Jetten en EU kritisch op VS en Trumps toon tegen Zelensky: 'Niet de juiste taal'

Jetten doelde onder meer op de aangekondigde Amerikaanse sancties tegen het Internationaal Strafhof in Den Haag en de zogeheten dieseldeal die Trump met de Russische president Vladimir Poetin heeft gesloten. "Deze belachelijke dieseldeal gaat helemaal niks doen voor prijzen op de wereldmarkt", zei Jetten donderdag al.

De premier wil met zijn EU-collega's eensgezind aan de Amerikanen duidelijk maken dat "de veiligheid van Oekraïne en de veiligheid van Europa uiteindelijk ook de veiligheid van de Amerikanen is".

Ook vrijdag uitte Jetten kritiek. Hij zei voor de start van de tweede dag van de EU-top dat Trump niet "de juiste taal" gebruikt tegen de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. De Amerikaanse president had donderdagnacht gezegd dat het makkelijker zakendoen is met Poetin dan met Zelensky.

Jetten benadrukte wel dat hij denkt dat Trump aan de zijde van Oekraïne blijft staan. "Ook Trump heeft er belang bij om Oekraïne te steunen in deze oorlog."

Jetten zei het niet vreemd te vinden dat Zelensky van zich afbijt. "Het land zit al jarenlang in een verschrikkelijke oorlog, terwijl Poetin geen enkele bereidheid laat zien om te onderhandelen over vrede. Dat betekent dat je zal moeten doorvechten om je land te beschermen en te beveiligen."

Volgens Jetten zijn spanningen tussen de VS en Oekraïne bovendien niet nieuw. "We hebben het afgelopen anderhalf jaar vaker gezien dat er dit soort hobbels zijn in de diplomatie tussen de VS en Oekraïne. Je mag erop rekenen dat we als Europa iedereen bij de les houden."

Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen sloot zich vrijdag aan bij de woorden van Jetten en zei dat de druk op Rusland moet worden opgevoerd. Ze beloofde daarnaast Oekraïne te helpen de winter door te komen. "Rusland probeert er alles aan te doen om de energie- en waterinfrastructuur te vernietigen. We zullen jullie steunen, zoals we dat in de andere winters hebben gedaan."

De EU werkt aan het 22e sanctiepakket tegen Rusland. "Eén ding is volkomen duidelijk: we zullen geen sancties opheffen, tenzij Rusland deze oorlog stopt", zei Von der Leyen, met Zelensky aan haar zijde.

Ook de Italiaanse premier Giorgia Meloni uitte onlangs kritiek op de dieseldeal tussen de VS en Rusland. Ze noemde die overeenkomst woensdag een "zeer riskante keuze" die indruist tegen de pogingen om Poetin aan de onderhandelingstafel met Oekraïne te krijgen.

"De uitkomst van deze beslissing is onzeker, terwijl de risico's duidelijk zijn", zei Meloni. "Het geeft Moskou legitimiteit terwijl het Oekraïense steden blijft bombarderen, levert nieuwe inkomsten op om de oorlog te financieren en ondermijnt impliciet de effectiviteit van de sancties."

De Franse president Emmanuel Macron richtte zich vooral op de steun aan Oekraïne. Hij zei donderdag na een gesprek met Zelensky dat het cruciaal is Oekraïne alle middelen te geven die nodig zijn om de bevolking en infrastructuur te verdedigen en beschermen.