Onderzoek duidt op angstcultuur bij wielerploeg Picnic-PostNL: ‘Het werd een dictatuur’

Uit gesprekken met 71 personen die werkzaam waren of nog zijn bij de ploeg rijst het beeld op van een angstcultuur waarin renners en stafleden slechts radertjes in een systeem zijn en de menselijkheid is verdwenen. ‘Er was nauwelijks plek voor maatwerk’, vertelt een van de oud-coureurs die anoniem hun verhaal doen. ‘Ze gaan voorbij aan de menselijke maat’, zegt een ex-ploegleider. ‘We zijn toch geen robots?’

Hun getuigenissen sluiten aan bij wat Martijn Tusveld, van 2018 tot en met 2024 renner bij het team, wel met naam en toenaam vertelt. Hoe zijn kritiek op de ploegleiding niet werd geaccepteerd en hem werd verweten dat hij voor een ‘negatieve sfeer’ zorgde. Hoe dat ervoor zorgde dat hij daarom later zijn mond maar hield, bang om zich uit te spreken. Uiteindelijk kampte hij zelfs met depressieve klachten. ‘Ik heb ook gedacht mezelf wat aan te doen.’

Ander management

De wortels van Picnic-PostNL gaan terug tot 1999, toen de ploeg door de BankGiro Loterij gesponsord werd. Als Skil-Shimano zette het de stap naar de voorste gelederen van het wielerpeloton, met deelname aan de Tour de France in 2009. De eerste Toursuccessen kwamen in 2013 met vier ritzeges voor Marcel Kittel, in het shirt met de sponsornamen Argos en Shimano. Volgens een oud-ploegleider zorgden juist die overwinningen voor een verandering bij het management.

De ploeg groeide, in budget en in bemensing, en manager Iwan Spekenbrink en ploegleider Rudi Kemna stelden steeds meer regels op, vertelt de oud-ploegleider. ‘Dat voelde beklemmend en benauwend.’

Een ander staflid zag de omslag van een open ploegcultuur naar een sterk hiërarchische organisatie acht jaar geleden versnellen. ‘Tot 2018 was er nog sprake van een balans. Daarna kwam er elk jaar vijf procent gekkigheid bij.’

Oud-trainer Adriaan Helmantel, die onder anderen kopman Tom Dumoulin begeleidde, vertelt hoe het management het team steeds meer opknipte in losse onderdelen waartussen zij alleen de schakel waren. Het was vanaf eind 2017 niet langer de bedoeling dat trainers direct contact onderhielden met renners en evenmin dat trainers onderling contact hadden. Helmantel was verbijsterd: ‘Onze kracht was een bruisende energie, brainstormen, met de renners erbij.’

Renner als staatsvijand

Met de koerswijziging en de steeds grotere greep van het management op renners en staf, groeide de angst. Helmantel, die eind 2018 bij het team vertrok: ‘Het werd een dictatuur.’ Een oud-ploegleider: ‘Iwan en de anderen van het management doen alsof de renner de staatsvijand is.’

De controledrift van het teammanagement wakkerde niet alleen het gevoel van onveiligheid aan, maar had daarnaast ook niet het beoogde effect. De resultaten werden in de loop van de tijd juist minder. Het huidige seizoen is het slechtste uit de World Tour-geschiedenis van de ploeg. Frits Biesterbos boekte woensdag in de Ronde van Guangxi pas de eerste World Tour-zege van het jaar.

Op donderdagmiddag kwam Team Picnic-PostNL met een reactie op de eigen website. De ploeg is aangedaan door de verhalen die door de NOS en In De Waaier zijn opgetekend, maar laat tegelijkertijd weten zich niet in het geschetste beeld te herkennen.

‘Maar dat doet niets af aan de ernst van de getuigenissen’, schrijft de ploeg, die daarom een onafhankelijk onderzoek aankondigt naar ‘hoe onze teamcultuur in de praktijk wordt ervaren en in hoeverre dit de cultuur die we nastreven weerspiegelt’.