Wordt kunstmatige intelligentie de apocalyps of de utopie?

In 1960 voorspelde het prestigieuze blad Science dat de wereld 66 jaar later ten onder zou gaan. Doomsday zou plaatsvinden op vrijdag 13 november 2026, aldus berekeningen van de Amerikaanse hoogleraar natuurkunde Heinz von Foerster en zijn team van de universiteit van Illinois.

Als hij gelijk zou krijgen, is er nog maar een kleine maand te gaan. Het beste zou zijn vandaag nog te stoppen met werken en het gespaarde geld zo snel mogelijk over de balk te gooien.

Von Foerster overleed in 2002, maar ook in deze tijd wordt veelvuldig het einde voorspeld, zij het zonder exacte datum. Het grootste gevaar is niet langer de kernbom of klimaatverandering, maar kunstmatige intelligentie (AI) die de mensheid vernietigt.

Op de jaarvergadering van het Internationaal Monetair Fonds, die deze week in Bangkok plaatsvindt, waren de doemscenario’s ook niet van de lucht. Een ervan kwam van IMF-directeur Kristalina Georgieva zelf. AI is volgens haar een ‘langzaam voortbewegende tsunami’ die 40 procent van de huidige banen zal wegvagen. Dario Amodei, CEO van Anthropic, voorspelde eerder dat de werkloosheid door AI zal oplopen tot 20 procent.

De noodklok werd ook geluid over de biljoeneninvesteringen in AI op de financiële markt. Die hebben niet alleen geleid tot de huidige beursbonanza, maar flatteren ook kunstmatig de economische groei. In de prognoses stelde het IMF de groeiverwachting dankzij de bouw van zoveel datacenters en chipsfabrieken naar boven bij, maar relativeerde dit ook meteen. De investeringen worden gefinancierd met geleend geld. Als er twijfel ontstaat of die investeringen worden terugverdiend, knapt de AI-zeepbel.

‘Als dat gebeurt, zit niet alleen Silicon Valley maar de hele wereld met een kater’, aldus de risico-analyse in het Global Stability Report van het IMF. In de koersen is een forse productiviteitsstijging door AI ingeprijsd. Mocht die tegenvallen, dan wacht een koersdaling van 20 procent in de VS en een stijging van de rente met 1 procentpunt, aldus een scenario van het IMF.

Donderdag luidden de alarmklokken al toen IT-adviesbureau Gartner in een rapport voorspelde dat 80 procent van de nieuwe AI-bedrijven in 2030 niet meer zal bestaan en 3,5 biljoen dollar aan geleend geld zal moeten worden afgeschreven. Koersen gingen massaal onderuit.

AI zet niet alleen de financiële markten onder spanning, het is ook slecht voor de arbeidsmarkt en de maatschappij. Het doodt de creativiteit. Van alle kanten worden enorme risico’s genomen. Sommige bazen van grote AI-bedrijven willen zelf dat er pas op de plaats wordt gemaakt, maar tot nu toe worden zij overschreeuwd door de voorstanders, die juist wijzen op de enorme kansen: het verdwijnen van saai werk, verhoging van de productiviteit, verbetering van de medische zorg, betere besluitvorming en minder menselijke fouten.

Niemand weet of AI een utopie zal creëren – een aards paradijs waarin ledigheid weer wordt geaccepteerd, zolang de appel maar niet van de verboden boom wordt geplukt.

Of dat de apocalyps wacht, en het spaargeld beter kan worden opgemaakt.