EU gaat gezamenlijke brandstofaankoop faciliteren om prijs te drukken

Dat zijn de belangrijkste uitkomsten van overleg tussen regeringsleiders over de hoge energieprijzen. De prijs van diesel aan Europese pompen is sinds eind februari verdubbeld, gas is ruim tweeënhalf keer zo duur geworden. Regeringen in heel Europa staan onder druk om burgers en bedrijven te compenseren en de prijs te drukken.

Het probleem is dat ze de belangrijkste reden voor de prijsstijgingen, de Amerikaanse oorlog met Iran, niet weg kunnen nemen. Ook financieel zijn de mogelijkheden beperkt.

Daarom kijken de lidstaten naar de Europese Commissie om actie te ondernemen. Die krijgt nu de opdracht om de energievraag te bundelen, op vrijwillige basis. Door samen op te trekken zouden Europese inkopers een betere prijs kunnen bedingen.

Productie

Daarnaast gaat de Commissie in gesprek met raffinaderijen over manieren om hun productie van diesel en andere brandstoffen op te voeren. De Franse president Emmanuel Macron stelde vorige maand voor kwaliteitseisen te verlagen en meer biobrandstoffen bij te mengen.

Het is de vraag of dat zoden aan de dijk zet. Door prijsstijgingen van ruwe olie én van olietankers om die naar Europa te vervoeren, is de winstmarge van raffinaderijen de afgelopen weken gekelderd. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) waarschuwde woensdag dat dat ertoe kan leiden dat raffinaderijen hun productie afschalen, ‘waardoor de markt voor het einde van het jaar nog krapper zou worden’.

Tot slot gaat de Commissie de versoepeling van staatssteunregels verlengen. Dat geeft lidstaten de vrijheid sectoren die hard zijn getroffen, van landbouw en visserij tot industrie en transport, financieel tegemoet te komen. De in april afgesproken versoepeling loopt eind dit jaar af.

Klimaatbeleid

De plannen illustreren dat ook de mogelijkheden van de Commissie beperkt zijn. ‘We kunnen geen gas- of oliebronnen tevoorschijn toveren’, aldus een betrokken EU-diplomaat.

Italië, Tsjechië, Polen, Hongarije en Slowakije grepen de hoge energieprijzen aan om te pleiten voor uitstel en afzwakking van het Europese klimaatbeleid. De Italiaanse premier Giorgia Meloni wil meer CO₂-uitstootrechten op de markt kunnen brengen, zodat de kosten voor industriebedrijven omlaag gaan. Omdat overeenstemming daarover uitbleef, komen de leiders er later op terug.

‘Die landen zijn gefrustreerd omdat ze afhankelijk zijn van olie en gas uit het Midden-Oosten’, aldus de betrokken EU-diplomaat. ‘Ze hebben zich tien jaar lang verzet tegen investeringen in verduurzaming, om ideologische redenen en omdat ze het hippie-achtige onzin vinden. Nu zitten ze in een slechte positie.’

De Commissie heeft lidstaten er eerder al op gewezen dat ze zelf veel meer invloed hebben op de betaalbaarheid van energie. Door de belasting op elektriciteit te verlagen zouden ze de prijs direct kunnen verlagen. Energiebesparing, bijvoorbeeld met steun voor de aankoop van elektrische auto’s en warmtepompen, levert ook op korte termijn al resultaat op.