Onverwachte vriendschap biedt troost in speelfilms ‘Youri’ en ‘Tegenwoordig heet iedereen Sorry’

Veel zin in een interview heeft de in Amsterdam woonachtige pianist Youri Egorov niet. Haagse Post-journalist Jan Brokken mag bovendien het gesprek niet opnemen. Bij een nieuwe poging ontdooit de humeurige concertpianist als blijkt dat Brokken weet dat Dmitri Sjostakovitsj zijn tweede pianoconcert componeerde voor zijn zoon. De Russische pianist heeft nog voor Sjostakovitsj gespeeld en beschouwt hem als een soort vader. Daarnaast onthult Egorov (1954-1988) dat hij uit de Sovjet-Unie vluchtte omdat een kennis dreigde zijn homoseksualiteit te openbaren.

Sander Burgers Youri is gebaseerd op Jan Brokkens boek In het huis van de dichter (2008). Hierin kijkt hij terug op zijn innige band met Egorov, een warme vriendschap tussen twee tegenpolen. De bescheiden Brokken is de protestants opgevoede man die niet drinkt en een moeizame verhouding heeft met zijn vader, een dominee. De flamboyante Egorov is veeleisend, houdt van zijn familie en blaast stoom af middels drank, cocaïne en feestjes. Beiden helpen elkaar. Voor Egorov is de journalist een erudiete gesprekspartner en Brokken wordt door de pianist aangemoedigd zijn literaire ambities waar te maken. Er zijn ook andere raakvlakken: net als zijn vader houdt Brokken van Russische literatuur, zijn moeder is dol op de pianowerken van Schubert.

https://www.youtube.com/embed/6umhWMg6V18

In feite gaat Youri over een gedeelde liefde voor het maken van kunst. In een veelzeggende parallelmontage wisselt regisseur Sander Burger het hamerende pianospel van Egorov af met Brokkens ratelende typemachine. Burger gebruikt ook andere filmische middelen op een creatieve manier. De film contrasteert twee verschillende levenshoudingen: Brokkens calvinisme versus Egorovs hedonisme – een hedonisme dat door de aidscrisis niet zonder risico is.

Daarbij leren beide protagonisten van elkaar. Brokken, door Youri liefdevol ‘Janoeska’ genoemd, gaat meer van het leven genieten en Egorov relativeert naar aanleiding van een gesprek met de schrijver zijn vastomlijnde ideeën over voorbestemming en vrije wil. Een andere boeiende discussie tussen de twee handelt over verbeelding versus ervaring.

Naast een fraai eerbetoon aan een uiterst getalenteerd, maar door heimwee naar zijn moederland geplaagd pianist, is het begin jaren tachtig gesitueerde Youri vooral een film voor kunst- en muziekliefhebbers. De soundtrack zit vol door Egorov gespeelde muziek: Chopin, Liszt, Prokofjev, Schumann en Schubert. Zowel Egorov als Schubert stierf jong, de een aan aids, de ander aan tyfus. Schuberts verstild gespeelde Moments Musicaux zijn veelvuldig te horen, met name aan het slot. De stemmige stukken geven deze film, over de troost en schoonheid van kunst, een ontroerend eind. Door die kunst kan Brokken uiteindelijk makkelijker bij zijn gevoel komen.

Sympathieke jeugdfilm

Het Belgische Tegenwoordig heet iedereen Sorry gaat ook over gevoelens. In de jeugdfilm volgen we een dag uit het leven van de eigengereide, volgens haar vader onhandelbare Bianca. Omdat alle aandacht van haar moeder uitgaat naar haar met hartproblemen kampende broertje voelt de dertienjarige Bianca zich vaak ongezien. Enkele gestileerde dans- en fantasiesequenties illustreren haar boosheid en frustratie hierover.

Bianca’s ouders zijn uit elkaar. Maar vroeger keek het meisje samen met haar vader altijd naar een soapserie, met als favoriet een door actrice Billie King gespeeld personage. Als een boze Bianca even het huis ontvlucht en daarna terugkomt is Billie King tot Bianca’s schrik op visite – haar zoontje blijkt bevriend met Bianca’s broertje. Na deze ontmoeting ontstaat er langzaam een begripvolle band tussen de actrice en de affectief verwaarloosde Bianca.

Met een door de klimaatcrisis veroorzaakte hittegolf als achtergrond steekt de sympathieke jeugdfilm een hart onder de riem van eenieder die zich anders of ongezien voelt. De film, naar een boek van Bart Moeyaert, is het interessantst in de tekening van de verstandhouding tussen Billie King en Bianca maar concentreert zich iets te veel op de (letterlijk verbeelde) kloof met haar moeder, wat jammer is. Maar voor een film die deels gaat over te snel oordelen is dat wellicht een te snel oordeel.
Correctie 15 oktober 2026, 17.27 uur: In een eerdere versie van dit artikel stond dat Schubert overleden is aan syfilis. Dat is onjuist en hierboven aangepast.

https://www.youtube.com/embed/URcVGrP72wI

Kies NRC als voorkeursbron