Houthi’s zijn zich van geen kwaad bewust: ‘De vrije doorvaart door de Bab el-Mandeb is een heilig recht’

Mohammed al-Bukhaiti, een van de bekendste gezichten van de Houthi-beweging, is koud in het Zoomgesprek verschenen als hij vanuit zijn woonkamer in Sanaa (Jemen) drie woorden prijsgeeft in houterig Nederlands. ‘Hoe gaat het?’

Een minzame glimlach verschijnt op zijn gezicht, gevolgd door de uitleg in het Arabisch: eind jaren negentig belandde hij als asielzoeker in Haarlem. Hij bracht er naar eigen zeggen zeven jaar door, in een periode dat in Europa nog niemand van de Houthi’s had gehoord. Het arme Jemen werd nog geleid door dictator Ali Abdullah Saleh, en Bukhaiti was een van de vele Jemenieten die vanwege de repressie naar Europa vluchtte.

Ruim twintig jaar later is alles anders. Saleh werd verdreven en gedood, en Bukhaiti maakt tegenwoordig deel uit van de ‘opperste politieke raad’ van de Houthi’s. Jemen is opnieuw in oorlog. Hield de extremistische groepering (in de VS aangemerkt als terreurorganisatie) zich dit voorjaar nog op de vlakte toen Amerika en Israël een oorlog begonnen tegen Iran, nu treedt ze op de voorgrond.

Een staakt-het-vuren met buurland Saoedi-Arabië brokkelde tijdens de zomer af (beide partijen wijzen elkaar aan als schuldige), waarna de Houthi’s hun oorlog op twee fronten hervatten: eentje in eigen land, eentje met diezelfde Saoediërs.

Voortdurend vuren ze raketten en drones af richting cruciale Saoedische infrastructuur, met als voorlopig dieptepunt de raketaanslag op het vliegveld van Riyad. Daarbij vielen zaterdag dertien doden en honderden gewonden.

De 53-jarige Bukhaiti voert geregeld het woord in de internationale media. Als de Volkskrant hem via een videoverbinding spreekt, is hoofdstad Sanaa kort daarvoor door Saoedi-Arabië gebombardeerd. In Riyad dreunt de aanval op het vliegveld intussen nog na.

Onder de doden waren een steward en islamitische pelgrims, op weg naar Mekka. Waarom hebt u hen beschoten?

‘Het doel van die aanval was het opleggen van een luchtblokkade aan Saoedi-Arabië, net zoals Saoedi-Arabië een luchtblokkade oplegt aan Jemen. We hadden de Saoedische autoriteiten gewaarschuwd hun luchthavens niet meer te gebruiken, aangezien ze een legitiem militair doelwit waren geworden. Saoedi-Arabië geeft echter niet om de levens van hun burgers.’

Maar het bloed van die doden kleeft aan uw handen.

‘Saoedi-Arabië is verantwoordelijk voor alle slachtoffers. Zij waren het die in 2015 de oorlog begonnen tegen Jemen, en die afgelopen zomer het bestand schonden door de luchthaven van Sanaa te bombarderen.’

Het blijkt tijdens het gesprek met Bukhaiti een terugkerend patroon. De oorzaak van het conflict ligt bij wat hij ‘Saoedische agressie’ noemt, terwijl de Houthi’s zich volgens hem uitsluitend ‘verdedigen’. Ook de Saoedische luchtblokkade is een pijnpunt. Al jaren knelt de Saoedische regering het commerciële vliegverkeer naar Jemens hoofdstad Sanaa af, naar eigen zeggen om te voorkomen dat er Iraanse wapens binnenkomen. Bij dat laatste punt vinden ze de VN-Veiligheidsraad deels aan hun zijde, die in 2015 een wapenembargo instelden voor Houthi-gebied.

Een ander twistpunt is de rol van het Iraanse regime, dat als enige ter wereld de Houthi’s heeft erkend als Jemens legitieme regering. Toen de Houthi’s vorige maand opstoomden richting de smalle zeestraat Bab el-Mandeb, wezen veel analisten op de timing: het conflict tussen Iran en de VS verkeert in een impasse, en Irans blokkade van de Straat van Hormuz heeft aan effectiviteit ingeboet.

Volgens veel Jemenkenners vecht de Iraanse Revolutionaire Garde op Jemenitische bodem mee, schouder aan schouder met de Houthi’s. Zou het kunnen dat Teheran op zoek is naar een nieuwe plek om de Amerikaanse president Donald Trump en diens bondgenoten pijn te doen? En dat de Bab el-Mandeb daar de uitgelezen plek voor is?

Bukhaiti gaat er niet op in, en wil weinig kwijt over de relatie met Iran. ‘Wat ons bindt, is onze inzet voor Palestina.’ De Houthi’s zouden slechts ‘gedwongen’ zijn op te rukken richting de Bab el-Mandeb, zegt hij, omdat de vijandige, pro-Saoedische strijdgroepen aan de westkust van Jemen het bestand zouden hebben geschonden. ‘Bij de Bab el-Mandeb strijden wij voor vrede en voor de vrije doorvaart. We beschouwen de vrije doorvaart als een heilig recht voor alle volkeren.’

Werkelijk? U was degene die tijdens de Gaza-oorlog vrachtschepen beschoot.

‘Degenen die de vrijheid van scheepvaart ondermijnen, zijn Amerika en zijn bondgenoten. Amerika legde Venezuela een zeeblokkade op om zich de olie toe te eigenen, en stelde een blokkade in tegen Cuba, waarbij de aanvoer van aardolie werd verhinderd, om het land op die manier te provoceren. De zionistische entiteit (Israël, red.) legde Gaza een blokkade op, wat leidde tot een ernstige hongersnood.

‘Toen we een zeeblokkade instelden tegen de zionistische entiteit, richtten we ons uitsluitend op schepen die naar hen onderweg waren. Toen Amerika en Groot-Brittannië bij de oorlog in Jemen betrokken raakten, werden hun schepen voor ons ook een doelwit. We zullen nooit de schepen van enig land treffen, behalve van landen die Jemen aanvallen.’

In 2022 koos de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman eieren voor zijn geld, en sloot hij met u een staakt-het-vuren. Ligt zo’n bestand opnieuw in het verschiet?

‘Het beëindigen van de oorlog is een gedeeld belang geworden. Er lopen indirecte onderhandelingen via Iran (Saoedi-Arabië ontkent dit, red.). Wij zijn klaar voor vrede, mits er een einde komt aan de blokkade van beide kanten. De bal ligt bij Saoedi-Arabië.’

Er zijn bewijzen dat uw organisatie oorlogsmisdaden pleegt, zoals het inzetten van kindsoldaten. Waarom stuurt u kinderen naar het front?

‘Dat zijn verzinsels. Als we hadden gevochten met kinderen of ongetrainde soldaten, zouden we deze opmars niet hebben kunnen realiseren. We namen het op tegen de wereld; is het geloofwaardig dat we dat met kinderen doen?’