Diplomaat Hans Glaubitz (1947-2026) had lak aan vormelijkheid maar was ‘geestig en charmant’, dus hij kwam ermee weg

Vergaande nieuwsgierigheid kenmerkte het veelzijdige bestaan van Hans Glaubitz. ‘Het was weetlust die maar bleef kriebelen’, zei hij er zelf over. Glaubitz, die begin september op 79-jarige leeftijd overleed aan de gevolgen van een beroerte, was historicus, schrijver, politicus en diplomaat, maar in al die hoedanigheden bleef hij vooral zijn schrandere zelf.

‘Hans was geestig en moedig’, zegt Jan Hoekema, vriend binnen D66, maar ook een naaste buiten de politiek. ‘Ik bewonderde hem om zijn creativiteit en originaliteit.’

Hoekema vond Glaubitz eind jaren zeventig aan zijn zijde in de Leidse gemeenteraad. ‘Hans manifesteerde zich als een atypische politicus. Hij was een gedegen beschouwer van mensen en fenomenen, en niet uit ambitie amechtig in de weer met het indienen van amendementen. Hij overdacht een kwestie en kwam dan welbespraakt tot een betoog, in zinnen met fraaie krullen.’

Hun raadswerk deden Hoekema en Glaubitz naast een baan bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hoekema stapte over naar de landelijke politiek en zou uiteindelijk burgemeester van Wassenaar worden, Glaubitz zette zich aan omzwervingen in de diplomatie: Oost-Europa, Zuid-Afrika, Latijns-en Noord-Amerika.

Zijn interesse voor Oost-Europa was gewekt door een leraar Duits die op het gymnasium in Rotterdam geestdriftig in schrijver Heinrich Böll onderwees. Tijdens zijn studie geschiedenis in Leiden ontwikkelde Glaubitz zich tot een Oostblok-kenner die veelvuldig en langdurig reisde door de communistische heilstaten die hij in diplomatieke functies nog beter zou weten te doorgronden.

Vijandige overname

In 2019 verscheen zijn kroniek Vervaagde grenzen – een blik achter het gordijn van een voorgoed verdwenen Europa. Bij de presentatie van dit boek vol scherpe observaties en zwierig beschreven persoonlijke belevenissen karakteriseerde hij de Duitse hereniging als ‘een vijandige overname van de DDR door de Bondsrepubliek’. De Oost-Duitse burgers was hun zekerheid van de wieg tot het graf afgepakt, aldus Glaubitz, met als onvermijdelijk gevolg: ‘Grote ontevredenheid bij de onderklasse die tot extreem stemgedrag heeft geleid.’

Hoewel hij destijds al gold als een Oost-Europadeskundige bij uitstek, begon Glaubitz zijn diplomatieke loopbaan in 1983 in Cuba. Als tweede man onder de fameuze Coen Stork, ‘de rode ambassadeur’, waande hij zich ‘in een Hof van Eden’. Zijn krappe woning in de Lange Scheistraat in Leiden verruilde hij voor een enorme villa in Havana en daar vond hij zijn grote liefde, Raúl García Lau, met wie hij zijn enerverende en ook uitbundige leven zou gaan delen.

Het stel trok naar Zuid-Afrika, waar Glaubitz als cultureel attaché een diplomatiek succes boekte door North Sea Jazz naar Kaapstad te halen. De Hollandse gezant stuurde Zuid-Afrikanen voor een spoedcursus concertpromotie naar organisatiebureau Mojo in Delft. Cape Town International Jazz zou vervolgens in no time uitgroeien tot het grootste muziekfestival op het Afrikaanse continent.

Homofobe pesterijen

Zoals in alles was Glaubitz ook in de diplomatie onconventioneel, maar hoewel hij lak had aan vormelijkheid, was hij bij buitenlandse zaken graag gezien. Vriend Jan Hoekema: ‘Omdat hij scherp en geestig was, charmant en niet opschepperig.’

In 2005 werd Glaubitz ambassadeur in Estland, maar in wat hij omschreef als ‘een samenleving die nog lang niet toe is aan twee heren, vooral niet als er eentje zwart is’, hielden Raúl en hij het snel voor gezien. Homofobe en racistische pesterijen deden het paar Tallinn al binnen een jaar de rug toekeren.

In de jaren tien maakte Glaubitz zijn rentree in de politiek, in de Amsterdamse gemeenteraad. Hoekema: ‘Hij zat daar als zestiger tussen veelal dertigers en hij dwong met zijn doordachte optreden respect af. Hans heeft zich als diplomaat meer laten gelden dan als politicus, maar hij paste goed bij D66, de partij die ooit grossierde in ietwat aparte, filosofisch ingestelde denkers.’