Vreedzaam protest tegen de Albanese regering slaat om in geweld

Protest tegen de Albanese regering is woensdag voor het eerst uitgemond in geweld. Bij grootschalig studentenprotest in de hoofdstad Tirana werden het ministerie van Onderwijs en twee bankgebouwen in brand gestoken en vernielingen aangericht. Oproerpolitie maakte gebruik van traangas en waterkanonnen om de tienduizenden demonstranten te verspreiden.

Volgens de politie werden tot donderdagochtend 65 mensen gearresteerd en raakten 51 agenten gewond. Het studentenprotest begon dinsdagmiddag bij het ministerie van Onderwijs, vlakbij het centraal gelegen Skanderbegplein in Tirana. Woensdag vonden ook demonstraties plaats in de steden Shkodër en Elbasan. Studenten van verschillende universiteiten in Tirana en elders boycotten sinds woensdag de colleges. Donderdagochtend gingen de protesten door.

De demonstranten keren zich volgens studentenleiders tegen hoge studiekosten, de slechte staat van universiteitsgebouwen, het gebrek aan beroepsopties voor afgestudeerden en corruptie bij de overheid. Ze eisen het vertrek van premier Edi Rama, die sinds 2013 aan de macht is en na de verkiezingen van mei 2025 aan een vierde termijn begon. Na Frankrijk en het Franstalige deel van België, is Albanië het derde Europese land waar scholieren en studenten in verzet komen tegen de staat van het onderwijs.

Flamingorevolutie

Het studentenprotest sluit aan bij de zogenoemde Flamingorevolutie in Albanië, een tot nu vreedzaam protest tegen corruptie en gebrek aan openheid bij de overheid. Sinds mei dit jaar wordt er elke avond gedemonstreerd in het centrum van Tirana. Aanleiding is de voorgenomen ontwikkeling van twee luxe-resorts door Jared Kushner en Ivanka Trump, schoonzoon en dochter van de Amerikaanse president Donald Trump, aan de zuidkust van het land. Veel Albanezen keren zich tegen de schimmige verkoop van stukken land en het opofferen van beschermd natuurgebied, waar onder meer flamingo’s voorkomen.

Bij de demonstraties raakten tot donderdagochtend 51 politieagenten gewond.

Foto’s: Adnan Beci / AFP

Het verzet tegen deze plannen is de afgelopen maanden uitgebreid naar een breed protest tegen de Albanese politiek. De decennia lange strijd tussen de Socialistische Partij van Rama en de Democratische Partij van oppositieleider Sali Berisha verlamt de politiek en staat hervormingen in de weg. Berisha prees woensdag de moed van de studenten, maar de demonstranten keren zich niet alleen tegen de huidige regering. Eén van de leuzen op straat is ‘Rama naar de gevangenis, Berisha naar de gevangenis’. De demonstranten willen een systeemverandering, geen regeringswisseling.

Voor de regering van premier Rama, die binnen vijf jaar hoopt toe te treden tot de Europese Unie, komt het aanhoudende en escalerende protest zeer ongelegen. In een post op Facebook noemde vice-premier Albana Kociu het „ontmoedigend om te zien hoe de protestcultuur ontaardt in georkestreerd geweld”. Volgens Kociu is de „zinloze vernieling van publiek bezit niet de taal waarin jongeren zichzelf zouden moeten uitdrukken”. Ze suggereerde dat de studenten worden gebruikt door de oppositiepartij en riep studenten die geloven in vreedzaam protest op om zich te distantiëren van geweld en vandalisme.

Lees ook

Wat begon als een betoging tegen Ivanka Trumps luxeresort, is uitgegroeid tot het grootste protest in Albanië sinds 1991