Misère bij springruiters vanwege gedwongen vertrek van bondscoach Wout-Jan van der Schans: ‘Zo ga je niet met mensen om’

Verbijsterd was bondscoach Wout-Jan van der Schans, toen hij kort na de teleurstellende WK springen de boodschap kreeg dat paardensportbond KNHS niet met hem verder wilde. ‘Het viel rauw op mijn dak’, laat Van der Schans weten. ‘Ik heb nooit signalen ontvangen dat ruiters of de bond niet tevreden zouden zijn over mijn werkwijze.’

Begin 2025 was Van der Schans de opvolger van Jos Lansink als eindverantwoordelijke bij de nationale springruitersploeg. Hij dacht toe te werken naar de Olympische Spelen van 2028 in Los Angeles, maar de KNHS besloot eind augustus zijn contract, dat eind dit jaar zou aflopen, niet te verlengen.

Bijna twee maanden nadat Van der Schans (65) de onheilstijding had gekregen van topsportmanager Laurens van Lieren van de KNHS, zegt hij nog steeds niet te weten waarom hij moet vertrekken. ‘Natuurlijk heb ik direct gevraagd wat de reden van dit besluit is geweest. Dan zou ik daarmee in de toekomst ook iets kunnen doen. Maar ik kreeg geen antwoord, heel raar. Dit verdient niet de schoonheidsprijs’, aldus Van der Schans die wel zijn contract uitdient.

‘Ik blijf tot het eind van het jaar beschikbaar voor de ruiters, zij mogen hier niet de dupe van worden.’ Topsportmanager Van Lieren wil ‘vanwege de afgesproken vertrouwelijkheid’ geen opheldering verschaffen over het naderende afscheid.

Opvallend is dat de topruiters niet gekend zijn in de beslissing van de bond om te breken met de bondscoach, zo leert navraag van deze krant. Onder anderen Maikel van der Vleuten (38) is hier niet over te spreken. ‘Ik denk dat het niet meer dan normaal was geweest om de mening te vragen van de kerngroep waarmee Wout-Jan samenwerkt’, zegt de drievoudig olympisch medaillewinnaar die ontbrak op de afgelopen WK.

‘Het had niks gekost om een keer met z’n allen aan tafel te gaan zitten en dan had alles open besproken kunnen worden. De manier waarop het nu is gegaan, is niet fatsoenlijk geweest’, vindt Van der Vleuten. Ook zijn collega’s Harrie Smolders en Roelof Bril zijn ontstemd over de gang van zaken. ‘Zo ga je niet met mensen om’, stelt Bril.

Tegenvallend WK

De Nederlandse springploeg beleefde in augustus een zwaar tegenvallend WK. Voorafgaand aan de titelstrijd in Aken zat het al allerminst mee voor Van der Schans. In zijn equipe ontbrak Van der Vleuten, die op de vorige WK individueel brons won en een belangrijk aandeel had in de zilveren teammedaille. De Brabantse ruiter had vorig jaar al besloten dat hij zijn toppaard Beauville Z, inmiddels 16 jaar, niet meer wilde inzetten voor zware kampioenschappen.

Hetzelfde geldt voor de 17-jarige Monaco van Harrie Smolders. ‘We zitten in een moeilijke fase’, zegt Van der Vleuten. ‘Niet qua ruiters, maar wel wat betreft het paardenbestand. We hebben te weinig goede paarden. De paarden die de afgelopen tien jaar het verschil konden maken, zijn niet meer inzetbaar voor meerdaagse toernooien.’

Waar Smolders op de WK in actie kwam met een ander paard, de 14-jarige Mr. Tac, vond Van der Vleuten het toernooi te vroeg komen voor zijn nieuwe hengst Jesther (12). Bovendien moest de Nederlandse equipe het in Aken stellen zonder Kim Emmen en haar geblesseerde schimmel Imagine; de combinatie die de afgelopen jaren veel indruk maakte.

Met een minder ervaren ploeg leek er na de eerste WK-dag in Aken nog weinig aan de hand. Nederland lag met de zesde plek in de tussenstand op koers voor de finale (top tien), maar op de tweede dag ging alles mis. Door één springfout te veel kelderde het Nederlands team naar de dertiende plek, waardoor het de eindstrijd misliep en geen aanspraak meer kon maken op een olympisch ticket (top zeven).

