Home   2026-10-22 19:56:51

←

Canonical brengt Ubuntu 26.10 uit met Gnome 51, betere windowsnapping en meer

Original article

Canonical heeft Ubuntu-versie 26.10 uitgebracht. Deze Linux-distro draagt de codenaam 'Stonking Stingray' en krijgt onder meer een upgrade naar Gnome 51. Het OS is vanaf nu te downloaden.

Dit nieuws in het kort

  • Ubuntu 26.10 is vanaf nu te downloaden.
  • De release krijgt onder andere Gnome 51 en maakt het makkelijker om vensters te verplaatsen.
  • Canonical introduceert ook een eigen functie voor spraakherkenning, die werkt met lokale llm's.

Canonical bracht Ubuntu 26.10 op donderdagmiddag uit. Het gaat om een nieuwe interimrelease, die beschikbaar komt naast Ubuntu 26.04 LTS. Interimversies hebben nieuwere features maar worden slechts kort ondersteund. LTS-releases bieden minder nieuwe functies, maar krijgen jarenlang updates.

De nieuwe OS-versie krijgt versie 51 van Gnome, de interface waarvan Ubuntu gebruikmaakt. Daarmee krijgt de Linux-distro onder andere een betere Agenda-app en kleine toevoegingen aan de bestandsverkenner en de instellingenapp.

De ontwikkelaar voegt ook een eigen functie voor betere windowsnapping toe aan zijn distributie. Dat maakt het makkelijker om vensters naar een hoek van het scherm te verplaatsen. Gebruikers krijgen daarvoor voortaan een pop-upmenu te zien. Canonical voegde dat toe op verzoek van een gebruiker.

Ubuntu 26.10-windowsnapping
Een conceptversie van de verbeterde windowsnapping in Ubuntu 26.10. Bron: ochi12, via GitHub

Lokale speech-to-text via Myna

De ontwikkelaar voegt onder andere een nieuwe spraakfunctie toe aan de Linux-distributie, in de vorm van Myna. Dat is een speech-to-text-functie die draait op lokale llm's. Het gaat om een optionele functie die gebruikers handmatig moeten inschakelen.

Myna draait systeembreed, liet Canonical eerder al weten. Gebruikers downloaden een AI-model, waarna de functie geen internetverbinding meer nodig heeft. Gebruikers kunnen vervolgens een sneltoets indrukken en praten. Myna zet die spraak dan in elke gewenste app om in tekst.

Het bedrijf benadrukt dat Myna de audio lokaal verwerkt. Opnames worden niet opgeslagen en ook niet gedeeld met externe diensten. Het gaat bovendien om een vrij basale spraakfunctie: tekst wordt enkel gedicteerd, maar niet automatisch geformatteerd of gecorrigeerd.

Verder krijgt Ubuntu 26.10 een nieuwe kernelversie: Linux 7.3. Ook verschillende voorgeïnstalleerde apps en toolkits worden vernieuwd. Het OS is direct te downloaden via de Ubuntu-website.

Ubuntu 26.10 Myna-spraakherkenning
Ubuntu 26.10 krijgt een optionele spraakherkenningsfunctie in de vorm van Myna. Bron: Canonical

Door Daan van Monsjou

Nieuwsredacteur

Feedback • 15-10-2026 16:56 33

15-10-2026 • 16:56

33

Lees meer

Reacties (29)

Voor wie deze window snapping ook op andere distros met GNOME willen, het gaat om deze extension: https://extensions.gnome.org/extension/3733/tiling-assistant/
Ik heb een aantal tiling extensions geprobeerd, en ben uiteindelijk op tilingshell beland.
Extend Gnome Shell with advanced tiling window management. Supports multiple monitors, Windows 11 Snap Assistant, Fancy Zones, automatic tiling, keyboard shortcuts, customised tiling layouts and more!
Dit is voor mij met afstand de beste - en omdat ik op een 57" ultrawide monitor zit had ik specifieke behoeftes - maar ook voor kleinere schermen is deze geweldig!
  • Het maken van je eigen tiling layout is een peuleschil: je klikt gewoon op het scherm waar je horizontale of verticale zones wilt instellen.
  • apps kunnen met de muis of met keyboard (te customizen) worden versleept en worden geresized (multi-grid snap)
  • Tip: ik heb paar "vaste" scherm indelingen, maar mijn favoriete layout is een "fijnmazige" grid van `13x2` over de 7680x2160 pixels, waarbij ik met keyboard shortcuts (CTRL+SPECIAL+arrow keys) een window groter kan maken over de grid. Apps verplaatsen (CTRL+arrow keys) of resizen op de grid is dus op ieder moment volledig naar wens te doen, en ook even tijdelijk de focus switchen (app in het midden zetten vs zijkant) is echt zo gedaan.

