Crisis op de Zwarte Zee verergert: twee schepen in Roemeense wateren aangevallen, zeven vermisten
Volg hier de ontwikkelingen over de ‘hybride oorlog’ tegen Europa vanuit onder meer Rusland.
Hackers, spionage en sabotage: in dit dossier vindt u alles over hybride oorlogsvoering.
In dit dossier vindt u alles over de oorlog in Oekraïne.
Liveblog
Oekraïense man opgepakt in Duitsland vanwege spionage voor Rusland
Een Oekraïense man is vandaag opgepakt in de Duitse deelstaat Brandenburg, op verdenking van spionage voor Rusland. Dat melden de Duitse autoriteiten. De man stond sinds juli 2025 in contact met de Russische geheime dienst.
Hij zou connecties hebben in de Europese defensie-industrie en onder meer inlichtingen hebben verzameld over de Duitse productie van pantservoertuigen, munitie en explosieven. Ook zou hij informatie hebben verzameld over militair personeel en Duitse militaire locaties die de Oostflank van de Navo beveiligen.
Onduidelijk is hoe concreet de vergaarde informatie van de man is en in hoeverre hij de informatie heeft kunnen doorspelen aan Rusland. Volgens de Duitse autoriteiten was sommige informatie openbaar beschikbaar. Meer geheime informatie zou hij hebben verkregen van zijn bronnen in de Europese defensie-industrie.
De Duitse bondskanselier Friedrich Merz zegt niet verrast te zijn door de arrestatie en stelt dat er meer zullen volgen in de toekomst. ‘Laten we ons geen illusies maken: de activiteiten van Russische inlichtingendiensten in Duitsland blijven op een constant hoog niveau.’
Yassin Boutayeb
Duitse leger: ‘aanzienlijke’ dreiging van Russische sabotageaanvallen
Voor het eerst heeft het Duitse leger de dreiging van Russische sabotageaanvallen als ‘aanzienlijk’ aangemerkt, het op twee na hoogste niveau van dreiging. Uit interne documenten, die in handen zijn van de Duitse krant Süddeutsche Zeitung en de omroep WDR, schrijft het leger dat de Russische dreiging ‘niet meer onder controle is’. Op basis van inlichtingenrapporten voorspellen ze op korte termijn ‘een escalatie van de situatie’.
Het nieuwe dreigingsniveau komt na twee drone-incidenten in het land. Begin augustus werd een drone met explosieven gevonden op het vliegveld van Leipzig. Een paar weken later, midden september, werd er een drone ontdekt bij een luchtmachtbasis bij het dorpje Wunstorf, ten westen van Hannover. Volgens het leger onderstrepen beide incidenten dat Rusland in staat is de troepen en faciliteiten van het Duitse leger aan te vallen.
Het Duitse leger vermoedt dat Rusland met de sabotageacties de Duitse steun aan Oekraïne wil verzwakken. Dan gaat het zowel om politieke en sociale steun als om operationele steun in de vorm van materieel en trainingsfaciliteiten.
Uma Kagenaar
Navo voert luchtverdediging van Zwarte Zee op na Russische aanvallen op vrachtschepen
De Navo gaat extra militair materieel en personeel inzetten aan de oostflank, rondom de Zwarte Zee. Aanleiding voor het besluit zijn de dodelijke aanvallen van Rusland op commerciële schepen in territoriale wateren of in de exclusieve economische zones van lidstaten als Roemenië en Bulgarije. Die hadden daarover hun zorgen geuit bij de Navo.
Tijdens een bijeenkomst van Navo-ambassadeurs op dinsdag besloot het bondgenootschap om onder meer maritieme patrouillevliegtuigen, radarsystemen en drones te sturen naar het gebied rond de Zwarte Zee. Ook gaan er teams voor het opsporen van explosieven en inlichtingenpersoneel die kant op. ‘We blijven een gezamenlijk front vormen en garanderen dat we klaarstaan om elke dreiging het hoofd te bieden en onze 1 miljard inwoners veilig te houden’, aldus een Navo-woordvoerder.
De Bulgaarse premier Rumen Radev maakte eerder al bekend dat de Verenigde Staten op zijn verzoek een militair vliegtuig hebben gestuurd om te patrouilleren boven de Zwarte Zee. Hoelang dat vliegtuig daar zal blijven, is nog niet duidelijk.