Van der Vleuten beleefde de WK voor het eerst in lange tijd vanaf de zijlijn. Hij is van mening dat bondscoach Van der Schans geen blaam treft. ‘Wout-Jan heeft het sterkste team dat beschikbaar was laten starten. De jongens hebben goed gereden, maar uiteindelijk kom je net iets tekort.’

Eén kans

Nu rest voor de springploeg nog één kans op plaatsing voor de Olympische Spelen in Los Angeles. Volgend jaar augustus, één jaar voor de Spelen, zijn er op de EK in Waregem nog drie teamtickets te verdelen. Topsportmanager Van Lieren ziet ‘voorzichtig positieve signalen’ voor de nabije toekomst.

‘Kim Emmen is op de weg terug met Imagine en Maikel van der Vleuten is goed bezig met Jesther. Verder hebben Michael Greeve, Bas Moerings en Willem Greve veelbelovende paarden. We beschikken over veel sterke combinaties, maar de paarden moeten wel fit blijven.’

Een voordeel voor Nederland is dat zich op de afgelopen WK al zeven Europese landen hebben verzekerd van een olympisch startbewijs. ‘Wij strijden straks op de EK samen met onder meer Zweden, Spanje, Oostenrijk en Denemarken voor de laatste drie plekken’, aldus Van Lieren. Volgens de voormalige dressuurruiter moet Nederland zich ‘normaal gesproken’ kunnen kwalificeren voor de Spelen.

Olympische deelname van de springruiters is van groot belang voor de financiële huishouding van de KNHS. Voor de huidige olympische cyclus ontvangt de springsport jaarlijks een bedrag van circa 440 duizend euro topsportgeld van sportkoepel NOCNSF. De slechte prestatie van de springruiters op de WK heeft geen invloed op het budget voor volgend jaar, zegt Van Lieren. ‘Maar het is natuurlijk wel zaak dat we ons plaatsen voor LA.’

Onder welke bondscoach dat moet gaan gebeuren, is nog ongewis. De KNHS is momenteel druk doende met haar zoektocht, licht Van Lieren toe. ‘We zoeken iemand die absolute kennis heeft van de internationale springsport, een groot netwerk heeft en die kan verbinden, deuren kan openen en communicatief sterk is. En ook een bondscoach die ervoor kan zorgen dat we startplekken krijgen op belangrijke wedstrijden waar we op dit moment niet automatisch voor in aanmerking komen.’

Door de naam van een droomkandidaat, Jeroen Dubbeldam, kan in ieder geval een streep. De olympisch kampioen van 2000 is op dit moment niet beschikbaar vanwege drukke werkzaamheden en hetzelfde geldt voor Eric van der Vleuten, de vader van Maikel. Beide mannen staan de bond wel terzijde met advies richting LA 2028 en Brisbane 2032.

Van Lieren vindt het belangrijk dat de nieuwe bondscoach samen met de KNHS, ruiters en paardeneigenaren een cultuur kan creëren om (potentiële) toppaarden langer in Nederlandse handen te houden. ‘We moeten het voor iedereen interessant maken om te focussen op topsport’, vindt Van Lieren.

Furore in buitenland

Nederland staat niet alleen te boek als een handelsland, maar ook als een sterk fok- en opleidingsland. Diverse in Nederland gefokte paarden maken furore in het buitenland. Zo werd de Britse ruiter Ben Maher in 2021 olympisch kampioen met Explosion W onder het zadel; het paard uit de stal van de Nederlandse fokker Willie Wijnen. Momenteel timmert de Duitse Sophie Hinners aan de weg met Michael Jackson W, eveneens gefokt door Wijnen.

‘Natuurlijk zou het leuk zijn als een Nederlandse ruiter mooie prestaties boekt met een van mijn paarden’, laat Wijnen weten. ‘Maar ik verkoop ze jong en weet niet waar ze terechtkomen. Michael Jackson W heb ik als veulen verkocht aan de springstal van VDL van wijlen Wim van der Leegte en is later naar Duitsland gegaan.’

Topsportmanager Van Lieren zegt zich hard te gaan maken om ‘nog meer structuur en regie te krijgen in het topsportklimaat zodat we goede paarden kunnen behouden voor onze topruiters’. Hij gaat hier volgend jaar concreet mee aan de slag en verwacht er in aanloop naar de Olympische Spelen van 2032 in Brisbane profijt van te hebben.