[Reactie gewijzigd door vargo op 16 oktober 2026 09:08]

Huh? Ik heb het idee dat dit altijd al standaard gedrag was en ook in Gnome 3 zat. Geloof dat ik op Debian vanaf Gnome 47 dit had? M'n dagelijke Suse Tumbleweed heeft op Gnome 50 enkel 2 way snapping, maar goed, met meerdere desktops is dat vaak wel genoeg.
Dit voegt gewoon toe dat je je vensters in een kwartje kan zetten ipv de standaard halfjes. Ik gebruik deze extension ook niet. Wilde gewoon weten hoe Ubuntu de functionaliteit toevoegde en het bleek gewoon een extension te zijn.
Voor Linux Mint Cinnamon kan je dit soort functionaliteit redelijk makkelijk zelf vibe coden en als extensie toevoegen. Dan heb je het ook nog eens customized precies zoals je het zelf wil hebben.

Zie bijvoorbeeld mijn post op GoT: https://gathering.tweakers.net/forum/view_message/86375176
Tja, kwestie van smaak denk ik. Ben Gnome 3 nou eenmaal al jaren gewend. En eigenlijk is extensions updaten m'n enige pijnpunt. Maar releases zijn nou ook weer niet zo frequent dat je iedere paar maanden zo bezig bent.

Mensen klagen dat het teveel een telefoon of tablet look heeft. Maar dat is enkel de look. Ik hoef niet echt een balk zoals windows heeft, Activivities en meerdere desktops is prima.

Geen indicators in de UI vind ik ook heerlijk. Ik hoef niet te zien dat ik weer 14 irrelevante Discord pings heb staan.

En goed, ik snap dat Gnome 2 features verwijderen nog steeds mensen irriteert, maar toch voelt werken met Mate of Cinnamon ouderwets.

Unity... was em ook niet echt voor mij. Maar goed, minder Linux onderlegde familieleden vonden het prima. Klein beetje de OS kant op?

KDE voelt aan als "laten we Windows porten naar Linux" voor mij. De extra apps en Dolphin zijn niet echt selling points voor mij persoonlijk. De Widgets vs Extensions is een beetje het zelfde probleem. Alleen ik zie toch liever geen Widgets op m'n desktops en geen muis knoppen in beeld, omdat ik toch eerder het toetsenbord gebruik. Omarchi in dat aspect gaat dan alleen weer de andere extreme kant op, waar je voor hun specifieke Arch rice, want dat is het uiteindelijk voorlopig nog gewoon, wel weer heel veel toetsencombinaties moet leren. En tuurlijk, kan ik ook naar m'n andere Distro naar keuze halen.

Zaken als Gsync support hebben eigenlijk altijd óók gewoon gewerkt voor mij in Gnome 3, met zowel Wayland als X11 eigenlijk. Goed, kan net de hardware zijn die ik heb natuurlijk, ik heb nooit een Freesync / Gsync compatible monitor gehad op een serieuze videokaart, altijd alleen met Gsync chip of wat ze tegenwoordig Ultimate noemen, maar met één regel werkte dat gewoon naar behoren...

Maar goed, nu ben ik benieuwd, waarmee doe ik mezelf verder tekort door zoals nu b.v. op m'n dagelijkse laptop Tumbleweed + Gnome 3 (50) te draaien? Kan vrij eenvoudig naar KDE switchen, wat ik zeker een jaar alweer niet heb geprobeerd. Waar ga ik op vooruit?
Hadden anderen ook last van dat soms windowsnapping voor een half scherm uberhaupt niet lekker werkte? Dan deedt hij alleen het ene window goed en het andere window snapte hij dan niet op de andere helft.
Bij mij dat de "preview" wel goed was, maar het venster ver doorgeschoven werd geplaatst. Lijkt opgelost te zijn.
Klopt, dit precies. Fijn om te horen dat zoiets basics weer gewoon goed werkt. Helemaal met een 40-inch 4K scherm.

