons leven comfortabeler te maken (bv. Datacenters).
Nee hoor. In de winter heb je dan lege batterijen.
Tenzij je heel noordelijk woont heb je ook zon in de winter. Alleen minder. Daar kan je de capaciteit op inrichten. Kernenergie lijkt me efficienter. Maar dat wil niet zeggen dat het niet kan.
en waar denk je dat batterijen van gemaakt worden?
heb je wel eens een electrische brand gezien, steek eens voor de grap een pin door een li-ion battery (of zoek een filmpje op)
tldr; Het is een op desinformatie grenzende drogredenering om te zeggen dat "Kerncentrales bij de bouw heel veel CO2 uitstoten" als argument tegen kernenergie.

Kernenergie is qua CO2-uitstoot ongeveer equivalent aan zon en wind. Al ligt het genuanceerd.

Qua doden en gezondheidsrisico is kernenergie met afstand de veiligste, ook veiliger dan zon en wind.

-------------

Het is heel zinloos om opzichzelfstaande feiten als "het stoot CO2 uit" zonder vergelijking in te brengen. Wat je moet doen is de uitstoot bekijken over de levensduur (of een andere meetperiode) per geproduceerde eenheid elektrische energie (al wordt het ingewikkelder als je ook de restwarmte gaat gebruiken voor iets nuttigs.

Ik zal je de cijfers besparen maar ze zijn makkelijk te vinden. Kernenergie is verantwoordelijk voor iets hogere CO2 uitstoot dan zon en wind, maar het scheelt weinig en ze zijn alledrie véééél (minstens een factor 100) gunstiger dan fossiel. Kernenergie is tevens de enige energiebron die netjes de sloop en het afval meeneemt in deze analyse.

Bovendien heeft Kernenergie het voordeel dat het continu stroom levert, en er dus geen (of tenminste minder) accu's nodig zijn. Wat gunstig is voor kernenergie in de vergelijking kern versus zon en wind.

Het is dus een op desinformatie grenzende drogredenering om te zeggen dat "Kerncentrales bij de bouw heel veel CO2 uitstoten" als argument tegen kernenergie.

Mijn persoonlijke, goed onderbouwde analyse zou zijn dat 10% á 20% van onze stroom uit kernenergie halen een goed idee is voor de stabiliteit van het net, en om zomer/winter-variatie op te vangen. (Accu's zijn zó goed tegenwoordig dat dag/nacht variaties geen argument meer zijn voor 'firm power sources' als kernenergie.) Er mogen dus nog wel wat kerncentrales bij in Nederland.

[Reactie gewijzigd door stephenskocpol op 27 juli 2026 11:38]

Ik heb mij in het geheel niet voor of tegen kerncentralesuitgesproken (enkel tegen nog meer datacentra), maar geef wel aan dat het nogal problematisch is meer kerncentrales te bouwen in dit land. Zeker de grote gigawatt exemplaren. Wellicht dat meerdere kleine centrales wel toekomst hebben.

Daarbij reageer ik op iemand die beweert dat kerncentrales niet of nauwelijks CO2 uitstoten. Dat is gewoon feitelijk onjuist. Het is niet bedoeld als argument tegen kernenergie, maar is gewoon verkeerde infomatie die ik probeer te corrigeren.
Mogelijk reageerde ik te fel. Sorry. Ik zie nu dat je inderdaad niet een argument tegen kernenergie aandroeg maar alleen iemand verbeterde die zei dat "kernenergie geen of weinig CO2 uitstoot". Echter vind ik het volledig gepast om te zeggen dat kernenergie geen of weinig CO2 uitstoot. Praktisch geen tijdens de productie, en tijdens de bouw wel veel, maar genomen over de levensduur is dat nog steeds weinig.

Ik ben het dus nog steeds oneens met jouw uitspraak op de inhoud. En ik zal hieronder uitleggen waarom.

Het is gewoon wel zo dat kerncentrales en zonnepanelen over hun levensloop in de zelfde orde van grootte liggen qua CO2 uitstoot. Dus als je zegt dat "kernenergie veel CO2 uitstoot" zeg je ook dat "zonne-energie veel CO2 uitstoot" en "wind veel energie uitstoot".

Als je vindt dat zon en wind veel CO2 uitstoten kan ik er niets tegenin brengen maar wees je dus bewust dat kernenergie per kwh erg vergelijkbaar is met zon en wind qua CO2-uitstoot en dus ordes van grootte lager ligt dan enige fossiele energiebron.

Zoek zelf maar een keer naar "CO2 per kWh" voor de verschillende bronnen, en hier alvast één bron van mij die van toepassing op wat ik zei.

Uitstoot CO2-equivalent per kWh:
  1. Hydropower: approximately 4 g CO2e/kWh
  2. Wind power: approximately 11 g CO2e/kWh
  3. Nuclear power: approximately 12 g CO2e/kWh
  4. Solar power: around 41 g CO2e/kWh
  5. Natural gas: 290-930 g CO2e/kWh
  6. Oil: 510-1170 g CO2e/kWh
  7. Coal: 740-1689 g CO2e/kWh.
https://www.cowi.com/news-and-press/news/2023/comparing-co2-emissions-from-different-energy-sources/

Mijns inziens is het dus wél een juiste uitspraak om te zeggen dat kernenergie nauwelijks CO2 uitstoot als je het vergelijkt met conventionele niet-hernieuwbare energiebronnen. Tijdens de productie is de uitstoot zelfs bijna nul. In de bouw is er relatief veel inderdaad, maar niet veel meer dan wind en zon, die ook "weinig tot geen CO2 uitstoten".

Houd er overigens rekening mee dat, aangezien het leeuwendeel van de uitstoot van kernenergie plaatsvind bij de bouw, de uitstoot per kwh extreem gevoelig is voor de levensduur van de centrale. We zien consequent dat centrales langer blijven leven dan gepland, dus kun je er van uitgaan dat veel bronnen de CO2 per kWh van kernenergie ONDERschatten. Overigens denk ik dat de bron die ik deel wel erg optimistisch is over kernenergie, mogelijk door levensduur van centrales hoger in te schatten dan gebruikelijk is bij dit soort berekeningen.

Feitelijk juiste dingen zeggen betekent nog steeds niet dat er nuance nodig is om die feiten goed te begrijpen of in perspectief te plaatsen. Ik zou jouw uitspraak "kernenergie stoot veel CO2 uit" dus klassificeren als misinformatie, maar niet als desinformatie omdat ik niet denk dat je dit misverstand opzettelijk verspreidde.

[Reactie gewijzigd door stephenskocpol op 27 juli 2026 14:38]

Wat ik schreef was dat "bij de bouw" kerncentrales veel energie uitstoten. Dat in reactie op de bewering dat kerncentrales geen of weinig CO2 uitstoten. Moeilijker wordt het niet.
Ik heb mijn reactie ge-edit om beter aan te geven dat het dus wél een geldige uitspraak is om te zeggen dat kernenergie "weinig tot geen" CO2 uitstoot. Als je het per kWh berekent.

[Reactie gewijzigd door stephenskocpol op 27 juli 2026 14:40]

" Ik zou jouw uitspraak "kernenergie stoot veel CO2 uit" "

Dit is niet wat ik schreef.
Heb je wel eens gezien dat er zo een waarschuwing staat dat AI niet altijd correct is?
Da's een non-argument want ALLE vormen van menselijke bedrijvigheid zorgen voor CO2-uitstoot.
Klopt. Gamezfreak waar ik op reageerde beweert dat een kerncentrale weinig tot geen uitsoot kent. Dat is gewoon feitelijk onjuist.
Ik leg in een andere reactie uit waarom ik stel dat het feitelijk juist is om te stellen dat kernenergie weinig tot geen CO2 uitstoot. Het produceert per kilowattuur over zijn levensduur namelijk ongeveer evenveel CO2 uit als wind en zon.
De bouw kost wel degelijk een hoop CO2-uitstoot in de vorm van beton en staal.
Gelukkig maar dat die (tien)duizenden windturbines niet allemaal een enorme gewapend betonnen fundering nodig hebben om te kunnen blijven staan en dat die (tien)duizenden windturbines zelf ook van lucht gemaakt zijn ...
Inmiddels uitgebreid aan bod geweest, CO2 uitstoot over de levensduur is ongeveer gelijk aan die van zonne- en windenergie. Maar je besparing begint pas na de bouw. Tot die tijd is de uitstoot wel dus gewoon aanwezig. En dat past niet lekker in de pogingen CO2 uitstoot te verminderen.

Een kerncentrale gaat wel 50 jaar mee. Windmolens of zonnepanelen maar 25 jaar. Dus initieel is de uitstoot van CO2 van windmolens of zonnepanelen de helft wat die van een kerncentrale is. Pas na 25 jaar is het ongeveer gelijk.

En bij een kerncentrale je krijgt er een hoop radioactief afval voor terug. Je ruilt dus de ene vorm van vervuiling in voor de ander.
Het is net alsof de natuur iets heeft met "de wet van behoud van energie" en dat er altijd en onherroepelijk haken en ogen aanzitten ... ;)

"Voor niets gaat de zon op", maar daar is ook gelijk alles mee gezegd.

Overigens "geloof" ik geen reet van dat hysterische CO2-klimaatsprookje. Ik zeg het alleen maar om te illustreren dat die zogenaamde "groene" handel helemaal niet zo "groen" is als men ons voorspiegelt.

Alhoewel ... plantjes doen het wel lekker op CO2 naar het "schijnt" ... :+
En bij een kerncentrale je krijgt er een hoop radioactief afval voor terug.
Is dat zo? Ik heb een tijdje geleden eens uitgezocht hoe dat zit en daar kwam uit dat de totale hoeveelheid radioactief afval wereldwijd, ooit geproduceerd, een kubus met een ribbe van ongeveer 33 meter is. Uiteraard kan je dat niet zomaar op een hoop gooien maar het valt dus ook wel mee met die "hoop afval".