In de afgelopen weken zijn voor de kust van Roemenië en Bulgarije zeker zeven koopvaardijschepen getroffen. Drie daarvan zijn gezonken. Tientallen opvarenden zijn als dood of vermist opgegeven. Binnen de Navo leeft de verdenking dat Rusland achter de aanvallen zit. Moskou heeft de verantwoordelijkheid niet direct opgeëist. Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen sprak eerder al over ‘een nieuw front van de escalatie van de Russische oorlog in Oekraïne’.
Een Roemeens gevechtsvliegtuig moest vorige week in actie komen om een drone neer te schieten die boven de Zwarte Zee vloog, voor de kust van Roemenië.Bron AFP Photo / Roemeens ministerie van Defensie De Zwarte Zeekust van Roemenië en Bulgarije is onderdeel van de vaarroute vanuit Oekraïense havens. Schepen zijn sinds de grootschalige Russische invasie van Oekraïne gebruik gaan maken van een corridor die vanuit havensteden als Odesa langs de kust richting onder meer Istanbul loopt. De schepen, die onder meer graan vervoeren, varen dicht langs de kust van Navo-lidstaten Roemenië en Bulgarije, om het risico op Russische aanvallen te verkleinen. De export van graan en andere landbouwproducten is cruciaal voor de Oekraïense economie.
Het Russische ministerie van Defensie verklaarde vandaag een vrachtschip te hebben getroffen dat onderweg was naar de haven van Odesa en militaire goederen naar Oekraïne zou vervoeren. Eenzelfde claim deed Rusland gisteren ook al. Bovendien zouden drie vrachtschepen zijn aangevallen die in de Oekraïense haven bezig waren met het laden en lossen van militaire goederen.
Thom Canters
Litouwen verscherpt beveiliging van cruciale infrastructuur na aanval gelinkt aan Rusland
De Litouwse autoriteiten verscherpen de beveiliging van cruciale infrastructuur. Dat meldt premier Mindaugas Sinkevicius. De ingreep komt nadat Litouwen dit weekend meldde dat Rusland betrokken was bij een aanval op een station van SpaceX nabij de hoofdstad Vilnius. De autoriteiten zijn nog op zoek naar verdachten die het station in brand zouden hebben gestoken. De brand kon snel worden geblust, waardoor de schade beperkt is gebleven.
De stations van SpaceX zijn voor Oekraïne van belang in de oorlog tegen Rusland. Oekraïne gebruikt de stations om te communiceren en drones te besturen. Volgens het hoofd van het Nationale Crisismanagementcentrum van Litouwen, Vilmantas Vitkauskas, houdt het incident verband met eerdere brandstichtingen bij SpaceX-stations in Polen en Bulgarije. ‘Ze maken deel uit van Russische pogingen om Starlink te ontregelen en het succes van Oekraïense operaties te beïnvloeden.’
De Litouwse premier zegt nu dat meer manschappen zullen worden ingezet om cruciale infrastructuur beter te beveiligen. Het is niet duidelijk hoeveel extra manschappen zullen worden ingezet en of het gaat om militairen of politieagenten.
De Litouwse premier Mindaugas Sinkevicius.Bron ANP / EPA Yassin Boutayeb
Bulgarije vraagt Navo om hulp bij luchtverdediging na Russische aanvallen op Zwarte Zee
Bulgarije heeft de hulp gevraagd van de Navo om zijn luchtverdediging te versterken. Minister van Defensie Dimitar Stoyanov verklaarde vandaag dat hij Navo-chef Mark Rutte en de hoogste Navo-militair Alexus Grynkewich heeft verzocht om raketsystemen, antidronewapens en patrouillevliegtuigen. ‘Met andere woorden: het volledige scala aan middelen.’ Hij sprak ook over de noodzaak om ‘extra troepen’ te stationeren in Bulgarije.
Navo-lidstaten aan de oostflank zoals Bulgarije voelen in toenemende mate de dreiging vanuit Rusland. De recente Russische aanvallen op commerciële schepen op de Zwarte Zee, waar Bulgarije aan grenst, hebben de zorgen versterkt.
Als onderbouwing voor zijn verzoek aan de Navo wees minister Stoyanov op de droneaanvallen op schepen voor de Roemeense kust deze week. Ook twee schepen voor de Bulgaarse kust werden deze week getroffen door drones. Van een daarvan is een deel van de bemanning nog altijd vermist.
