Voor de uitzichten hoef je dit boemeltje niet te pakken

Ik kon niet wachten op de heropening van de Wunderline, de spoorlijn tussen Groningen en het Duitse Leer – u kon erover lezen in de krant. Als Groninger wilde ik zien wat ik eraan kon hebben en wat reizigers bezielde, Leer is met 35.000 inwoners een stip op de kaart. Dit: goedkope nicotine. Een pakje sigaretten kost hier 13 euro, in Duitsland 8,40. In Duitse grenssteden spreken alle sigarenboeren Nederlands en op station Winschoten staat een half perron te paffen. De Wunderline is een soort stoomtreintje. Zelf rookt hij ook. Hij is dieselelektrisch. Twee diesels leveren stroom aan de elektromotoren. CO₂-uitstoot? Afhankelijk van diverse factoren 1.300 tot 1.800 gram per kilometer, tien tot twintig benzineauto’s. Wel kan er meer volk in, dat scheelt.

Maar Winschoten? Winschoten. Het boemeltje naar Leer is een stoptrein. Alleen ’s morgens, ’s avonds en in weekends rijdt het rechtstreeks. Voor de rest laat Arriva je in Winschoten overstappen, wat de reisduur op één uur en negentien minuten brengt. Áls de Wunderline al rijdt. Dat deed de trein van 12.17 uur een dag na de heropening alvast niet, waardoor ik een uur moest wachten op de volgende. Nieuws: van 19 tot en met 25 oktober en 6 tot 8 november valt het treintje wederom uit. Werkzaamheden aan het Duitse spoor. Geen aanbeveling als je Groningen-Leer per auto in drie kwartier aflegt, in mijn geval elektrisch dus brandschoon.

Dat is niet de enige reden waarom mijn reisgenoot Jan-Peter de Graaff, prominent componist en treinkenner in de Einsteincategorie, over dit lijntje zwaar de pest in heeft. Hij loopt rood aan als ik hem vraag wat ik als automoede Duitslandganger aan de trein zou kunnen hebben. Hoe prachtig zou het zijn om vanuit Groningen met snelle treinverbindingen rechtstreeks naar Hamburg, Berlijn of Kopenhagen te kunnen sporen.

Vergeet het, zegt Jan-Peter. Dan had de spoorbrug op de route dubbelsporig en geëlektrificeerd moeten worden. Daar zagen de Duitsers niets in. Die vinden dit een trein van niks door treurig niemandsland. De brug moet bovendien vijftig minuten per uur open om het scheepsverkeer niet te hinderen. Had een tunnel gegraven, doceert Jan-Peter net niet met de handen in het haar. Er zit in die vrijwel onbewoonde dreven geen bebouwing in de weg en de Eems is bij de brug weinig meer dan een royale sloot, hoe moeilijk kan het zijn. Maar je zou eens doorpakken. Dit lijntje is de lege dop die nooit dat halve ei mocht worden. Ja, ik kan via Groningen per trein naar Berlijn. Vier keer overstappen.

Desolate akkers

Dan maar als spoorjongens genieten van een nieuw pleziertraject. Met het materieel kan Jan-Peter leven. Het is de Gelenktriebwagen van het Zwitserse Stadler, een lief klein treintje dat van Maastricht tot Groningen op provinciale routes rijdt. Uniek is het middenmotorconcept met een centrale geleding voor de dieselmotoren waar ze aan beide kanten de coupés aan vastplakten. Rijdt lekker, trekt met een vermogen van 600 kW prima, haalt op volle toeren toch nog 140. Hij zit wat krapjes, vind ik. Maar, relativeert Jan-Peter, ”die Stadlertreinen hebben een geweldig uitzicht. De ramen zijn groot en de stoelen sluiten er precies op aan”. Daar heeft hij gelijk in en de trein is er natuurlijk ook om uit het raam te kijken.

Interieur van de Wunderline.

Foto’s Kees van de Veen

Voor de uitzichten hoef je dit tripje trouwens niet te maken. Aan beide kanten van de grens wacht de spoortoerist uitsluitend leegte, die van Gronings desolate akkers en in Ostfriesland die van deprimerend ex-moerasland. Voor filosofisch ingestelde reizigers is dat juist de slagroom op de treurtaart. Je ziet een vaak verheerlijkte natuur hier zo verdrietig zijn als de bestemming. Leer is aangevreten door de eenzaamheid. De Altstadt is prachtig. Je kunt er fijne Duitse taartjes eten en het Dampschiff Prinz Heinrich bewonderen. Er zijn hotels, er is een McDonald’s, er is minigolf in Leeraner Miniaturland. Verder is dat stadje, als je het zo mag zeggen, een soort gemummificeerd 1981, alsof de Leerders hebben afgesproken buiten het centrum alles zo desperaat te laten als het was toen schlagerzanger Heino zich nog voortplantte. Op de verweerde gevels zie je de speelhallenreclames uit de Derrick-tijd nog zitten. Alleen de volgekalkte tattoohuiden in de winkelstraten zijn helemaal van deze tijd.

Laten we maar weer gaan rijden, zeg ik tegen Jan-Peter. De sprint naar het station is een vlucht. We halen de trein net. Hij rijdt.