Tijdens het G-debat praten mensen met een licht verstandelijke beperking mee over beleid: ‘Een dagbesteding is mooi, maar betaald werk is ook fijn’

‘Ik zou graag willen dat er minder moeilijke taal wordt gebruikt, zodat ik meer dingen zelf kan regelen’, zegt Maud Cuijpers (44). ‘Het maakt het ook lastig om hulp te vragen’, reageert Michaëla Vernooij (56). ‘Als ik om hulp vraag omdat ik iets niet begrijp, dan krijg ik weer allemaal moeilijke woorden terug.’

Maud Cuijpers en Michaëla Vernooij hebben allebei een licht verstandelijke beperking. In de raadszaal van de gemeente Horst aan de Maas, vertellen zij samen met tien anderen over de uitdagingen in hun dagelijks leven en hoe de gemeente hen daarbij kan helpen. Naast hen zit een reeks bestuurders, onder wie gedeputeerde Elianne Demollin-Schneiders (BBB) en burgemeester Ryan Palmen.

Inspraak

In Nederland hebben 1,1 miljoen mensen een licht verstandelijke beperking, de meesten hebben een IQ van tussen de 50 en 70. Driekwart van hen krijgt een vorm van ondersteuning in het dagelijks leven.

Het College voor de Rechten van de Mens benadrukt in een rapport uit 2025 dat input van mensen met een licht verstandelijke beperking (lvb) belangrijk is bij het maken van beleid. De afgelopen jaren concludeerde het college ook dat dit onvoldoende gebeurt. Gemeenten worstelen ermee, blijkt uit onderzoek van kennisinstituut Movisie uit 2025. De voornaamste redenen: gebrek aan capaciteit en kennis.

‘Zonder passende hulp lopen mensen met een lvb langzaam vast’, zegt initiatiefnemer Jeroen Gommaars (34) als hij de vergadering opent. Ook hij heeft een lvb. Hij begon zes jaar geleden met het organiseren van deze inspraakmomenten uit frustratie dat hij niet mee mocht praten over zaken die hem aangingen.

De eerste was hier, in Horst aan de Maas. Daarna volgden soortgelijke avonden in vijf andere gemeenten. Sinds vorig jaar is er ook een avond op provinciaal niveau.

Gommaars doopte de avonden om tot ‘G-debat’, wat staat voor ‘getalenteerdendebat’. Daarmee wil hij benadrukken dat ook mensen met een lvb ertoe doen. Limburg is voor zover bekend de enige provincie waar dit soort inspraakavonden worden georganiseerd.

Ingewikkeld

Het debat verloopt via zes stellingen over onder meer wonen, werken, zelfredzaamheid en schulden. Al snel wordt duidelijk dat veel deelnemers vinden dat de samenleving ingewikkelder wordt. ‘De gemeente komt altijd met een app, maar ik kan die niet gebruiken. Veel mensen met een beperking kunnen dat niet’, vertelt Vernooij.

Anderen noemen aanmeldzuilen, digitale dienstverlening en QR-codes als struikelblokken. Iemand in de zaal vertelt hoe hij bij een aanmeldzuil kwam, niet begreep wat hij moest doen en weer vertrok zonder geholpen te zijn.

Cuijpers heeft een idee: ‘Aanmeldzuilen die tegen je praten als je de tekst niet begrijpt.’ Ze is voor de zesde keer aanwezig en is positief over de vergaderingen. ‘Ik heb het gevoel dat er beter naar ons wordt geluisterd. Ik ben blij dat wordt gezien hoe wij het leven ervaren.’

Werk

Een ander onderwerp dat de deelnemers bezighoudt, is betaald werk. Hoewel veel mensen met een licht verstandelijke beperking een dagbesteding hebben en daar vrijwilligerswerk doen, zijn er weinig mogelijkheden om geld te verdienen. Volgens Landelijk Kenniscentrum LVB heeft ruim tweederde van de mensen met een lvb geen betaald werk.

‘Een dagbesteding is mooi, maar betaald werk is ook heel fijn’, zegt Kevin Thielen (21). ‘Ik heb gehoord dat ik kans maak om betaald te krijgen voor het werk dat ik nu doe.’ In de raadszaal barst luid applaus los.

Ook Moniek Collin (44) wil graag aan de slag. Zij droomt van een baan in de zorg. ‘Ik begrijp de personeelstekorten niet. Ik ben hier en ik wil heel graag werken. Maar ze willen mij niet omdat ik geen opleiding heb en die kan ik niet zelf betalen.’

Gedeputeerde Demollin-Schneiders reageert ook op de stelling. Zij benadrukt dat werken meer is dan betaald krijgen. ‘Het gaat ook om mensen om je heen hebben.’ Maar daar is Vernooij het niet mee eens. ‘De huur van onze zelfstandige woningen is te hoog, zonder betaald werk komen we niet rond’, zegt ze.

Na het debat bespreken de deelnemers wat ze ervan vonden. Daar blijkt dat er nog veel meer speelt. Onderwerpen als discriminatie, gevaarlijke stoepen, pestgedrag van jongeren en tekortschietende thuiszorg komen voorbij.

Resultaat

Hebben de inspraaksessies verschil gemaakt? De deelnemers hebben er vertrouwen in dat de gemeente hun inbreng serieus neemt, maar ze weten niet zeker of hun dagelijks leven makkelijker is geworden sinds het eerste debat zes jaar geleden. ‘Ik heb nog steeds moeite met veel dingen zelf doen, ondanks dat ik het heel fijn vind om zelfstandig te wonen’, zegt Cuijpers.

Jeroen Gommaars is trots op wat hij en de anderen voor elkaar hebben gekregen. Hij is klaar voor de volgende stap. ‘Ik wil het G-debat graag landelijk organiseren, daarom ben ik naar Den Haag gegaan.’ Vorige maand overhandigde hij een petitie aan Mirjam Sterk, minister van Langdurige Zorg. Die moet volgens het VN-verdrag voor gehandicapten controleren of Nederlanders met een handicap gelijkwaardig worden behandeld.

Voorlopig blijft hij zich inzetten voor een betere samenleving voor iedereen met een verstandelijke beperking. Dat zij nu meepraten over het beleid in Limburg is voor hem dan ook niet het eindresultaat, maar een begin. ‘We zorgen ervoor dat we gehoord worden, dat we mogen meepraten.’