In 2022 gevonden vliegtuigwrak Dronten was Britse bommenwerper
Gemeente Dronten weet na jaren onderzoek eindelijk welk vliegtuig in het Van Veldhuizenbos is neergestort: het gaat om de Britse bommenwerper Avro Lancaster Mk III JB120 LQ-D. Het toestel werd in de nacht van 27 op 28 september 1943 boven het IJsselmeer neergeschoten en verdween met zeven bemanningsleden, die sindsdien als vermist staan geregistreerd.
De doorbraak volgt bijna een jaar na de berging van vliegtuigresten in het bos bij Dronten. Medewerkers van de gemeente stuitten in 2022 tijdens werkzaamheden op stukken aluminium en andere metalen, waarna het gebied werd afgezet vanwege mogelijke munitie rond het wrak. Omdat de herkomst van de resten onduidelijk bleef en er explosieven konden liggen, besloot de gemeente het wrak in 2024 te laten bergen; de operatie vond plaats in november 2025.
Specialisten groeven wekenlang grote stukken grond af in het Van Veldhuizenbos en stelden wrakdelen veilig. Daarbij werden onder meer onderdelen van doelmarkeerders gevonden, apparatuur die door zogenoemde Pathfinders werd gebruikt om tijdens nachtelijke bombardementen doelen aan te wijzen. De doorslag kwam toen op twee stukken aluminium delen van een uniek identificatienummer opdoken, dat na vergelijking met historische gegevens leidde naar de Lancaster JB120. Volgens stafofficier vliegtuigbergingen Coen Cornelissen is het hetzelfde toestel als waarvan eerder al een geschutskoepel was gevonden, gemarkeerd met een crashpaal bij de IJsbaanlaan.
De bommenwerper maakte deel uit van het Canadese 405 Pathfinder Squadron, gestationeerd bij Grandsen Lodge bij Cambridge. In de nacht van 27 op 28 september 1943 vloog de Lancaster mee in een grote aanval op de Duitse stad Hannover, samen met bijna zevenhonderd andere vliegtuigen. Die operatie mislukte volgens de gemeente Dronten door verkeerde windberekeningen, waardoor de lichtmarkeringen van de Pathfinders wegdreven en een deel van de bommen niet op Hannover, maar op omliggende dorpen en een open veld terechtkwam.
De JB120 bereikte het doel nooit. Het toestel werd rond 22.10 uur op de heenweg neergeschoten door een Duitse nachtjager en stortte neer in het toenmalige IJsselmeer, op de plek waar nu het Van Veldhuizenbos ligt. Opvallend is dat het vliegtuig pas een maand eerder bij het squadron was afgeleverd; de vlucht naar Hannover was de eerste én de laatste missie van de Lancaster.
Aan boord zaten zeven jonge mannen: vier Canadezen, een Australiër, een Schot en een Brit, onder wie piloot Bruce A. St. Louis (21), boordschutter John C. Lowther (24) en navigator Stuart A. Long (22). "Met de identificatie krijgt ook de bemanning een gezicht en wordt de geschiedenis op dit kleine stukje poldergrond heel tastbaar", stelt de gemeente, die meldt dat in archieven foto’s van enkele bemanningsleden zijn teruggevonden. Burgemeester Jean Paul Gebben spreekt van een vondst met "grote historische waarde" en zegt dat de zeven mannen zo weer een plek krijgen in de geschiedenis van Dronten.
In de omgeving van de crashlocatie werden in 1959 al stoffelijke resten aangetroffen, die als onbekende vliegers zijn begraven op de militaire begraafplaats Jonkerbos in Nijmegen. Tijdens de berging in november zijn opnieuw menselijke resten gevonden; Defensie onderzoekt nog of deze bij de bemanning van de JB120 horen. Een deel van de geborgen wrakstukken gaat in bruikleen naar musea en stichtingen, zodat het verhaal van de Lancaster en haar bemanning gedeeld kan worden. De berging, gefinancierd via het Nationaal Programma Vliegtuigbergingen, kostte ruim 960.000 euro, waarvan het grootste deel door het Rijk is betaald.
Britse Avro Lancaster (Ter Illustratie) - Afbeelding: Cpl Phil Major ABIPP/MOD, OGL v1.0OGL v1.0, via Wikimedia Commons