Als je ziet wat een onvoorstelbare berg troep we wereldwijd aan werkelijke vervuiling in de grond proppen en anderszins dumpen dan denk ik dat (zeg maar wat) een paar hectare opslag voor nucleair afval de komende eeuw wereldwijd het minste van onze zorgen zal zijn.

En als er eens gekeken zou worden naar dat Thorium dan is dat probleem ook enorm veel minder.
Die kubus met een ribbe van 33 meter is het hoog radioactieve afval. Er is een nog veel grotere hoeveelheid laag radioactief afval, wat voor een paar honderd jaar opgeborgen moet worden. Dan moet je denken aan beschermende kleding en alle andere materialen die gedurende de levensduur met de straling in aanraking komt.

Technisch is dat afval allemaal wel te handelen. Het grootste probleem is dat we niet in staat zijn om over honderden jaren een stabiele maatschappij in stand te houden. Zo'n maatschappij heb je wel nodig om dat afval te beheren. Om die reden wil men het diep onder de grond stoppen.

Ik ben niet tegen kernenergie, maar de grote centrales zijn mijns inziens niet meer van deze tijd. Ik zie dan meer in relatief grootschalige productie van kleine kerncentrales, waar bv Allseas mee bezig is voor hun Pionering Spirit. Maar liever zie ik voldoende wind en zonne-energie in combinatie met grootschalige accu-opslag.

Neem een vermogen van 2GW, neem 72 uur opslag, neem 10- euro per 10 kWh opslag, dan kom je aan ca. 1,5 miljard aan opslagkosten. Daar komt nog van alles bij en je moet dan nog steeds stroom opwekken (en de accuprijs moet nog heel veel dalen), maar orde van grootte heb je het over vergelijkbare bedragen als de bouw van een kerncentrale. Keerzijde van zon en wind is wel het ruimtebeslag. Maar specifiek voor hier is dat makkelijker te realiseren dan die twee grote kerncentrales.
Elektrificeren van transport doet iets, maar niet veel. De uitstoot bij de bouw is grotendeels afkomstig uit de materialen (LCA A1-A3, en in veel mindere mate A4 (transport van producent naar bouwlocatie)). Ten minste, zolang de gebruikte materialen niet duurzaam zijn. Ik gok dat de bouw van een kerncentrale vooral beton en staal omvat (beide zeer vervuilend). Gelukkig zie je wel steeds "groenere" beton op de markt komen (bv. minder cement (het meest vervuilende deel van beton)), en zelfs CO2-neutrale beton (waarbij CO2 wordt opgeslagen in het beton).
De bouw van zonnepanelen en windmolens om datzelfde vermogen te halen is nog vervuilender (milieu vs klimaat). dus wat is je punt?
Mijn punt was nuance bij de uitspraak dat het transport meer uitstoot dan de materialen zelf bij de bouw van kerncentrales. Ik heb het nergens over het feit of de bouw van windmolens en zonneparken naar verhouding al dan niet vervuilender is dan de bouw van een kerncentrale.
Gelu
[...]


Nee, dat doen de vrachtwagens die het bouwmateriaal aanvoeren.
Transport is het onderdeel dat vaak wordt vergeten maar naar mijn mening mis je de energie die je moet investeren in:
  • Het beton (cement moet je ook maken)
  • De wapening
  • Overige metalen onderdelen (turbines, transformatoren, bijgebouwen)
  • De mensen die het moeten bouwen
  • Het ontwerp
Vooral de energiekosten van het beton wordt vaak onderschat.

P.s. ook het beginstatemand van @gamezfreak dat als ze er in 2019 mee waren begonnen dat het af was lijkt me onrealistisch. Als je kijkt hoelang het proces kost om iets door de kamers te krijgen, het aanbesteden en wat de bouwtijd van een conventionele centrale is. In de UK en Finland waren de ervaringen (om een nieuwe centrale te bouwen) dat het niet vlot gaat wanneer niemand ervaring heeft met het proces.
Dan moet je bij Gamezfreak zijn die beweert dat kerncentrales weinig tot geen CO2 uitstoot kennen.

Ik weet niet wat er in de lucht zit, maar wat ik schrijf is feitelijk en niet voor of tegen kernenergie. Maar op één of andere manier valt iedereen over feitelijke constateringen en, maar zijn valse beweringen geen probleem.
maar wat ik schrijf is feitelijk en niet voor of tegen kernenergie
Misschien moet je de AI vragen het te herschrijven. Want zoals je merkt hebben nog al wat mensen iets aan te merken op de "feitelijkheid" van je comment.
Net zoals jij leest men niet wat ik schrijf, maar geef je je eigen invulling er aan. Er wordt gereageerd op iets wat ik niet schrijf. Maar de hele discussie gaat inmiddels over kernenergie terwijl het onderwerp toch echt een datacentre is. En dan ben je of voor of tegen kernenergie.
Zou beter zijn als Nederland in de jaren hiervoor al beter zou voorbereiden op water, wind en zonne energie en technieken om dit beter te managen . Kernenergie moeten we niet willen. Helaas leert de mens zelden van het verleden en blijven we fouten herhalen.
Als wij data in Nederland willen houden, dan moeten wij ook bereidt zijn om stroom op te offeren voor de datacenters.
Het is niet voldoende dat de data fysiek in Nederland opgeslagen wordt. Als het datacenter eigendom is van Microsoft dan is het nog steeds binnen bereik van de Amerikaanse regering als gevolg van de CLOUD act.
Mensen vergeten nog wel eens dat Nederland een monopolie heeft op het maken van isotopen voor medisch gebruik en de kerncentrale in Petten de belangrijkste de belangrijkste leverancier is.
Monopolie betekent: Eén aanbieder: Er is maar één bedrijf met een marktaandeel van 100 procent.

Ze worden ook in Rusland geproduceerd zie isotop.ru en medeasy.eu
in België sckcen.be zelfs 20%-25% van de globale vraag naar medische radio-isotopen

[Reactie gewijzigd door Euronitwit op 27 juli 2026 13:20]

En de rest komt uit Nederland, sterker nog, de Nederlandse isotopen zijn de stabielste van de wereld. Ik kan het artikel niet zo snel terugvinden, maar ik weet dat de Nederlandse aandeel van medische isotopen iets van 46%-48% is t.o.v. de rest van de wereld.
Het probleem wat we nu hebben is niet dat we geen stroom kunnen opwekken, maar dat er te veel stroom door onze kabels moeten. Overhead kunnen we toch uit Noorwegen en Duitsland inkopen als het echt moet. Zonnenpanelen zullen de komende jaren nog verder worden gepushed.

Even een lessje kabels in de Nederlandse bodem, een groot gedeelte van onze kabels onder de grond zijn Gepantserd papier-lood kabels, oftewel GPLK kabels. Dit zijn kabels waar de metalen kern gewikkeld zit in papier doordrengt met olie. En sommige van deze kabels zijn al +100 jaar oud. Een deel van deze kabels zijn gewoon niet meer geschikt om aan de huidige vraag te voldoen.

Je zit ook nog met het probleem dat het hoogspanningsnet een rare puzzel is. Het zou b.v niet mogelijk zijn om in in dorp A een paar grote aansluitingen te regelen omdat in dorp B 30 km verderop er een stuk kabel ligt die niet aan de vraag kan voldoen. Dat het verdeelstation vanuit de energiecentrale in dorp A staat is irrelevant.

En als er een stuk kabel vervangen moet worden, dan begint de procedure. Want het stuk kabel wat je wil vervangen ligt heel toevallig onder het erf van boer Boosma die minimaal €100,000 eist van de energiemaatschappij om op zijn land te mogen werken. De villawijk die daar in de buurt ligt dient tegelijk ook maar even bezwaar in, want tja, 1 week graafmachines is natuurlijk een hele traumatische ervaring voor die mensen. Gelukkig zijn die villawijkbewoners wel bereid om hun bezwaar in te trekken als de energiemaatschappij eventjes €50.000 de man aftikt. Nou, jongens, we kunnen aan de gang..... Oh nee toch niet, want de Rugstreeppad heeft besloten om rond te kruipen op het erf en nu heb je elke natuurorganisatie op je dak.

Goed, een paar maanden later, en de rugstreeppad is weg.... Oke nu kunnen we eeeecht aan de gang.... Oh nee toch niet, volgens AERIUS calculator hebben we 0,01 mol/ha/ja depositie op een N2000 gebied.... Oke.... geen probleem, we huren gewoon elektrisch materieel zodat we toch..... Oh nee, we kunnen geen bouwaansluiting krijgen om ons elektrisch materiaal op te laden tijdens de werkzaamheden.

En zo zijn we 5 jaar verder.

IMO zou de oplossing heel eenvoudig kunnen zijn, ga weer terug naar elektriciteit op palen, tenminste voor de industriegebieden. Toen ik in Japan woonde moest ook de kabel vervangen worden in mijn buurt voor een zwaardere kabel, dat was na 1 dag zo gepiept. Ik snap best dat kabels op palen er niet uitzien, maar voor industriegebieden zou het allemaal geen bal uit moeten maken. Zet die palen mooi naast de weg zodat je ook minder last hebt van gekken die constant bezwaar indienen.

[Reactie gewijzigd door rickboy333 op 27 juli 2026 13:25]

En die mensen die er tegen zijn weten ook niet dat er 5/6 { kern centrales } van België aan de grens van Nederland staan?