‘Het gaat ons er in ieder geval om te laten zien dat we ons grondgebied en onze territoriale wateren kunnen verdedigen’, aldus Stoyanov. Hij zei met Turkije en Roemenië, beide Navo-lidstaten die ook aan de Zwarte Zee liggen, verder te willen overleggen over een gezamenlijke strategie.
Vanuit de Navo is er nog niet publiekelijk gereageerd op het Bulgaarse verzoek. Stoyanov: ‘We wachten hun besluit af.’
Thom Canters
Het schip ‘Wine Trader’ dat deze week werd aangevallen voor de kust van Roemenië.Bron AFP Crisis op de Zwarte Zee verergert: twee schepen in Roemeense wateren aangevallen, zeven vermisten
Twee schepen die in de territoriale wateren van Roemenië voeren, zijn aangevallen door drones. Dat meldt de Roemeense president Nicușor Dan aan persbureau Reuters voorafgaand aan de EU-bijeenkomst in Brussel. De afgelopen tien dagen werden minstens vijf schepen in de Zwarte Zee aangevallen, voor de Roemeense en Bulgaarse kust. Beide landen koppelen die aanvallen aan Rusland. Of daar bij de meest recente incidenten ook sprake van is, wordt nog onderzocht. Niet eerder bevonden de aangevallen schepen zich daadwerkelijk in de territoriale wateren van de Navo-landen.
De twee schepen lagen voor anker op een belangrijke scheepvaartroute richting Oekraïense havens. Gisteravond ontstond er brand op het eerste schip, de Yara J. De bemanning van de lege olie- en chemicaliëntanker wist het vuur te blussen en overleefde de aanval. Vanochtend om 7 uur zond het tweede schip, chemicaliëntanker Wine Trader, een noodsignaal uit. De Roemeense autoriteiten lanceerden een reddingsoperatie en redden vijf van de twaalf bemanningsleden. Hoge golven bemoeilijken verdere reddingsacties.
Roemenië en Bulgarije trekken bij Navo- en EU-bijeenkomsten samen op voor betere bescherming in de Zwarte Zee. Gisteren belden de Roemeense president Nicușor Dan en de Bulgaarse president Iliana Jotova over mogelijke maatregelen. In een tweet zei Dan dat de drone-aanvallen een ‘direct gevolg van de Russische agressie-oorlog tegen Oekraïne’ zijn.
Lisa Belt
De chemische tanker Wine Trader, die onder de vlag van San Marino vaart, staat in brand na een drone-aanval in de territoriale wateren van Roemenië. Bron via Reuters Duitse politie arresteert derde verdachte van Starlink-brand in Polen, meldt Poolse zender
In Duitsland is een derde verdachte gearresteerd in verband met een brand bij een station van satellietdienst Starlink. Dat zeggen ingewijden in het onderzoek tegen de Poolse zender RMF FM. De brand vond eind vorige maand plaats in het Poolse dorp Wola Krobowska, ten zuiden van Warschau. De Poolse regering zei na de brand dat ‘er geen twijfel bestaat’ dat Rusland achter de sabotageactie zit.
De derde verdachte zou zijn opgepakt in Berlijn. Volgens RMF FM wordt zij ervan verdacht dat zij de chauffeur was van de twee andere verdachten. Zij werden gisteren in Duitsland gearresteerd, nadat Polen een Europees arrestatiebevel tegen hen had uitgevaardigd. Beide verdachten hebben de Turkse nationaliteit. Polen heeft Duitsland om hun uitlevering gevraagd. Het is nog onduidelijk of de derde verdachte eveneens wordt uitgeleverd en in hoeverre zij op de hoogte was van de sabotageplannen.
Starlink, een bedrijf van miljardair Elon Musk, is de grootste aanbieder van satellietinternet. Het bedrijf levert ook internet aan het Oekraïense leger, dat Starlink-apparatuur onder meer gebruikt voor communicatie aan het front. De Poolse premier Donald Tusk noemde de brand een voorbeeld van ‘hybride oorlogsvoering’ door Rusland. Het is niet duidelijk op welk bewijs Polen zich baseert dat Russische diensten achter de brand zitten.
Daan de Vries
Polen beschuldigt Rusland van brand bij een Starlink-station, twee Turken gearresteerd in Duitsland
Polen houdt Rusland verantwoordelijk voor een brand bij een station van satellietdienst Starlink eind vorige maand. Minister Tomasz Siemoniak, die verantwoordelijk is voor de veiligheidsdiensten, stelde vandaag dat er ‘geen twijfel over bestaat dat de Russische diensten achter deze sabotageactie zitten’.
Vanuit meerdere EU-landen klinken de laatste tijd zorgelijke geluiden over hybride aanvallen van Rusland. Daarmee zou Moskou voor onrust op het continent willen zorgen en de Europese steun aan Oekraïne willen ondermijnen. Ook de brand bij het Starlink-station in Wola Krobowska, een dorp even ten zuiden van Warschau, zou volgens premier Donald Tusk een voorbeeld zijn van ‘hybride oorlogsvoering’.
Bij de brand in september vatten het elektriciteitssysteem en de noodgenerator van het station vlam. Polen zei destijds al vermoedens te hebben dat de brand was bedoeld om de internetdiensten, onder meer voor het Oekraïense leger, te verstoren. Het station leidt de internetverbinding door naar andere landen, waaronder Oekraïne. Daarbij maakt het gebruik van systemen van SpaceX, het bedrijf van Elon Musk, die een verbinding hebben via Starlink-terminals.
In het onderzoek naar de brand hebben de Duitse autoriteiten op verzoek van Polen twee Turken gearresteerd. Zij zouden verantwoordelijk zijn voor de brandstichting. Zij zullen in Polen worden aangeklaagd voor het uitvoeren van een sabotageactie in opdracht van een buitenlandse inlichtingendienst.
Thom Canters
De Poolse premier Donald Tusk. Bron ANP / EPA Litouwen stuurt extra militairen naar grens met Russische exclave Kaliningrad
Litouwen versterkt uit voorzorg de bewaking van zijn grens met de Russische exclave Kaliningrad. Het gaat volgens minister Martynas Katelynas van Binnenlandse Zaken om een ‘preventieve maatregel’, na een ‘incident’ in Letland eerder deze week.
Een groep gewapende en gemaskerde mensen probeerde dinsdag twintig migranten de grens van Belarus met Letland te laten oversteken. Letse militairen konden dat voorkomen, maar even later wist de groep zelf wel de oversteek te maken. Volgens de Letse autoriteiten vernielden zij een elektrische verdeelkast en stalen ze bewakingscamera’s, voordat de grensbewaking ter plaatse was.
Katelynas zegt dat er geen reden tot paniek is. De situatie aan de grens is nu rustig. Het sturen van extra militairen is bedoeld om soortgelijke incidenten te voorkomen.
Op de Litouwse radio zei defensieminister Kaunas dat hij een honderdtal soldaten stuurt. Het plan is dat ze enkele weken aan de grens gestationeerd blijven, maar die termijn kan verlengd worden als de situatie daarom vraagt. Kaunas houdt ook de optie open dat meer militairen gestuurd worden.
De situatie rondom Kaliningrad is de laatste tijd extra gespannen. Rusland heeft zich boos gemaakt over wat het ziet als vijandige acties van de Navo rondom de exclave en heeft zelfs gedreigd nucleaire wapens in te zetten als het dat nodig acht. De Navo heeft in augustus een luchtmachtoefening gehouden in de buurt van Kaliningrad, waaraan ook geavanceerde Amerikaanse vliegtuigen meededen.
Thom Canters
Poolse militairen leggen prikkeldraad neer bij de grens met Kaliningrad.Bron Getty Images Rusland heeft aanvallen uitgevoerd op Deense defensiebedrijven, zegt inlichtingendienst
Rusland is begonnen met het aanvallen van Deense defensiebedrijven die wapens leveren aan Oekraïne. Dat zegt Josefine Christensen, hoofdanalist bij de Deense nationale veiligheids- en inlichtingendienst (PET), tegen persbureau Reuters. De ontwikkeling is volgens Christensen in lijn met de intensivering van de hybride-oorlog die Rusland tegen de bondgenoten van Oekraïne voert.
Volgens de inlichtingenexpert is Rusland overgestapt op sabotage-acties die de wapenlevering aan Oekraïne directer beïnvloeden, omdat eerdere ‘breder opgezette verstoringspogingen’, zoals luchtruimschendingen met drones, niet het gewenste effect hadden. De Navo en andere westerse landen blijven immers militaire steun verlenen aan Oekraïne.
