‘Das bunte Leben’ van Kandinsky, een als roofkunst bestempeld schilderij, geveild voor bijna 32 miljoen euro

De Bayerische Landesbank had het schilderij in 1972 gekocht van de Nederlandse kunstverzamelaar Sal Slijper en het in bruikleen gegeven aan het Lenbachhaus Museum in München. Daar hing het tientallen jaren voordat het als roofkunst werd bestempeld.

Bild mit Häusern

De nabestaanden – de Amerikanen Rob Lewenstein en zijn zus, plus enkele Nederlandse erfgenamen – hebben eerder al met succes een ander schilderij van Kandinsky geclaimd: Bild mit Häusern uit 1909. Dit maakte deel uit van de vaste collectie van Stedelijk Museum Amsterdam. In 2021 besloot de gemeente Amsterdam, die het werk bezat, het schilderij terug te geven, ook al hadden de Restitutiecommissie en de rechtbank in Amsterdam eerder geoordeeld dat dit niet nodig was.

Bild mit Häusern werd in 2023 verkocht voor ruim 60 miljoen euro. Nabestaanden die kostbare roofkunst gerestitueerd krijgen, zijn vaak gedwongen om dit van de hand te doen omdat zij elkaar niet kunnen uitkopen. Rob Lewenstein zei in augustus in een interview in Het Parool dat de nieuwe eigenaar een hem onbekende miljardair is uit het Midden-Oosten.

Lewenstein had door de verkoop enkele miljoenen ontvangen (waarmee hij nu onder meer goede doelen steunt), net als zijn zus en de erven in Nederland. Bijna 40 procent van de opbrengst ging volgens hem naar Mondex Corporation, het Canadese advocatenkantoor dat hen had bijgestaan tijdens de twaalf jaar van juridische strijd voordat het schilderij werd teruggegeven.

Gevluchte ouders

Beide werken van Kandinsky behoorden tot de kunstverzameling van zijn ouders, Robert Lewenstein en Irma Klein uit Amsterdam, die in 1940 naar de Verenigde Staten waren gevlucht. Zij raakten vrijwel hun hele collectie kwijt. Zo zou het Joodse echtpaar bij Bild mit Häusern onder druk zijn gezet door de Duitse bezetter om het ver onder de marktwaarde te verkopen.

De vader van Robert Lewenstein had in de jaren twintig van de vorige eeuw werken aangekocht van onder meer Kandinsky, Van Gogh, Renoir en Manet. Hij was eigenaar van een succesvol naaimachinebedrijf dat door zijn vader was opgericht.

Ook een Mondriaan

Tijdens de veiling woensdagavond in Londen werd ook een schilderij van Piet Mondriaan (1872-1944) afgehamerd. Composition III, dat werd gemaakt in 1920, bracht bijna 30 miljoen euro op. Dat is geen recordprijs; in 2022 werd een werk van de Nederlandse schilder geveild voor bijna 50 miljoen euro.