Waarom satellietnetwerk Starlink cruciaal is voor de drone-oorlog van Oekraïne
De Oekraïense strijdkrachten kunnen in de oorlog tegen Rusland weer gebruik maken van het Starlink-communicatienetwerk. Dat meldde de Kyiv Independent donderdag op basis van bronnen bij het Oekraïense ministerie van Defensie.
De afgelopen dagen merkten de Oekraïners dat de communicatie met het satellietnetwerk van SpaceX ernstig werd beperkt bij de inzet van drones tegen Russische doelen aan de frontlinies in het oosten en zuiden van Oekraïne, en in de door Rusland bezette gebieden daarachter.
Volgens Kyiv voerde SpaceX de beperkingen woensdag zonder waarschuwing in, waardoor lopende militaire operaties werden gestoord. Zo konden aanvalsdrones en defensieve onderscheppingsdrones niet meer communiceren met het netwerk als zij snelheden bereikten boven de 160 kilometer per uur.
Starlink en Starshield
Starlink is een internetdienst van SpaceX, het ruimtevaartbedrijf van Elon Musk. Sinds 2020 biedt het bedrijf voor zo’n honderd euro per maand onbeperkt, snel internet aan mensen die bijvoorbeeld op een boot of in een camper willen netflixen.
In februari 2022 bleek het satellietnetwerk echter ook een uitkomst voor de Oekraïense krijgsmacht, nadat de grootscheepse Russische inval de telecommunicatienetwerken in het land had platgelegd. Inmiddels beschikken de meeste Oekraïense legereenheden over een Starlink-aansluiting; via dat netwerk verloopt een groot deel van de Oekraïense communicatie rond de frontlinies.
Voor de drone-oorlog is het netwerk cruciaal. Niet alleen aanvalsdrones, maar ook observatie- en onderscheppingsdrones blijven via de ruim tienduizend satellieten van Musk in contact met hun bestuurder.
Ook de Russen maakten gebruik van Starlink, tot SpaceX-eigenaar Musk het land in februari 2026 op verzoek van Oekraïne afsloot van het netwerk. Direct kwamen Russen in de problemen: de opmars aan het front stokte en hier en daar heroverde Oekraïne zelfs terrein.
Geen goede alternatieven
Echt goede alternatieven voor Starlink zijn er niet: netwerken als dat van het Europese OneWeb zijn duurder, trager en bieden minder capaciteit. De Oekraïense afhankelijkheid maakt Starlink ook tot een doelwit. Zo werd eind september brand gesticht bij een Starlink-grondstation in Warschau; volgens de Poolse autoriteiten was dat een sabotageactie van de Russische geheime dienst. In de nacht van 9 op 10 oktober ging opnieuw een Starlink-station in vlammen op, ditmaal in de Bulgaarse hoofdstad Sofia. In Nederland staan voor zover bekend geen grondstations van de satellietdienst.
SpaceX-baas Musk schakelde de satellietdienst in 2022 ook al eens op eigen initiatief uit, om te verhinderen dat Oekraïne een aanval zou uitvoeren op de Russische Zwarte Zeevloot bij de Krim. „Hoezo ben ik betrokken bij deze oorlog?”, zei de miljardair toen tegen zijn biograaf Walter Isaacson. „Starlink was niet bedoeld voor oorlog.” Later dat jaar zou Musk op eenzelfde manier ook een Oekraïense tegenaanval in Cherson hebben verstoord.
Om het ongemak van de techmiljardair weg te nemen liet de regering-Biden SpaceX een speciale militaire variant van Starlink ontwikkelen: Starshield. Deze internetdienst, die wél mag worden gebruikt voor aanvallen op Russische doelen, wordt beheerd door het Amerikaanse ministerie van Defensie en voor Oekraïens gebruik gefinancierd door Duitsland en Polen.
Toch blijft ook het ‘basisproduct’ Starlink belangrijk voor de Oekraïense krijgsmacht, schrijft Zelensky-adviseur Serhi Beskrestnov op Telegram. Volgens hem gebruikt Oekraïne Starlink voor defensieve doeleinden, zoals de besturing van onderscheppingsdrones. Volgens de Oekraïners is dit „de meest effectieve oplossing om ons luchtruim te beschermen tegen Shahed-drones”.
Drukmiddel van Trump
Woensdag schreef Musk in een bericht op X dat „eventuele beperkingen” aan de systemen van Starshield „uiteindelijk worden bepaald door de president van de Verenigde Staten”. Met die controle beschikt de regering-Trump over een sterk middel om druk op Oekraïne uit te oefenen. Vorig jaar dreigde Washington ook al eens om het land van het satellietnetwerk te weren, als Kyiv niet akkoord zou gaan met een deal over de exploitatie van Oekraïense grondstoffen na de oorlog.
Volgens Zelensky-adviseur Beskrestnov is de timing van de plotselinge uitval van het netwerk geen toeval. Hij scheef woensdag op Telegram dat de beperking „verband houdt met de huidige politieke situatie”, waarin Trump Oekraïne probeert te dwingen te stoppen met aanvallen op Russische olieinfrastructuur. Die aanvallen voert Oekraïne al enkele jaren uit om de belangrijkste pijler onder de oorlogseconomie van president Poetins te treffen.
Maar volgens Trump stuwen de aanvallen ook de dieselprijzen in zijn land op. De Amerikaanse president is bang dat de hoge brandstofprijzen zijn Republikeinse partij verlies zullen opleveren bij de midterm-verkiezingen op 3 november.
Oekraïne hervat aanvallen
Nadat president Trump afgelopen weekend onverwacht aankondigde dat Moskou en Kyiv een ‘energie-staakt-het-vuren’ hadden bereikt, onderbrak Oekraïne tijdelijk zijn langeafstandsaanvallen op de Russische oliesector – hoewel Zelensky niets zei te weten van Trumps vermeende energiebestand.
Inmiddels heeft Oekraïne de aanvallen op de Russische raffinaderijen hervat – Starlink of geen Starlink. Donderdag werd een grote olieraffinaderij van Rosneft in de regio Rjazan aangevallen met drones, ten zuidoosten van Moskou. Volgens de regionale gouverneur brak bij de aanval brand uit.
„We zijn er klaar mee”, verklaarde Zelensky donderdag tegenover de Financial Times, nadat Rusland de afgelopen dagen zware aanvallen had uitgevoerd op het Oekraïense energienetwerk. De Oekraïense president toonde zich vooral verontwaardigd over de „gevaarlijke” intrekking van Amerikaanse militaire inlichtingen en beperking van het Starlinknetwerk. Ook Zelensky omschrijft dat als een bewuste actie.
Daarnaast is Zelensky boos over de zogenoemde ‘dieseldeal’ die Trump vorige week sloot met Poetin. De VS importeren de komende weken grote hoeveelheden Russische diesel om een prijsdaling te forceren, ook al heeft het Amerikaanse Congres de import van Russische brandstoffen officieel verboden.
Aanvulling: dit stuk is op 15 oktober 2026 om 16.54 uur geactualiseerd met meer informatie over het Starlink-netwerk.:format(webp)/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2026/10/14103635/141026BUI_2037458981_.jpg)
Maak NRC jouw voorkeursbron op Google
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten. Meer informatie
Mail de redactie
Ziet u een taalfout of een feitelijke onjuistheid?
U kunt ons met dit formulier daarover informeren, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken dan taalfouten of feitelijke onjuistheden worden niet gelezen.