[Reactie gewijzigd door demartijn op 15 oktober 2026 17:58]

Nou helaas, hij lijkt toch nog steeds kapot te zijn.Het is jammer dat dit soort bugs vaan erg lang duren om gefixt te worden.
Klopt, ervaar dit sinds de initiële release van 26.04. Gek genoeg alleen met specifieke appe (VS Code is een voorbeeld).
Toegegeven, al een tijdje niet meer actief naar ubuntu gekeken. Als fan van kde en de wetenschap dat kde onder ubuntu als kubuntu de wereld in komt, even gespiekt en mij verwonderd: kubuntu lijkt/blijkt nogal los te zijn gekomen van ubuntu. Ze heeft zelfs een heel eigen plek op https://kubuntu.org/ en op de ubuntu website kan ik ze zo snel niet vinden...
Kubuntu is jaren geleden losgekomen van Canonical zelf (al werd het wel door werknemers van Canonical gesteund). Die werknemers zijn uiteindelijk naar Blue Systems gegaan, die projecten als Kubuntu beheren. Als ik Wikipedia mag geloven, is dat 14 jaar geleden al gebeurd.

Canonical noemt ze wel op hun website, als Flavor (een term voor een community-gebaseerde afgeleide waar Canonical mee samenwerkt). Kubuntu is dus niet direct van de makers van Ubuntu, daarom moet je het ook van een losse website downloaden.

Een belangrijk detail dat daaruit volgt is dat hoewel Ubuntu 5 tot 10 jaar ondersteuning geeft aan hun LTS-releases, Kubuntu (en vele andere flavors) "maar" drie jaar ondersteuning bieden. Ubuntu 26.04 wordt ondersteund tot 2031 (2036 met Ubuntu Pro, wat gratis is voor bijvoorbeeld particulieren), waar Kubuntu 26.04 tot 2029 wordt ondersteund. Voor de niet-LTS versies als 26.10 maakt dat niet zoveel uit, natuurlijk, die ondersteunt Ubuntu ook "maar" voor driekwart jaar.
Die zijn al jaren los, maar Kubuntu, Xubuntu, Lubuntu en whatever meer leven nog steeds op het framework van mamma Ubuntu, maar dan met een eigen display manager (en wat andere default appjes).
Myna lijkt me een hele mooie toevoeging. Ik gebruik zelf niet de unstable versies van Ubuntu (meer), maar dit is er zeker eentje om in de gaten te houden. Zo te zien werkt het op basis van Whisper, daar heb ik hele goede ervaringen mee.

Ik kan helaas weer niet vinden welke talen/dialecten/accenten Myna ondersteunt. Ik gok "gewoon" de set die Whisper ook doet, maar het zou toch fijn zijn als Canonical dit duidelijker maakt.
Is xubuntu nu ook versie 26.10. of blijf ik beter bij 26.04 gebruik het als host voor immich
Xubuntu heeft een release voor 26.10: https://xubuntu.org/release/26.10/

Als het goed is blijft 26.04 echter nog wel onderhouden als LTS. Als je naar 26.10 gaat moet je ieder half jaar ongeveer updaten, blijf je bij 26.04 dan verloopt de ondersteuning in 2029 pas.

Ik zou een server nooit op de unstable versies van Ubuntu/Xubuntu/Kubuntu draaien, juist omdat je dan zo vaak je OS moet updaten. De tweejaarlijkse .04-versies zijn daar een stuk beter voor, tenzij je echt per se nieuwe kernels of features wilt hebben.