Daarom vindt ik het zo raar dat er mensen tegen zijn.
Mensen vergeten nog wel eens dat Nederland een monopolie heeft op het maken van isotopen voor medisch gebruik en de kerncentrale in Petten de belangrijkste leverancier is.
Hoewel de kernreactor in Petten inderdaad een belangrijke speler is als producent en innovator op de (medische) isotopenmarkt, heeft Nederland zeker geen monopolie op het maken van isotopen voor medisch gebruik. Ter illustratie een overzicht van een aantal reactoren die (momenteel de 2 belangrijkste) isotopen maken:

Molybdeen-99:
Belgie - BR2-Reactor
Polen - Maria Reactor
Zuid-Afrika - SAFARI reactor
Australie - OPAL reactor

De meeste bovenstaande reactoren produceren ook Lutetium-177 maar voor deze is er nog een grote speler:
Canada - CANDU reactor

Daarnaast zijn er ook initiatieven gaande om op andere manieren dan reactoren isotopen te maken (bijvoorbeeld het Lighthouse principe - SHINE in USA, Wisconsin en Groningen - Nederland).

Wereldwijde productie wordt daarnaast op elkaar afgestemd: De meeste van deze reactoren zijn oude beestjes en hebben onderhoud nodig. Indien eentje gepland of ongepland in onderhoud moet, dan vangen de andere reactoren de vraag hiervan op.
Ik denk dat het niet meer loont om een klassieke kerncentrale te bouwen vandaag de dag. Als het bedrijf Kopenhagen hun mini gesmolten zout reactor goedgekeurd heeft dan is het echt niet meer economisch redabel om zo'n groot gebakje te bouwen wat pas na velen jaren inzetbaar is. De gesmolten zout reactors junnen bovendien het nucleaire afval verder verbranden en minder schadelijk maken, zodat het mes aan twee kanten snijdt. Een quick fix voor het energietekort is er nu nog niet, dus het is voorlopig nog een aantal jaren zuinig aan doen.
Echter krijgen de mensen die er flink op tegen zijn, hun zin omdat ze nog steeds denken dat kerncentrales "levensgevaarlijk" zijn en halen ze Tsjernobyl en Fukushima erbij.
Angst voor een kernramp speelt nauwelijks tot geen rol in het debat over kernenergie.

De grootste rol die het speelt, is dat het een stropop is die regelmatig door voorstanders opgetuigd wordt.
Ik citeer chatGPT:

"Dat hangt af van welk aspect van het milieu je bedoelt. Als je kijkt naar de totale milieubelasting én de uitstoot van broeikasgassen, dan is het eerlijke antwoord:
  • 🌬️ Windenergie is over het algemeen het milieuvriendelijkst.
  • ☀️ Zonne-energie volgt daar vlak achter.
  • ☢️ Kernenergie heeft ook een zeer lage CO₂-uitstoot, maar brengt andere milieunadelen met zich mee."

    daarnaast zijn er vraagstukken die geen antwoord hebben:
  • Wie kan beloven dat er geen drone met een bom op valt?
  • Wie kan beloven dat hij nooit zal ontploffen?
  • Wie kan garanderen dat toekomtige overheden niet corrupt worden?
  • Wie kan garanderen dat er geen spion in komt te werken?
  • Wie mag melden als het gebouw gaat lekken?
  • Wat te doen aan de prijzen?
zo zijn er nog flink aantal vraagstukken met nul antwoorden... zou jij naast een kerncentrale durven wonen?
Een betoog over allerlei zogenaamde voordelen van kernenergie, maar géén enkel woord over het radio actieveafval.
Medische isotopen worden niet alleen in Petten geproduceerd. Ook in Belgie, Frankrijk, Australië, Canada, Zuid-Afrika, en nog een (beperkt) aantal landen.

Monopolie op die dingen hebben we zeker niet.


Bron bijv: https://www.kernvisie.com/gezondheid/hoe-worden-radio-isotopen-gemaakt.html
Als Nederland vandaag besluit een nieuwe kerncentrale te bouwen, is een ingebruikname binnen 10 jaar ambitieus. Op basis van recente ervaringen in Europa ligt een totale doorlooptijd van 12 tot 15 jaar waarschijnlijker, tenzij procedures worden versneld en een beproefd ontwerp wordt gebruikt.

En let op:dit is de bouw, het vergunningentraject duurt met de stroperige Nederlandse politiek van hoor en wederhoor, inspraak- en bezwaarprocedures en verschillende opeenvolgende regeringen mogelijk nog langer dan de bouw van de centrale.
Hoezo Fukushima levensgevaarlijk? Fukushima is hét bewijs dat kernenergie ongevaarlijk kan zijn. Er zijn exact 0 (nul) doden daar gevallen. Wel zijn er veel doden gevallen a.g.v. de combinatie tsunami/aardbeving.

Kijk ook even naar bijv. Frankrijk met haar rijke geschiedenis van kerncentrales. Eveneens geen problemen terwijl daar behoorlijk gedateerde centrales staan. O ja, kosten elektriciteit liggen daar veel lager en kent Frankrijk geen algemeen landelijk probleem met netcongestie zoals in sommige delen van Nederland.

Overigens helemaal met jou bijdrage eens.
Hoezo Fukushima levensgevaarlijk? Fukushima is hét bewijs dat kernenergie ongevaarlijk kan zijn. Er zijn exact 0 (nul) doden daar gevallen. Wel zijn er veel doden gevallen a.g.v. de combinatie tsunami/aardbeving.

Kijk ook even naar bijv. Frankrijk met haar rijke geschiedenis van kerncentrales. Eveneens geen problemen terwijl daar behoorlijk gedateerde centrales staan. O ja, kosten elektriciteit liggen daar veel lager en kent Frankrijk geen algemeen landelijk probleem met netcongestie zoals in sommige delen van Nederland.

Overigens helemaal met jou bijdrage eens.
Ik zeg niet dat Fukushima gevaarlijk is, het enige wat bij Fukushima meespeelde was / is dat Japan gevoelig is voor aardbevingen en tsunami's doordat ze tussen de tektonische platen zitten. Ik doelde meer op de mensen die claimen dat kernenergie gevaarlijk is en vaak halen ze argumenten erbij die niet kloppend zijn (afgezien dat je achteraf met kernafval zit).

En ja, Frankrijk en Duitsland hadden meerdere kerncentrales, echter gaan die ook dicht doordat ze verouderd zijn en doordat mensen bang zijn voor een kerncentrale.

In een land zoals Duitsland, Frankrijk, Nederland zijn ze juist scherp op reglementen rondom kernenergie / gevaarlijke (bio)stoffen. Met dat soort dingen wil je juist dat je 10x een dezelfde controle hebt gedaan, dan dat er achteraf iets over het hoofd gezien is.

Vliegen is nog steeds het veiligste middel om te reizen, alleen als er iets gebeurd, dan zijn de gevolgen wel gigantisch.
https://archive.ph/s3UfC

Behnam Taebi

‘We zijn te snel verliefd geworden op kernenergie’, zegt deze hoogleraar klimaatethiek

Hoogleraar Behnam Taebi vindt de politieke verwachtingen van kerncentrales te hoog. ‘Zolang we het gebruik van fossiele brandstoffen niet uitfaseren, lossen kerncentrales niets op.’

Kernenergie propageren dient voornamelijk de olie- en gasindustrie.

Die wil vervanging zo lang mogelijk uitstellen.

Die aandeelhouders blijven zitten met een gigantische hoeveelheid 'stranded assets':

- aandelen in olie en gasvelden,

- raffinage installaties,

- transport (40% scheepvaart overbodig)

Kerncentrales zijn geen oplossing bij ons hete klimaat..

Volg precies de toestand van de Franse kerncentrales:

(Op Bluesky)

Nucleair Reliability

@reliable-nukes.bsky.social

Een paar staan nu uit, anderen draaien op halve kracht omdat ze de warmte niet kwijt kunnen..

[Reactie gewijzigd door denkster op 28 juli 2026 15:58]

Ik vind dat altijd heel leuk: mensen die voor kernenergie zijn en dan de problemen met slecht recyclebare windturbine bladen aanhalen. Weet je al hoe je een centrale recycled? Weet je wat? Die bladen mag je bij mij in de buurt begraven, doen we het kernafval bij jou in de buurt.

Risosico’s
Echter krijgen de mensen die er flink op tegen zijn, hun zin omdat ze nog steeds denken dat kerncentrales "levensgevaarlijk" zijn en halen ze Tsjernobyl en Fukushima erbij. En zelfs bij die twee kan je ze niet met elkaar vergelijken, want bij de een ging het om een natuurramp, terwijl bij de andere er niet werd geluisterd naar de gevaren van de test
Three miles island nog even vergeten, bedieningsfout. En jij hebt vast al een waterdicht scenario bij de hand dat alle mogelijke natuurrampen, terrorisme, oorlog volledig weet uit te sluiten? Kerncentrales zijn extreem veilig, maar 100% veilig bestaat niet. Als er een windturbine blad afbreekt gebeurt er I.h.a. niets, er wordt weleens een koe gedood. De dode zone rond Chernobyl is ongeveer 30 km in diameter moet je een op de kaart van Nederland tekenen…

[Reactie gewijzigd door batteries4ever op 28 juli 2026 16:30]

Het zij vooral de enorme kosten van kerncentrales, die het niet echt interessant maakt. Voor de dalen zijn batterijen al bijna voordeliger. en anders is wind of zon voordeliger. Dus je investeert vele miljoenen voor een hele lange periode, en je hebt zeer weinig zekerheid. Dat is ook de reden dat bedrijven er geen trek in hadden. niet vanwege afval, maar puur vanwege kosten en risico, met maar weinig kans op winst.
Hoewel ik niet tegen kerncentrales ben, heeft dit echter geen invloed op pieken en dalen op het stroomnet. Of je moet willen dat we alle zonneparken en windturbines permanent afschakelen en door kerncentrales vervangen met alle kapitaalvernietiging van dien.