Volgens de Deense inlichtingendienst rekruteert Rusland steeds vaker niet-getrainde burgers, onder wie ook dakloze mensen of mensen die verslaafd zijn aan drugs, voor de hybride-aanvallen. Zij krijgen via sociale mediakanalen zoals Telegram geld aangeboden voor laagdrempelige opdrachten, zoals het maken van foto’s of andere manieren van informatie verzamelen. Daarna krijgen ze grotere opdrachten aangeboden.
Het Amerikaanse ministerie van Justitie klaagde vorige maand nog vijf mensen aan die voor Russische inlichtingendiensten aanvallen en moorden uitvoerden. Zij waren op een vergelijkbare manier gerekruteerd.
Lisa Belt
Russische hybride oorlogsvoering kost Verenigd Koninkrijk jaarlijks ruim 2 miljard euro, blijkt uit rapport
Russische sabotageacties en andere vormen van hybride oorlogsvoering kosten het Verenigd Koninkrijk elk jaar tussen de 2 en 2,5 miljard pond (2,3 tot 2,9 miljard euro). Dat concludeert de Britse parlementariër Graeme Downie in een rapport. Het gaat om schade als gevolg van sabotageacties en cyberaanvallen, en de kosten van beschermingsmaatregelen om dergelijke aanvallen te voorkomen. In het rapport benadrukt het parlementslid van de Conversative Party dat het gaat om een schatting en dat de kosten in werkelijkheid vermoedelijk nog hoger liggen.
Downie noemt de berekende kosten een ‘Poetin-belasting’ en roept de Britse regering op om de financiële gevolgen van Russische hybride oorlogsvoering beter in kaart te brengen. ‘De Britse bevolking heeft het recht om te weten welke kosten hun worden opgelegd door een steeds agressievere tegenstander’, schrijft hij in het rapport. Downie is ondervoorzitter van een parlementaire commissie die zich bezighoudt met investeringen in het Britse leger.
In het rapport noemt de parlementariër verschillende incidenten die de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden. Zo was Rusland volgens de Britse autoriteiten verantwoordelijk voor grote cyberaanvallen op onder meer de Britse Royal Mail en de nationale gezondheidsdienst NHS. Ook wordt Rusland verantwoordelijk gehouden voor verschillende gevallen brandstichting.
Daan de Vries
130 miljoen euro extra voor Europese grensbescherming tegen drones
Om de buitengrenzen van Europa beter te kunnen beschermen tegen hybride aanvallen, investeert de EU nogmaals 130 miljoen euro in drones en drone-afweergeschut. Dat maakte Magnus Brunner, Eurocommissaris voor Binnenlandse Zaken en Migratie, bekend na een bijeenkomst van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken eind vorige week in Luxemburg.
In februari lanceerde de Commissie een actieplan tegen vijandige drones in het grensgebied. Zo investeert de Unie in het detecteren van en eensgezind reageren op bijvoorbeeld Russische drones. Ook moeten landen zich beter kunnen verdedigen met antidronetechnologieën.
Om drones beter te kunnen detecteren, bevat het actieplan onder meer een budget van 250 miljoen euro voor lidstaten om te investeren in de grensbewaking. De regeling dekt 90 procent van de kosten bij het aanschaffen en inzetten van bijvoorbeeld eigen drones of antidronesystemen.
Dankzij de grote populariteit van de maatregel en de ‘hoge kwaliteit van de voorstellen’, aldus Brunner, krijgt het initiatief nogmaals 130 miljoen euro ter beschikking.
Russische drones schenden regelmatig het luchtruim van landen die grenzen aan Oekraïne. Vanochtend raakte een grenswacht in Moldavië (dat overigens geen EU-land is) gewond. Een ‘projectiel’ stortte neer in de buurt van de grensovergang bij Palanca (Moldavië) en Majaky-Oedobne (Oekraïne), kaatste op de grond en kwam in een lijnbus terecht. De grenspost is voorlopig gesloten.
Lisa Belt
Rusland en Hongarije wijzen elkaars diplomaten uit, na koerswijziging onder nieuwe Hongaarse premier Péter Magyar
De Russische regering heeft diplomaten van de Hongaarse ambassade in Moskou en het consulaat in Sint Petersburg opgedragen het land te verlaten. Het bevel volgt op de Hongaarse beslissing, op 8 september, om tien Russische diplomaten uit te zetten. De tien hielden zich in Hongarije bezig met activiteiten die ‘onacceptabel zijn onder de Geneefse Conventies’, aldus het Hongaarse ministerie van Buitenlandse Zaken destijds.
De Hongaarse beslissing markeerde een scherpe wijziging in het Rusland-beleid van de regering onder Péter Magyar, die in mei de verkiezingen won. Zijn voorganger Viktor Orbán gold als trouwste Europese bondgenoot van Vladimir Poetin, en blokkeerde zowel EU-sancties tegen Rusland als economische steun voor Oekraïne.
Rusland noemt de uitzetting vorige maand van haar diplomaten ‘ongefundeerd en openlijk onvriendelijk’. De Hongaarse diplomaten op hun beurt moeten Rusland nu binnen twee weken verlaten. Onduidelijk is om hoeveel functionarissen het gaat. Volgens het Hongaarse ministerie van Buitenlandse Zaken blijven zowel haar ambassade in Moskou als het consulaat in Sint Petersburg ‘volledig operationeel’.
Hongarije hoopt dat hiermee de kous af is. ‘We hebben geen interesse in het escaleren van diplomatieke spanningen’, aldus het ministerie op X. ‘Maar we blijven bij onze beslissing, die is genomen ten behoeve van de nationale veiligheid.’
Baltische en Oost-Europese landen waarschuwen de afgelopen weken dat Rusland haar sabotage-acties in EU-landen wil opvoeren. De nieuwe Hongaarse regering omschreef Rusland onlangs als een ‘bedreiging voor Hongarije en voor de mondiale orde’, en sprak steun uit voor de soevereiniteit en het recht op zelfverdediging van Oekraïne.
Remco Andersen
Lees ook: Brandbommen en explosieve drones: conflict tussen Rusland en Europa steeds voelbaarder
Drones schonden Moldavische luchtruim drie keer
Drones hebben het luchtruim van Moldavië gisteren tot drie keer toe geschonden. Het ministerie van Defensie van Moldavië benadrukt dat de schendingen ‘in de context van de massale aanvallen van Rusland op Oekraïne’ gebeurden. Of er inderdaad sprake is van Russische drones, wordt nog onderzocht.
De eerste drone vloog rond 05.43 uur het luchtruim in. Vervolgens crashte en ontplofte deze in de buurt van het dorpje Hirbovat, dat zo’n 40 kilometer ten zuidoosten van de hoofdstad Chisinau ligt, vlak bij de pro-Russische regio Transnistrië.
Zo’n vijf uur later, om 10.26 uur, drong een tweede drone het Moldavische luchtruim in bij Transnistrië. ’s Avonds was het weer raak. Om 20.45 uur stak een laatste drone de grens over vanuit het Oekraïense dorp Sjersjentsi, dat bij het noorden van Transnistrië ligt. Tot twee keer toe ging het luchtruim tijdelijk dicht.
Het radarsurveillancesysteem van Roemenië heeft ook een drone in de buurt van het nationale luchtruim gedetecteerd, maakte het ministerie van Defensie bekend op X. Die vloog in het zuidelijke puntje van Oekraïne, bij de stad Izmajil, aan de grens met Roemenië. Twee Spaanse F18-vliegtuigen, die deel uitmaken van de versterkte luchtpolitiedienst, werden uit voorzorg de lucht in gestuurd. De drone is het Roemeense luchtruim niet binnengekomen.
Lisa Belt
De minister-president van Moldavië, Vasile Tofan, beschuldigde Rusland er tijdens zijn speech bij de VN van meerdere keren het Moldavische luchtruim te hebben geschonden.Bron Heather Khalifa / AP Photo Estland beschuldigt ‘wanhopig’ Rusland van ‘onacceptabele’ brandstichting bij robotfabrikant
De regering van Estland is er ‘volledig van overtuigd’ dat de brandstichting bij een Estse fabrikant van onbemande voertuigen vorige maand het werk was van Rusland. Premier Kristen Michal verwijst naar een onderzoek van de Estse veiligheidsdienst Kapo, waaruit blijkt dat er sprake was van een ‘welbewuste en geplande daad’ van de Russische veiligheidsdiensten. Hij spreekt over een ‘onacceptabel en onverantwoordelijke’ daad, die laat zien hoe ‘wanhopig’ Rusland is geworden nu het Oekraïne niet op de knieën krijgt.
Medio augustus brak er bij een fabriek van het bedrijf Milrem Robotics in de hoofdstad Tallinn brand uit. Hulpdiensten wisten het vuur snel onder controle te krijgen. Er vielen geen slachtoffers. Milrem Robotics levert onbemande grondvoertuigen aan Oekraïne.
De gevolgde werkwijze bij Milrem Robotics komt volgens Kapo overeen met die van andere Russische sabotage-acties in Europa. De dienst zegt zich te baseren op inlichtingen en informatie die het heeft verkregen van buitenlandse partners. Publiek beschikbaar bewijs heeft het niet geleverd. Het onderzoek gaat volgens de dienst door.
Volgens Estland is de brand bedoeld om de steun van Estland aan Oekraïne te ondermijnen. Estland, dat als Baltische staat ook de dreiging van Rusland voelt, geldt als een trouwe bondgenoot van Oekraïne.
Buitenlandminister Margus Tsahkna heeft gezegd dat Estland vierkant achter Oekraïne blijft staan. Volgens Tsahkna zal Estland zich in samenwerking met zijn Europese bondgenoten inzetten voor zwaardere sancties tegen Rusland. De Russische zaakgelastigde in het land is op het matje geroepen. Europese regeringsleiders hebben hun steun betuigd aan Estland.
In de dagen na de brand arresteerde buurland Letland drie mensen, die inmiddels zijn uitgeleverd aan Estland. Volgens Kapo misleidt en manipuleert Rusland mensen die het rekruteert voor dergelijke sabotageacties. Zij zouden valse informatie krijgen, in een poging om de betrokkenheid van Rusland te verbergen. Het Kremlin heeft dinsdag ontkend achter de brand te zitten.
Thom Canters
Premier Kristen Michal van Estland. Bron Reuters EU landen willen gezamenlijk optreden tegen hybride aanvallen
EU-defensieministers komen vandaag in Brussel bijeen om een gezamenlijke aanpak tegen hybride aanvallen te bespreken. Rusland voert de hybride oorlog tegen Europa de laatste tijd op, met onder meer brandstichtingen, sabotageacties, drone-incidenten en cyberaanvallen.
Tijdens de ontmoeting vandaag ligt een voorstel van de Europese Commissie op tafel. EU-chef Ursula von der Leyen introduceerde het ‘Emergency Security Protocol’ al tijdens haar Staat van de Unie, eerder deze maand. Zij stelde dat de hybride dreigingen tegen Europa steeds agressiever worden en er daarom een gezamenlijke reactie nodig is.
Von der Leyen noemde het Protocol ‘Europa’s eigen Artikel 4’. Dat artikel van de Navo bepaalt dat een lidstaat om een overleg kan vragen als de territoriale integriteit, de politieke onafhankelijkheid of de veiligheid van een land bedreigd wordt. Het kan een opmaat zijn naar het inroepen van Artikel 5, dat stelt dat een gewapende aanval op één Navo-lidstaat een aanval op alle Navo-lidstaten is, en verplicht de landen elkaar indien nodig te verdedigen.
Onder het nieuwe voorstel zou een EU-lidstaat het Protocol kunnen inroepen na een hybride aanval die niet ernstig genoeg is om Navo-artikel 5 in te roepen, maar wel ernstig genoeg is om de nationale veiligheid te bedreigen. Dan komen alle lidstaten bijeen om een Europese reactie te coördineren, verdere escalatie af te schrikken en de impact te beperken. Ook wil Von der Leyen een Europese Veiligheidsraad in het leven roepen.
Volgens de Financial Times was er bij verschillende Europese diplomaten onduidelijkheid over wat het protocol precies zou doen. Ook zijn sommigen voorzichtig om een mechanisme in het leven te roepen dat concurreert of overlapt met de Navo.
Toch zijn de meeste landen het erover eens dat een nieuwe, gecoördineerde aanpak van de destabiliserende acties van Rusland nodig is. Verschillende veiligheidsdiensten hebben gewaarschuwd dat het Kremlin grootschaligere aanvallen zou willen uitvoeren. Volgens Polen wil Poetin Navo-artikel 5 testen om te bewijzen dat het ‘meer theoretisch dan praktisch’ is.
Lisa Belt
Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, gaf op 16 september haar jaarlijkse Staat van de Unie toespraak. Bron Jean-Christophe Verhaegen / AFP Welkom in dit liveblog
Volg hier de laatste ontwikkelingen over de dronevluchten, sabotageacties en spionage die onderdeel zijn van de ‘hybride oorlog’ van Rusland tegen Europa. Lees hier het vorige liveblog terug.