Dat gezegd hebbende: Xubuntu heeft een stuk minder lange ondersteuning dan "echte" Ubuntu. Als je een persoonlijke server hebt waarop je de commandline enigszins kunt gebruiken, biedt Ubuntu gratis tien jaar of langer updates aan. Installeer Ubuntu (of Ubuntu Server) 26.04 en je zult tot mei 2036 geen grote OS-updates die dingen kapot kunnen maken hoeven installeren, toch iets beter dan de drie jaar die Xubuntu biedt :)

[Reactie gewijzigd door GertMenkel op 15 oktober 2026 17:46]

Ik zou een server nooit op de unstable versies van Ubuntu/Xubuntu/Kubuntu draaien, juist omdat je dan zo vaak je OS moet updaten. De tweejaarlijkse .04-versies zijn daar een stuk beter voor, tenzij je echt per se nieuwe kernels of features wilt hebben.
Als je alleen de kernel wil aanpassen kun je beter een HWE kernel installeren.
Als je een nieuwe Mesa versie nodig hebt , heb je de keus tussen een backport en een upgrade.

Als je veel functionaliteit wil vervangen moet je de .10 versie proberen. De updates installeren gaat snel. Uiteindelijk moet je vaker updaten en dat is dan meer werk.
De functies van bepaalde apps werden beter met 26.x. De update vanaf 24.x ging goed.
Hopelijk gaat Linux Mint ook die window snapping feature in cinnamon implementeren. Dat is iets dat wel fijn werkt in windows, met name als je een widescreen hebt. Dan heb je nogal vaak dat je een window volledig op je linkerkant, of de rechterkant, of precies in het midden wil hebben.

Overigens mag dat van mij gewoon als verplaatsen en resizen werken, dat echte "snap" gedrag hoeft voor mij niet.
Onder Windows vind ik het niet heel erg prettig werken eerlijk gezegd. Nu mijn ogen slechter worden mis ik soms het 'randje' bovenin het scherm waardoor ik soms windows snap daar waar het niet moet.

Het is verrekte handig al zou ik graag zelf wat meer invloed willen hebben op de wijze waarop het werkt. Het kan zijn dat het configureerbaar is al zou ik niet weten hoe.

Grappig, hoe ouder ik word hoe lastiger het wordt sommige features te begrijpen. :)
Ik bedoelde eigenlijk vooral het menuutje dat te voorschijn komt onder de maximize knop.

Misschien moet ik zelf meer eens een extensie voor cinnamon in elkaar vibe coden
Oh, Ubuntu is hiermee één van de eerste? Kernel 7.3 is nog vrijwel niet te zien als main release voor desktop distributions. En ik geloof eigenlijk ook alleen dat ik het voor barebone services heb langs zien komen, en ik geloof UnRaid?

Gnome 51, uit september dit jaar, is ook eigenlijk alleen nog bij rolling Arch / Fedora versies te vinden. (En GnomeOS als bleeding edge window manager distro, maar waarom zou je dat doen buiten extensies ontwikkelen!?)

Hier haalt Ubuntu dan toch gewoon stable channels van heel veel normaal leading edge rolling Distro's in! En niet eens met alleen de Kernel, maar in het algemeen!
Ik vind al die window tools hartstikke vervelend, ik kan zelf wel een venster resizen en neerzetten waar ik het hebben wil. Nu is het zo dat als ik per ongeluk ergens op het venster kom met de muis het hele venster meteen losraakt en resized wat ik juist niet wil. Wat was er mis met het oude gemaximaliseerde venster dat gewoon muurvast bleef staan tenzij je op het plusje of de blokjes klikte?
Hi Tweakers,

Voor mensen die een oudere amd64-PC gebruiken:

Vanaf versie 26.10 kan Ubuntu Desktop (met GNOME-desktop) niet langer draaien op een x86-64-v1 (amd64v1) en x86-64-v2 (amd64v2) CPU. De andere Ubuntu 26.10 flavors, zoals KDE Plasma (Kubuntu), Cinnamon en Edubuntu, kunnen echter wel draaien op een x86-64-v1- en x86-64-v2-CPU.

Als je 'amd64-v3' in de bestandsnaam van het ISO-bestand ziet staan, dan is dit bestand uitsluitend geschikt voor x86-64-v3 (amd64-v3) en hoger (x86-64-v4 is momenteel de nieuwste). Zie je echter 'amd64' (zonder versietoevoeging), dan is het ISO-bestand geschikt voor alle x86-64/amd64-CPU's, inclusief x86-64-v1 (amd64-v1) en x86-64-v2 (amd64-v2).

Check hier je microarchitecture level (Wiki: x86-64).

Groetjes, Odie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn