De doodstraf: extra mensonterend door de tekenen van erbarmen

De mislukte executie van Christa Pike laat me niet los. Het hele idee dat je iemand, op basis van zorgvuldig uitgekiende protocollen, een laatste beroep, een laatste maaltijd, een laatste woord, als staat kalm en zonder gevoel naar een slachtbank leidt om het leven uit iemand te trekken: het is zo’n gruwel. De dood is misschien wel wreder als die niet door heet, maar koud staal tot ons komt. Dat wil zeggen: de protocollen van de staat maken deze vorm van moord zeker zo beangstigend.  De doodstraf: losgezongen van emotie, een mechanisme, een institutioneel besluit, maar extra mensonterend door juist de kleine tekenen van erbarmen: een laatste gesprek met een geestelijke, een portie gefrituurde kip en een milkshake, een blinddoek.

Op de middelbare school hebben we eens Dead Man Walking (1995) gekeken, het doodstrafdrama met Sean Penn en Susan Sarandon. We hoopten dat er een wonder zou gebeuren en de executie in de film geen doorgang zou vinden, ook al was de veroordeelde hartstikke schuldig. Na de film, een jammerende Sean Penn vastgebonden op een tafel op ons netvlies, het leven dat uit zijn schokkende lichaam vloeide, waren we verwijtend stil.

Na de film debatteerden we in Lagerhuisopstelling over de doodstraf. Het waren de vroege jaren nul, het leven strekte zich schitterend voor ons uit. Rechtsfilosofie was Spielerei, we wisten allemaal heus wel wat we vonden, namelijk: hetzelfde als onze ouders. De doodstraf hoorde niet bij ons, wij die overtuigd waren van onze beschaving, al konden we niet precies onder woorden brengen wat die behelsde.

„Een mens”, zo piepte een garnaal van een jongen, hij kwam elke dag aanfietsen vanuit een reformatorisch gehucht in de polder, „neemt nou eenmaal niet wat God gegeven heeft.”

En nu is Christa Pike dus toegetakeld met kromme naalden, het weefsel van haar armen kapot door pentobarbital, door een onprofessionele beul, omdat de medische industrie zich niet wil wagen aan het faciliteren van de doodstraf. Na de mislukte executie hebben artsen er alles aan gedaan om haar terug te halen naar het land der levenden, want dat zijn ze aan hun kunde verplicht. De vraag is wat er nu met haar moet gaan gebeuren.

Veel mensen online verlangen dat ze haar van de beademing hadden afgehaald of wensen haar toe dat ze nogmaals de dood tegemoet moet treden. Oog om oog, tand om tand, het mag pijn doen, nog meer pijn dan het al deed. Ze kunnen het niet meer onderscheiden, barbarij en recht, alles is emotie, pak haar die gefrituurde kip en het laatste woord ook af, ze heeft genoeg gezegd! Hang haar ondersteboven aan een kruis. Als God iets wil, dan is het haar twee keer straffen, zoveel is duidelijk!

Een volgende executie in de Verenigde Staten, een militair vuurpeleton, van de verlamde Nidal Hasan, wil Pete Hegseth via een livestream uitzenden. Het is natuurlijk de vraag of dit werkelijk gaat gebeuren, maar we weten: als iets eenmaal hardop gezegd is, zal het op een gegeven moment tot ons komen.

Tijdens het obligate doodstrafdebat in mijn klas stond één jongen wat apart van de groep. Een kolos van een vent, slappe kin, kromme benen. Hij zou in de pauze de Refogarnaal van jetje geven, maar nu kon hij slechts aanmatigend snuiven, zijn dikke vingers graaiden in zijn broekband, hij gooide zijn nu al indrukwekkende buik naar voren als teken van afkeer. „Monsters verdienen te sterven” siste hij. De rest van de klas negeerde hem minachtend.

Het gaat in deze tijd vast heel goed met hem.