Kerncentrales, en ook kolencentrales, leveren basislast. Gascentrales kunnen relatief snel op en afgeschaald worden om op pieken en dalen te kunnen reageren.

Zonneparken en windturbines zorgen (naast ons eigen verbruikspatroon) voor pieken en dalen. Er zal een tijd komen waar we met "batterijen" deze pieken enigszins op kunnen vangen, maar op dit moment niet economisch haalbaar.
In Zuid Australië denken ze daar anders over.. daar hebben ze nu al zo veel batterijen, windparken en zonnepanelen dat ze alle kolencentrales al uitgezet hebben ... En ze van de 4 gas turbines die ze hebben staan er meestal maar 1 nodig hebben .. en waarschijnlijk over een paar jaar helemaal niet meer hoeven te gebruiken.

En dat nadat iets meer dan 10 jaar geleden het gehele Grid stuk was door een grote storm ... Dat heeft wel de ogen geopend en hebben ze in zeer korte tijd stappen weten te nemen.
In Zuid Australië denken ze daar anders over..
Daar schijnen ze ook iets meer zon te hebben, het hele jaar door..
Het schijnt ook zo te zijn dat ze niet alleen maar meer zonuren hebben.... maar dat de zon ook krachtiger is. En met gunstiger hoek schijnt...

Maar buiten dat kun je Australie 1op1 vergelijken met NL.

Oh, ja, misschien nog 1 ding. Het schijnt dat Australie iets minder dichtbevolkt is en ze daar wel ruimte hebben om grootschalige zonnepakeren te bouwen.

Maar dat zijn natuurlijk allemaal details.
Verder kun je Australie echt 1op1 vergelijken met NL.
Klopt, maar dit heeft inderdaad meerdere redenen zoals hogere opbrengsten van de zonneparken maar ook de bevolkingsdichtheid en beperkte aansluiting op de rest van het electriciteitsgrid vanwege de relatieve geisoleerde ligging.

Maar het hoeft ook niet enkel een economische overweging te zijn. Minder afhankelijk te hoeven zijn van kolen, gas of uranium import kan natuurlijk ook een reden zijn.

En dit zeg ik, terwijl ik werkzaam ben voor een bedrijf dat hoge temperatuur/druk kleppen aan energiecentrales en ontzoutingsinstallaties verkoopt.
Hoewel ik niet tegen kerncentrales ben, heeft dit echter geen invloed op pieken en dalen op het stroomnet. [...] Kerncentrales, en ook kolencentrales, leveren basislast. Gascentrales kunnen relatief snel op en afgeschaald worden om op pieken en dalen te kunnen reageren.
Juist daarom is kernenergie een interessante bron voor datacenters: beide hebben een vrij stabiele energiebalans zonder al te veel pieken en dalen. Persoonlijk ben ik geen voorstander van kernenergie, maar als het dan toch moet is dit wel de toepassing waar ik de meeste profijt in zie. En daar ben ik kennelijk niet de enige in, gezien de initiatieven om oude kernreactoren te reactiveren (1, 2, 3) en nieuwe te bouwen.

Een leuk artikel met pro's en con's van kernreactoren voor datacenters vond ik hier, voor wie verder wil lezen.
Inderdaad nu moeten gas centrales aan. Ik snap all die mensen niet tegen kern energie je hebt iets nodig wat altijd stroom kan leveren ongeacht wat het "weer" doet. En batterijen zijn niet de oplossing die kunnen alleen kleine piekjes opvangen.
Kernenergie is trouwens ook niet geschikt om pieken op te vangen, omdat je een kerncentrale niet zomaar aan of uit kan zetten.

Het is wel heel geschikt om te voorzien in een basis vraag voor energie.

Voork piekmomenten is gas nog steeds een van de beste opties.
Kernenergie is trouwens ook niet geschikt om pieken op te vangen, omdat je een kerncentrale niet zomaar aan of uit kan zetten.
Dit is een hardnekkige misvatting die al een tijd niet meer waar is. Moderne centrales kunnen dagelijks cyclen tussen 50% en 100% vermogen, met zo'n 3-5% per minuut. Frankrijk doet dit al sinds de jaren '70. Sommige reactoren gaan iedere nacht 50% omlaag.

[Reactie gewijzigd door closefuture op 27 juli 2026 13:15]

Interessant, lijkt voldoende te zijn : Ned.nl voorspelling energieverbruik

Maar met op/afschalen wordt Kernenergie nog duurder. Grootste deel kosten schijnt afschrijving te zijn, dus elke afschaling naar 50% geeft enorme verhoging van electriciteitsprijs.

Misschien toch investeren in electronen opslag, kun je overdag gebruiken om zonne-energie op te slaan, en 's nachts te gebruiken om nucleaire energie op te slaan. Universele oplossing om uit te komen op de schoonste energie mix.

Nu nog wat invoeren voor de opslag door het jaar heen.... Oh ja dat kan in moleculen, hmmm zou misschien waterstof een optie zijn in onze zoutmijnen?
ELectronenopslag klinkt leuk maar is, zeker met de beschikbare technologie, ook bepaald niet gratis.

Als je ziet hoe belachelijk weinig capactiteit je dan nog maar hebt dan kan je zelfs zonder specifieke rekensommetjes wel bedenken dat dat simpelweg onbetaalbaar is. Helemaal als de vraag naar dat soort spul flink omhoog gaat en productie/grondstoffendelving het niet bij kunnen houden, etc, etc. En dan moeten de grondstoffen niet uitgeput raken want dan kan je natuurlijk helemaal lachen met de prijzen.

Dan heb je nog een volgend probleem: als er ooit al genoeg capaciteit gerealiseerd kan worden aan electronenopslag dan is het vervolgens alsnog een eindeloos verhaal omdat al die accu's ook weer vervangen moeten worden als ze versleten zijn. Recyclen (voor zover mogelijk) gebeurt ook niet vanzelf. Dat kost enorm veel energie op zichzelf.

Bovendien gaat het niet alleen om de accucellen zelf maar ook om de elektronica die de handel in goede banen leidt. Dat groeit ook niet gratis en oneindig aan de boom allemaal.

Dan heb je ook nog zoiets al ruimtegebruik en veiligheid. Ik weet niet of je weleens gezien hebt wat er gebeurt als een Li-ion accu in de fik vliegt maar zelfs een lullig fietsaccu'tje is dan al een aardig onbeheersbare shitshow. Laat staan wat er gebeurt als een "industrial size" accucomplex besluit uit z'n dak te gaan. Ik zou er niet in de buurt willen zitten. En heel goed voor het "milieu" ook ...

Daarnaast gaan al die energieomzettingen ook altijd gepaard met flinke verliezen.

Als je de opslag als gegeven beschouwt dan lijkt het heel wat maar als je de hele rataplan om dat te realiseren erbij betrekt dan is het maar helemaal de vraag of het wel zoveel "schoner" en "efficiënter is ...
Klopt maar hij blijft wel constant aan. Je kan dan wel wind en zon terug schakelen. Gas is ook niet echt meer een optie we zijn te afhankelijk van andere landen.
Die afhankelijkheid van andere landen wordt helaas niet beter met kernenergie. De laatste keer dat ik keek, beschikte Nederland over weinig plekken waar uranium wordt gevonden.
Haha, blijven zoeken, er moet toch iets nuttigs in die klei te vinden zijn?
Helaas hebben we in Nederland en vrijwel heel Europa de geologische activiteit niet die deze zware metalen naar boven brengen. Je zult vast hier en daar een atoom uranium vinden, maar meer ook niet. Uranium, maar ook goud, diamanten, etc hebben bepaalde geologische condities nodig. Een mijn van honderden kilometers diep zit er niet in.
Dan maar weer de kolenmijnen in Limburg openen en de gasboringen in Groningen hervatten. Aanzien beide geen optie lijken, is afhankelijkheid van het buitenland qua energie sowieso onvermijdelijk.
Kernenergie zou je bv kunnen gebruiken samen met groene stroom om ook een alternatief op te wekken. Dat zou waterstof kunnen zijn door af te schakelen. Maar mogelijk zijn er meer opties. BV naar een warmtenet schakelen.
Waterstof opwekken met het overschot van beschikbare energie is idd heeeel erg haalbaar. Zo vang je het overschot van een kerncentrale heenvoudig op. En waterstof kan eenvoudig door gasleidingen worden vervoerd via het bestaande netwerk. Gasbranders ombouwen is makkelijk en zo zijn we een stuk minder afhankelijk van gas uit de grond. Begin met groningen om te bouwen op waterstof en plaats daar een kerncentrale in de buurt. Ik woon er en van mij mag het.
Dan creeer je weer een afhankelijkheid voor waterstof zodat je dit toch altijd moet gaan maken, ook als er geen energie overschot is.
waterstof kan je ook gebruiken/is nodig om sommig aardgas om te zetten.

Je kan het ook als hitte opslaan voor de toekomst/warm water. Het belangrijkste is dat je snel kan schakelen van overbelasting op het net naar een ander "accu" systeem.
Kernenergie is trouwens ook niet geschikt om pieken op te vangen, omdat je een kerncentrale niet zomaar aan of uit kan zetten.
Technisch is een kerncentrale behoorlijk geschikt: Hij kan niet zo snel op- en afschalen als een gascentrale, maar je kunt de reactiesnelheid wel goed variëren over de dag heel met de regelstaven en je kunt dus goed inspelen op het verwachte verbruik van die dag. Economisch gezien betaal je de kosten van een centrale of hij nu produceert of niet (brandstof is geen kostenpost van belang), dus als je goedkope elektriciteit wilt, moet je de kerncentrale 24 uur per dag op maximale capaciteit laten draaien.
Kerncentrales en gascentrales hebben totaal andere doelstellingen. Gas centrales dienen vandaag vooral om de variabiliteit op te vangen. Kerncentrales aan de andere kant kunnen helemaal niet snel op- en afschalen. Als je ineens een piek verwacht die een uurtje gaat duren kan je dat met een kerncentrale niet zomaar even afvangen. Daar heb je dus die gascentrales voor nodig.

Het is ook niet opportuun om te zeggen dat we volop kernenergie gaan gebruiken en dan maar wind- en zonne-energie moeten terugschalen. Want die laatste zijn en blijven milieuvriendelijker maar bovenal ook een heel stuk goedkoper.
Dat hele kernenergie debat slaat nergens op. Als de mensheid was gestopt met vuur maken omdat het 2 keer mis ging zaten we nog steeds met zijn allen in grotten.

En dan negeren we even dat de kerncentrale in Chornobyl was gebouwd in de tijd van de USSR, volgens mij hebben de meeste van ons wel de documentaire gezien en de tekortkomingen gezien tijdens de constructie en onderhoud.

En Fukushima, de dag dat we hier een aardbeving hebben van hoger dan 8 op de schaal van richter wil ik misschien nog wel eens kijken of een kerncentrale wel zo handig is.
Het probleem van kerncentrales is dat ze vooral erg duur zijn en je voor de brandstof nogal afhankelijk bent van buitenlandse mogendheden.
Maar nu gebruiken we gascentrales, en voor het inkoop van het gas zijn we ook nogal afhankelijk van buitenlandse mogendheden.
Waarbij de energie kosten van Kern goedkoper zijn over de totale looptijd dan gas:
Bron
De opwekking van hernieuwbare energie neemt gestaag toe waardoor we steeds meer gascentrales in standby kunnen zetten. Vooralsnog blijven we ze nodig hebben maar ze zullen steeds minder uren per jaar nodig zijn.

Een gascentrale is relatief snel op te regelen zodat ze even kunnen bijspringen wanneer het nodig is. Dit is helaas niet mogelijk met een kernreactor.

Het voordeel van gascentrales is dat ze al bestaan en we ze alleen in stand moeten houden, dit is aanzienlijk goedkoper dan het bouwen van nieuwe kerncentrales.
als het er al is, is er niet zoveel tegen inderdaad, maar het punt zit 'm in de bouw. Duurt 10 jaar, ex procedures. Je bent afhankelijk van het buitenland en iedereen is er tegen. Doe dan een flinke serie flowcell batterijen, verspreid over NL. Redundant en goed te onderhouden en recyclebaar. Bij wijze van spreken op bestaande industrie terreinen aan te leggen zonder grote wijzigingen in bestemmingsplan.

Bovendien zitten er al technieken aan te komen die wel eens kern-spijting in de catgorie 'stoom machine' plaatste (oh wacht, dat zijn ze ook).

Ik zou zeggen, gebruik wat er nu al is, ga zsm aan de slag, hoe klein ook en zorg dat er geen juridische hobbels zijn (gedoe over energiebelasting enzo)
Je bouwt alleen niet ff snel een kerncenteale, en die mini centrales zijn hier nog niet goedgekeurd.
Klopt daar heb je zeker een punt. Wordt wel tijd dat ze eens op gaan schieten.
Er is een valse illusie dat kerncentrales de oplossing zijn. Je heb er al een heel aantal nodig. Een paar enkele schopt nog geen deuk in een pakje boter. Er zijn gewoon niet genoeg mensen met expertise om heel snel heel veel kerncentrales te bouwen in de wereld.

Het aantal mensen wat tegen kerncentrales zijn vanwege veiligheid is niet zo groot meer. Het gaat nu meer om:
  • hoge kosten
  • weinig expertise
  • alleen een base load kan geven, geen flexibele load
  • Geopolitiek: niet afhankelijk willen zijn van buitenland. (Uranium komt o.a. uit Rusland)
Windmolens zijn veel meer schaalbaar en sneller op te zetten en leveren ook vrij veel stroom. Ja niet altijd op de momenten die we willen, daarom opslag opschalen wat momenteel ook wel van de grond komt.

Ook technieken als geothermic en getijdenenergie worden misschien nog volwassen en rendabel nog voordat een kerncentrale is gebouwd. Dat zijn wel stabiele bronnen.
Als de kennis er niet meer is lijkt het inderdaad niet slim om ze te bouwen. Bizar eigenlijk als je kijkt waar we wel mee bezig zijn.
Hoezo was kolencentrales sluiten dom? Er is geen energieproductie probleem. Er is een energietransport probleem. Die 2 moet je niet door elkaar halen.
Ondanks dat ik niet voor al die AI meuk ben, datacenters hebben nauwelijks invloed op pieken en dalen, en hebben een goed voorspelbare redelijk lineair verbruik. Wat dat betreft zijn 'de mensen' het probleem, die overdag werken, 's avonds tv kijken, wassen en airconditioning aanzetten, auto's laden enzovoort. Een datacenter is redelijk stabiel 24/7 en draait altijd.
Veel grote productiebedrijven kunnen hun elektriciteitsgebruik variëren afhankelijk van hoeveel energie er op het net beschikbaar is. Datacenters kunnen niet zomaar hun gebruik op- of afschalen. Datacenters zijn daarom heel erg starre afnemers.
Gebeurt dat ook zomaar dan?
Want volgens mij komt dat variëren gewoon neer op het afschalen van productie en kost dat dus ook gewoon geld/werk.
Productieprocessen zijn inderdaad zodanig vernieuwd dat deze sneller zijn op en af te schalen. Voor de energie-intensieve industrie is de elektriciteitsrekening een aanzienlijk deel van de kostprijs. Door gericht gebruik te maken van elektriciteit wanneer de prijs laag dan wel negatief is besparen bedrijven veel geld of verdienen ze juist een beetje geld op hun elektriciteitsgebruik. Hierdoor kunnen we dergelijk energie-intensieve bedrijven in Nederland behouden en dienen ze ook nog eens een nuttig doel, namelijk het zijn van een variabele last op het net.

Datacenters hebben een vrijwel constante last en zijn absoluut niet variabel in hun energiegebruik.

Aan de kant van energieopwekking spreken we van een energiemix en zo ook aan de kant van de afnemers. Zo zijn er de basislasten die altijd heel voorspelbaar exact dezelfde energie vragen, de niet regelbare variabele lasten zoals huishoudens, kantoren en kleine industrie en de regelbare lasten die wanneer nodig bij of afgeschakeld kunnen worden net afhankelijk van hoe de situatie er op dat moment uitziet. Veelal is een dag vooraf al redelijk in te schatten hoe de loop de volgende dag eruit zal zien. Er is ook een deel dat ad hoc kan worden geregeld en dit is waar bedrijven serieus geld kunnen verdienen aan zowel de kant van de opwek als de afnemers.

Ik vind het buitengewoon interessante materie. Zo ontstaan er nu ook energiemaatschappijen die feitelijk werken als een virtuele energiecentrale. Denk daarbij aan duizenden huishoudens of kantoren met zonnepanelen die als één geheel worden aangeboden aan de energiemarkt. Of duizenden laadpalen die gezamenlijk als regelbare last beschikbaar zijn om op die manier het net mooi in balans te houden.
Gewoon de grond voor 5000 miljard verkopen, gaan ze wel naar België of Duitsland! Naast de grenzen:-)
Een kleine kerncentrale klinkt leuker dan het is. Er zijn er pas twee in de wereld (waarvan er één in aanbouw en één draait in testfase) die volgens verschillende technieken werken. Het is dus nog techniek in de kinderschoenen.

Voordat je een kerncentrale hebt draaien (van vergunning aanvraag tot operationeel) ben je minimaal 7, maar mogelijk 15 jaar verder. Vanaf de bouw moet de beveiliging geregeld worden en dat is een blijvende kostenpost. Een kleine kerncentrale is ook minder efficiënt dan een grote en de operationele kosten zijn relatief hoog.

Een conventionele (gas) centrale aangevuld met zon en wind en wat energie opslag (voldoende om de centrale op te starten) is veel gemakkelijker te regelen en zou voor het net al een uitkomst zijn.
Kleine en grote kerncentrales hebben elk beiden een visie. Het idee van kleine centrales is serieproductie: Je produceert veel dezelfde centrales en daardoor dalen de productiekosten. Omdat ze klein zijn, zijn ze minder complex en duurt het dus minder lang om ze te bouwen.

De visie achter grote centrales is, is dat veel van de kosten van een centrale, zoals de bewakers van het terrein, gelijk zijn ongeacht de grootte van de centrale. De kosten van kernenergie komen niet voort uit de brandstof, maar uit alles erom heen. Om die kosten te minimaliseren heb je grote centrales nodig en liefst meerdere op hetzelfde terrein.

Welke visie beter is... goede vraag, maar ik zou zeggen dat ze niet beiden op kunnen gaan. Of kleine centrales drukken uiteindelijk grote de markt uit, of kleine centrales zullen nooit kunnen concurreren.
Inderdaad, Nederland heeft in 2024 ook aangekondigd om verder onderzoek te willen gaan doen naar SMRs (Small Modular Reactors). Waarom niet aansporen dat Microsoft hier aan mee werkt voor dat datacenter.
Wat zou het toch mooi zijn als die capaciteit zou gaan naar een Europees alternatief.
Het is dubbel. Want we willen ons eigen azure en ms spul natuurlijk wel in Nederland / europa hebben. Alleen al die AI training meuk kan me gestolen worden.
Amerikaans spul blijft Amerikaans spul. Je kunt van alles zeggen en beloven over Amerikaanse bedrijven die Europese data in Europa gaan opslaan, maar je ontkomt er niet aan dat je data dan vroeg of laat alsnog het continent verlaat voor wat voor reden dan ook.
ik zou echt niet weten waarom we MS spullen in Europa willen hebben? Zolang de FISA en cloud-act blijven bestaan en de geopolitiek onrust (Trump) er is, maakt het echt geen bal uit waar je je data en diensten bij Amerikaanse partijen hebt. Om de één of andere reden denken veel mensen dat opslag in Europa de oplossing is. Ik merk dat ook bij aanbestedingen; partijen beginnen meteen met 'ja de data wordt in Europa gehost'. Ja en? Het is nog steeds op basis van Azure en MS, of Amazon, dus wat maakt dat dan uit? Een eigen Europees alternatief voor Amerikaanse diensten is de enige oplossing en daar zou i.d.d. die capaciteit naar uit moeten gaan.
Want we willen ons eigen azure en ms spul natuurlijk wel in Nederland / europa hebben.
Want?
Want Linux is gevaarlijk en Apple doet geen kantoor-automatisering. En een andere oplossing kennen we niet, en wordt niet aangedragen door automatiseerders (of mist toevallig het vinkje voor de complete integratie met pakket X)
Waarom is Linux gevaarlijk? Azure draait zelf ook op Linux. Overigens lijken er meerdere Europese alternatieven te zijn voor Azure (al weet ik niet wat je daar inlevert tov Microsoft).

[Reactie gewijzigd door Snaak95 op 27 juli 2026 10:25]

Ooit al eens een bedrijf geprobeerd te overtuigen van Linux? Eigenlijk zou iedere ITer dat eens in de zoveel tijd eens moeten doen, mits ie zelf overtuigd is. En anders kun je jezelf overtuigen, want het kan prima. Het nadeel is dat je goede systeembeheerders moet hebben (of inhuren) die zoiets kunnen opzetten, en dat het wat inlevingsvermogen vereist in Eline van HR die niet zo handig is met computers, maar al wel 20+ jaar Windows voor haar neus gehad heeft (en dat dus voldoende begrijpt).

Dat 90+% van de webservers en andere platformen een smaak van Linux draaien is volkomen irrelevant voor dit probleem, omdat de gebruiker daar nooit met het OS in aanraking komt, maar alleen met de geserveerde interface van een programma.
Eens hoor. Ik weet ook dat migraties naar Linux soms 10+ jaar hebben geduurd en dan alsnog falen (LiMUX).
De Franse politie is wel succesvol overgestapt.

Maar buiten dat verbaast het me toch wel dat migreren zo moeilijk is.
Begin met het overstappen van bijv. Office naar OpenOffice. Het overgrote deel van de mensen (ook in bedrijven), gebruiken gewoon de basisdingen / zonder ingrijpende macro's en weet ik wat. En voor Eline - die 1000 brieven genereert op basis van een csv lijst met adressen - hou je gewoon nog even Office.
Maar goed... zo werkt het natuurlijk niet...
Ik ben het met je eens dat Windows/MacOS als desktop voor de meeste mensen fijner werkt. Ik denk wel dat het verschil tussen de Windows desktop en bijv Cinnamon of Gnome best klein is geworden, en de werknemer die alleen office en een browser gebruikt het verschil amper nog zal merken. Vooral als een bedrijf al werkt met cloud office diensten hoeft die overstap niet groot te zijn, want dan is je desktop alleen nog maar een frontend voor een cloud service (maar zoals je al zegt: probeer een bedrijf maar eens te overtuigen..).

Waar ik eerder eigenlijk op reageerde was de context van kantoor automatisering en de noodzaak om MS servers in Nederland te hebben; even los van welk OS op de laptop van Eline staat, hoeft haar systeem niets meer te draaien dan een browser als frontend voor een cloud office, email, en drive. De MS server verzorgt zo'n backend, maar hiervoor zijn prima alternatieven zoals die van Proton, Infomaniak, etc. In dat opzicht zie ik voor ons weinig voordeel van een MS server tov een vergelijkbare backend (met als grootste obstakel dat overschakelen vooral organisatorisch een 'sprong in het diepe' zal zijn voor bedrijven).
Linux is gevaarlijk? Die moet je me even uitleggen.
In Europa omdat dat moet. In Nederland omdat we daar al zitten met ze alle. We gaan niet zo 123 weg omdat dat geld kost. We (semi) overheid krijgen maximaal geld om een exit plan te ontwikkelen.

En kom nou aub niet met de beredenering dat een eigen datacenter ineens soeverein is. Ook eigen datacenters stoppen met werken wanneer Amerika de stekker eruit trekt.
Wat zou het toch mooi zijn als die capaciteit zou gaan naar een Europees alternatief.
Ik ben het helemaal met je eens, maar dat gaat niet gebeuren. Het zou vereisen dat de politiek (landelijk en Europees) zich daar actief mee gaat bemoeien. Maar neoliberale politici laten alles liever aan "de markt" over, en laten zich in de watten leggen door lobbyisten, zodat "de markt" beheerst wordt door de machtigste bedrijven.
Het punt is dat die neoliberalen wel massaal verkozen worden (naast populisten), dus blijkbaar zien heel veel mensen ofwel in hoe goed dat voor ze is, of hebben ze het zo goed dat het totaal irrelevant is.
In beide gevallen hoef je van de politiek niks te verwachten, en zul je voldoende mensen moeten overtuigen dat AI, grote tech-bedrijven en hypersociale media niet de goede weg is. Tot die tijd blijf je roepende in de woestijn van hele gelukkige mensen (die massaal verslaafd zijn aan happy pills, snappy media en snazzy gadgets).
'We' willen vrijheid en minder regels... Zodra anderen de vrijheid benutten is het ineens allemaal jammer en teveel.

Misschien toch meer regels accepteren...
Dan moet een Europees initiatief die dit wil doen er wel zijn. Het staat iedereen vrij om grond te kopen, een aanvraag te doen om de bestemming van de grond te wijzigen, om een extra stroomaansluiting aan te vragen. Wat Microsoft daar doet, dat mogen andere bedrijven ook gewoon doen.
Ja, dat is ook een beetje het punt. Er zijn geen Europese alternatieven voor bijvoorbeeld Azure. Dus zijn we afhankelijk van VS big tech die steeds duurder worden, onze capaciteit claimen en met 1 belletje van Trump de stekker kunnen trekken uit bijna alle grotere bedrijven in Nederland.
Wat zou het mooi zijn als die capaciteit naar de mkb en particulieren gaat
Nouja, dat europese alternatief kan net als MS ook alvast grond kopen en een stroomaansluiting aanvragen, niets staat ze in de weg. Maar ze moeten wel gelijk behandeld worden IMHO, en dus niet perse dat europese alternatief wel bestemmingsplan wijziging en MS niet, ik hou niet van dat soort achterbakse vriendjes politiek.
De oplossing is eigenlijk verrassend simpel: zeg je abonnementen op, stop met AI gebruiken, laat Netflix en Spotify links liggen, bestel niets meer online en ga weer ouderwets naar de winkel. Als niemand nog data gebruikt, hoeven er ook geen nieuwe datacenters meer gebouwd te worden. 😉
Alsof die datacentra alleen NL bedienen ... Dat is dan ook niet zo, wat je voorstelt heeft 0 invloed op de beslissing van die hyperscalers, alleen al de aanwezigheid van een fantastische internet knooppunt vinden ze meer dan fijn. Dan geloof ik meer in de weg van @demianmonteverd met de kanttekening aan politici dat de beloofde gouden bergen ook met een flinke korrel Himalaya zout moeten worden geconsumeerd.
En dat je enorm veel problemen hebt met dat alle overeenkomsten met hyperscalers of daarmee verbonden partijen altijd geheim moeten blijven. Dat is vragen om problemen en corruptie/nepotisme (geen bewijs van corruptie/nepotisme, maar als dit normaal word kan dat helaas altijd nog volgen).
Het zou meer helpen als je een lijstje maakt met politici en partijen die hier aan mee werken, ze aanschrijft en een politicus van een partij gaat stemmen die hier niet aan mee doet. Als je geen acceptabele alternatieve politicus kan vinden op bijv. provinciaal nivo, dan kun je partijen en politici mailen dat dit voor jou een belangrijk punt is om je stem op te basseren.

Vergeet niet te vermelden dat je niet tegen datacentra in het algemeen bent indien ze maar het MKB bedienen middels colocatie (mits je dat met mij en vele anderen eens bent dan natuurlijk), maar dat het vooral gaat om hyperscalers en partijen die voor hyperscalers gaan hosten.
Zo mooi zijn als het zo simpel was. De datacentra van Microsoft hier worden gebruikt in de regio EMEA (Europe, Middle East, Afrika) als daar meer data gebruikt gaat worden wordt het hier drukker.
Lekker makkelijk, een beter milieu begint toch nog steeds bij jezelf
Waarom niet gewoon verplichten dat ze zelf de (groene) stroom opwekken? Zet er een windmolen park naast (op eigen grond) en daaronder een berg zonnepanelen. En uiteraard accus voor het overbruggen van de periodes dat er even geen wind en zonne energie is.

Hoeven ze ook niet te wachten totdat er capaciteit beschikbaar is op het net...

[Reactie gewijzigd door HansRemmerswaal op 27 juli 2026 14:21]

Begin maar met het sorteren van je eigen abonnementen op groene aanbieders.
Een beter milieu begint toch echt bij jezelf.
Dat is al jaren geleden gedaan. Maar los daarvan, zo’n data center gebruikt absurd veel energie en WIJ betalen daarvoor met hogere energiekosten. Dus laat ze het lekker zelf opwekken.
dat is hetzelfde als: stop gewoon met roken..
het is allemaal niet zo simpel
Het kopen van agrarische grond door niet-agrarische bedrijven voor een bestemmingswijziging is ingediend moet misschien ook maar aan banden worden gelegd. Wellicht moet het een wettelijke koop-voorwaarde worden.

Dat er een stroomaansluiting wordt gevraagd is niet gek. Ik heb niet goed gekeken waar t precies ligt, maar als er op die plek ruimte is, waarom niet.

We willen alles meer digitaal, daar staan datacenters tegenover. Dat is een feit. En MS datacenters draaien niet alleen Azure, bedrijven hosten er ook eigen omgevingen. A heb ik liever co-hosting opties.
Persoonlijk vind ik het uitkopen van een agrarisch bedrijf voor een datacenter een verbetering. Marginaal. Maar wel een verbetering. We hebben al veel te veel agrarische bedrijven met alle problematiek van dien.

Jammer dat het dan verruild word voor een datacenter, maar het is een stap de goede richting op.
Waarom gooi je alle agrarische bedrijven op 1 hoop? Ik heb nog 0 milieuproblemen gespot bij graanboeren, op een of andere manier zit het probleem em in een paar specifiekere takken, namelijk de (intensieve) veehouderij, bloementeelt en wat glastuinbouw.

Daarnaast vind ik datacenters in plaats van landbouw geen vooruitgang, omdat het te grote claims legt op energievoorzieningen, water en uitzicht, naast de ruimte die het toch al inneemt.
Nou ik weet niet wat jij definieert als 0 milieuproblemen. Ik noem er een paar:

Graanteelt leunt zwaar op gewasbeschermingsmiddelen zoals glyfosfaat welke funest zijn voor lokale insecten- en weidevogelpopulaties.

Ook graan heeft stikstof en fosfaat nodig om te groeien. Hiervoor wordt veel kunstmest gebruikt. Bij de productie van kunstmest komt veel CO2 vrij. Bovendien komt het kunstmest overschot ook weer in de natuur terecht.

Monocultuur (spreekt voor zich) doet niets voor biodiversiteit. In tegendeel.

Veel Nederlands graan is niet eens geschikt voor consumptie maar is enkel ondersteunend aan de intensieve veehouderij. Je gebruikt dus beperkte grond om intensieve veehouderij te ondersteunen.

Ik zeg niet dat datacenters goed zijn. Ik zeg dat ze minder slecht zijn.
Minder slecht op basis van gevoel?

Er zitten ook verschillende factoren aan: wordt er biologisch geboerd, in hoeverre wordt er hernieuwbare energie gebruikt, waar komt het water vandaan, etc.

Zelfs met volledig hernieuwbare energie is het nog maar de vraag of je claim stand houdt met een graanveld van dezelfde orde.
100% mee eens. Het hangt inderdaad af van hoe de akker gebruikt wordt VS hoe het datacenter ‘gevoedt’ wordt.

Maar als je dat even loslaat is de keuze dus tussen wat je wil supporten met de grond. En mijn gevoel zegt dan liever data dan intensieve veehouderij. Maar daar geef ik je gelijk, dat is gevoelsmatig

Het liefst zou ik zien dat er geen van beide zou komen maar liever een CO2 neutrale woonwijk.
Dat moet zeker aan banden gelegd worden.

De Opperdoezer Ronde gronden worden nu sterk bedreigt, er is een stuk grond dat telers onderpachten in Middenmeer verkocht om het hoogspanningsstation te realiseren waar deze datacenters gebruik van gaan maken.

Het landschap verandert van agrarisch naar zware industrie, zonder dat hierbij goed over nagedacht wordt. Langzaam maar zeker zal cultureel erfgoed verdwijnen door dit soort onnodige zaken.
Dat is toch ook logisch tegenwoordig werkt minder dan 5% van de Nederlanders in de agrarische industrie. We hebben al een heel mooi Openluchtmuseum.
tegenwoordig werkt minder dan 5% van de Nederlanders in de agrarische industrie
Des te meer zonde aangezien we met onze polders en kleigronden zowat de meest productieve gronden ter wereld hebben voor voedselproductie. Maar nee we gooien er liever gebouwen en industie op voor zoiets als een datacenter, dat praktisch overal zou kunnen staan waar voldoende stroom aanwezig is.
Deze boeren houden wel het landschap bij zoals wij het nu kennen. Niet dat dit landschap zaligmakend is, absoluut niet, maar het oogt wel beter dan al die dozen die nu verreizen.

Dit boerenlandschap levert ook wat op, het is niet veel maar wel iets. Stel we zetten het om naar natuur dan gaat het alleen maar geld kosten met de organisaties die het op dit moment beheren. Daarnaast is de overgang van natuur naar agrarisch landschap zachter dan van natuur naar datacenters. De natuur is al veel te versnipperd in Nederland en dat wordt nog meer het geval als wij het volbouwen, daarnaast bestaat ook nog de mogelijkheid om natuurinclusief te boeren.

Persoonlijk woon ik toch echt liever in een openluchtmuseum dan in een land dat volgebouwd is met dozen. Niet alles hoeft geld op te leveren.
Volgens mij is de landbouw in dat gebied al een zware (bio)industrie. Naast aardappeltelers zitten er ook veel bollenkwekers die lelies en tulpen kweken. Daar gaat veel gif overheen. Ieder jaar weer een lading Roundup om het gras te doden voordat er een ander gewas overheen kan groeien.

Een jaar later mogen de koeien er weer grazen, maar het gif dat in de bodem zit, komt uiteindelijk via het gras in de melk en het vlees van de koeien terecht.

Dus ik weet niet wat erger is. De CO2-uitstoot en het watergebruik van het datacenter, of het gifgebruik in de agrarische sector in dat gebied. Waarbij het gif na 30 jaar nog naar boven komt.

Ik ben niet tegen beide, maar ik vind wel dat het wat meer bio en wat meer groene energie mag zijn. Dus geen kernenergie: dat is inmiddels al een gepasseerd station. Meer wind, zon, misschien nog wat getijde-energie en wat er in de toekomst nog bijkomt. Kunnen de boeren daar ook hun zonne-energie kwijt. Nu bouwen ze allemaal inefficiënte waterstof-elektrolysers.
Aan de ene kant slim van ze dat ze het grond kopen. Want de waarde zal stijgen.
Krijgen ze niet wat ze willen verkopen dan zij het met winst.
Datacenterbouwers zoals Microsoft en Google, en gespecialiseerde partijen als Equinix en Edgeconnex, hebben een concurrentievoordeel ten opzichte van andere partijen die stroom willen afnemen, zoals woningbouwers, kleine bedrijven en scholen: ze hebben een sterkere financiële positie en een langere adem.
Of ze schrijven de grondaankoop later af als desinvestering. Boekhouders hebben altijd graag van dergelijke posten waarmee ze kunnen schuiven om zodoende de winstbelasting te drukken.
Het kopen van agrarische grond door niet-agrarische bedrijven voor een bestemmingswijziging is ingediend moet misschien ook maar aan banden worden gelegd.
We hebben ook een beleid van het verminderen van agrarische activiteiten, aan wie ga je dat land dan uiteindelijk nog verkopen als je niet meer aan zo'n bestemming mag trekken?

Er is nogal wat agrarische grond in dit land en niet elke bestemmingswijziging is automatisch onwenselijk. Volgens mij moet je daar veel gerichter op schieten.

[Reactie gewijzigd door Polderviking op 27 juli 2026 11:58]

We hebben meer grond nodig voor vega spul denk ik, dus grond kunnen we heel goed gebruiken. Des te meer als we vleesvervangers moeten groeien.
Vergeet even niet , dat al die datacenters een vervanging zijn van servers die vroeger overal in nederland in gewone kantoorpanden stonden. In mijn ogen kost het dan ook helemaal geen extra stroom, de servers zijn gewoon verplaatst en geconcentreerd op 1 plek.

Tegenwoordig huren we servers in plaats van dat we ze zelf kopen. Daarin voorzien datacenters zoals die van Microsoft.

Denk maar eens in wat er zou gebeuren als bovenstaande datacenter plat ligt, ik denk dat half nederland dan plat ligt.

[Reactie gewijzigd door ijmert op 27 juli 2026 09:50]

Verschil is wel dat je dus een single point of failure hebt gecreëerd met z'n allen wat al meerdere keren (recent de brand in DC Almere bijvoorbeeld) landelijk impact heeft op de verwerking van meerdere bedrijven hun data en welke andere leveranciers en afnemers daar dan weer op aangesloten zitten.

Het zijn vrij grote doelwitten ook welke eenvoudig te raken zijn mocht een entiteit dit moedwillig willen doen, en de impact is groter dan dat server rack van bedrijf A geen stroom heeft (en dat bedrijf zou als backup een server rack ergens anders moeten hebben just in case als het belangrijk is maar dat terzijde).
Met met Azure als je het goed geregeld heb, heb je een uitwijk/backup naar een ander DataCenter minimaal 500 KM van je primaire locatie. Alles afhankelijk van wat je wil betalen natuurlijk.

Op bovenstaande foto zie je twee gescheiden locaties. Dat is ook al een uitwijk van het ene naar het andere datacenter. Een direct hit op de ene kant van het gebouw hoeft niet te betekenen dat de andere kant uitvalt.

In Almere was het overigens niet het DataCenter zelf, maar het de brand in het stroomstation. Heb ik ook last van gehad.
... heb je een uitwijk/backup naar een ander DataCenter minimaal 500 KM van je primaire locatie.
Dat dit theoretisch kan betekent nog niet dat het ook vaak wordt gedaan. Er zijn bedroevend weinig organisaties die hun omgeving daadwerkelijk robuust hebben ingericht. Blijkbaar gaat het allemaal vaak net goed waardoor men denkt dat het niet nodig is.

Als ik Microsoft was dan had ik een nieuw datacenter in het oosten van het land gepland zodat het tegelijk als uitwijk kan dienen voor andere locaties.
Tja, Microsoft staat wel 'gewoon in de rij'... Buiten de eindelijk echt losgekomen resources discussie speelt ook de investerings horizon een rol. Een bedrijf als Microsoft kan doordat ze zo groot zijn en overal ter wereld zitten veel verder vooruit kijken. Op deze manier leggen ze al een claim op capaciteit jaren in de toekomst waardoor een ieder die minder lang vooruit (kan) kijken achter het net vist. Vraag is of je dat moet willen, de flexibiliteit wordt nog verder gereduceerd.
Ze kijken niet alleen verder vooruit, ze kunnen ook gewoon héél makkelijk +/- 45 miljoen uittrekken voor de aankoop van wat agrarische grond. Als over tien jaar blijkt dat ze het niet nodig hebben kunnen ze de grond in het aller ergste geval helemaal afschrijven. Er zijn heel weinig bedrijven, of zelfs gemeentes, die zoveel geld een paar jaar kunnen missen zonder duidelijk project met haalbaarheidsgarantie.
Grote bedrijven hebben ook graag enkele van dergelijke investeringen op de balans staan die ze op een later moment, wanneer het hun uitkomt, als desinvestering kunnen afboeken zodat ze de winstbelasting weer flink kunnen drukken. Het klinkt vreemd maar zo gaat het echt.
Toch blijft het bijzonder. Woningen kunnen we niet bouwen vanwege regelgeving rondom stikstof. Het stroomnet piept en kraakt aan alle kanten, hele nieuwe wijken, scholen en bedrijven kunnen de komende jaren niet eens aangesloten worden. En we hebben te maken met een fors probleem is onze drinkwatervoorziening, de komende jaren. Maar op één of andere manier vinden onze overheden het geen enkel probleem dat dit soort initiatieven doorgang kan vinden - En maar al te vaak blijkt daarbij van die wachtlijsten in de praktijk nauwelijks sprake te zijn. Ik vind het eerlijk gezegd steeds moeilijker uit te leggen.
Dit heeft helemaal niks met een overheid te maken. Microsoft koopt grond van een bedrijf/particulier en zegt daar waarschijnlijk in de toekomst te willen gaan bouwen.

Ze doen gewoon een aanvraag zoals ieder ander bedrijf dat ook mag, en doet. Voor wijziging van bestemmingsplan is nog niet eens een aanvraag binnen, en ook onbekend of die verleend zou worden.

Een projectontwikkelaar zou ook deze grond kunnen aankopen in de hoop ooit er huizen te gaan bouwen.

Ze volgen gewoon de regels en procedures, net als ieder ander. En ze hebben waarschijnlijk meer moeite met een aansluiting krijgen dan sectoren en projecten die wel voorrang hebben.
Ja en nee. Natuurlijk krijgt Microsoft te maken met overheden, want er moeten vergunningen worden aangevraagd. Er moet een wijziging van het bestemmingsplan voor de grond komen. En het blijkt in de praktijk wel heel erg vaak dat de betreffende gemeenten wel heel erg royaal zijn met het toekennen van dergelijke vergunningen, deels omdat ze verkeerd voorgelicht worden en er zelf gewoon geen kaas van gegeten hebben, deel vanwege de perceptie van prestige als je je in dergelijke plannen kunt mengen. En het is juist die bereidwilligheid die me zo ontzettend stoort. De volgorde van prioriteiten zou moeten zijn eigen inwoners, dan lokale bedrijven, Nederlandse bedrijven, Europese bedrijven en ergens helemaal onderaan buitenlandse bedrijven, niet andersom.
Ze volgend regels en de procedures? Ik denk dat je beter kunt stellen dat ze alle gaten en mazen in de betreffende regels en procedures weten te vinden. Omkopen mag niet in in de land. Maar een wethouder status en allure geven, dat mag dan weer wel. Dus doe je allerlei mooie beloftes en subsidieer je nog een beetje de lokale gemeenschap, laat de wethouder mooie sier maken en volia, het bestemmingsplan wordt aangepast conform de regels.

En daar gaat het mis. Op het niveau waar beslissingen worden genomen, wordt een voordeeltje gehaald. De rest heeft gewoon het nakijken. Idem voor stroom en water: je dient nu de aanvraag in, en alle aanvragen voor woningen en lokale bedrijvigheid mag achter in de rij aansluiten. Microsoft heeft veel diepere zakken en kan veel verder vooruit plannen dan dat lokale bedrijvigheid dat kan.

Bottom line gaat het om schaarse middelen die nauwelijks ten goede komen aan de eigen samenleving. Het is vooral een Amerikaans bedrijf wat profiteert. Feitelijk is het een vorm van modern kolonialisme, alleen zijn we dit keer slachtoffer in plaats van dader.
Voor mij is het wel duidelijk dat je als gewone burger zo'n beetje op de vierde plaats komt - sowieso na grote bedrijven, rijke mensen en de landbouw. Die partijen hebben gemakkelijker toegang tot de politiek en hebben zo invloed. Wij mogen (in principe) eens in de vier jaar een lullige stem uitbrengen, vechten elkaar daarbij de tent uit en maken (mijns inziens) daarbij onhandige keuzes die de gewone man niet verder helpen.
We hebben stroomtekort!
We hebben drinkwater tekort!
We zitten met stikstofproblemen!
We zitten met teveel CO2 uitstoot!
We zitten met te weinig huizen!
We hebben milieuproblemen!

Maar bouw rustig een paar datacenters erbij hoor.
* Stroom tekort > nee we hebben capaciteit problemen om stroom op de juiste plek te krijgen.
* Stikstofproblemen, ja dat is beetje hoe het bekijkt, want alles wat de landgrenzen binnen waait wordt ook meegerekend en dat veroorzaken we zelf niet maar rekenen we wel mee. Maar wat er uitwaait rekenen we niet want dat berekenen we bij de bron.
* Huizenbouw wordt door regels beperkt (o.a. stikstof)
* CO2 uitstoot staat los van datacenter want bij elk bouw project is er stikstof EN CO2 uitstoot.
Landbouwgrond zit meestal niet in het gebied waar ook woningbouw gepland staat. Met vergunningstraject / aanbesteding en ontwikkeling zou de huidige opgekochte landbouw grond de eerst komende 10 jaar niet voor woningbouw gepland zijn.

Ja er zijn milieuproblemen maar er zijn veel vervuilender industrieën die daar veel meer aan bijdragen dan een datacenter.
Vraagt niemand zich af hoe het in vredesnaam mogelijk dat voor een dergelijk project vergunningen worden verleend? Nederland heeft te veel van dit soort "cloud" infra. Er zijn tekorten aan (groene) stroom, ons elektriciteitsnetwerk is overbelast en er is een tekort aan (koel)water.

Deze centra zullen voornamelijk voor landen buiten Nederland services verlenen wat het nog vreemder maakt. Tenslotte is dit een Amerikaans bedrijf dat moet voldoen aan Amerikaanse wetgeving mbt data (on)veiligheid.

Overigens is het leuk dat de kernenergielobby de gelegenheid krijgt om de obligate voordelen breed uit te meten. :)
Ik snap niet helemaal waarom dit +1 krijgt je bericht staat vol onjuistheden en niet onderbouwde aannames.

er geen helemaal geen vergunning verleend, er is in Nederland geen tekort aan koelwater en er staat in het bericht dat de kavel naast een nieuw te bouwen verdeel station ligt dus van overbelasting van het net is hier ook geen sprake meer
Dat maakt voor een terecht onderbuikgevoel natuurlijk niet uit. Het is de arrogantie en middelvinger die microsoft opsteekt waar een onderbuikgevoel vandaan komt.
Misschien moet U bericht eens goed lezen. Er staat worden verleend en niet is verleend. Ik neem aan dat Microsoft deze grond niet koopt om er een boerenbedrijf te beginnen, die vergunning komt er wel maar inderdaad nu nog niet.

Recent is er officieel een landelijk watertekort waarschuwing afgegeven, om dan enorme hoeveelheden schoon water te gaan gebruiken voor koeling aldaar is toch opmerkelijk. Het ziet er naar uit dat dit tekort steeds groter wordt en meer en meer gaat voorkomen door klimaatverandering.

De opmerking dat er een verdeelstation ligt en er dus geen overbelasting is vreemd, de kop van Noord-Holland is dun bevolkt en de infra is vnml voor dit soort centra. Schaarse mankracht voor uitbreiding van infrastructuur wordt nu gebruikt die elders beter benut had kunnen worden. Verder wordt er vnml groene-energie verstookt die beter naar andere locaties getransporteerd zou moeten worden, bv Amsterdam waar een groot nieuwbouw project in gevaar komt doordat er daar energie en capaciteit nodig is voor een in aanbouw zijnd project van alweer Microsoft.

Het is toch inmiddels dagelijks nieuws dat bedrijven en soms nieuwe woonwijken niet op het netwerk kunnen worden aangesloten door gebrek aan transport-capaciteit en energie etc.. Het is denkelijk ook wenselijk dat Nederland zijn infrastructuur uitbreidt waar het echt dringend nodig is en eigen groene energie gebruikt voor CO2 emissie reductie ipv dit op te stoken in een data warehouse of nog erger in een AI boerderij.

Ik begrijp daarom niet hoe deze reactie op +2 gewaardeerd wordt. Ik denk dat lobbyisten blij zijn met dit soort reacties.

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn