Met een middelvinger én introspectie neemt J. Cole groots afscheid van Amsterdam

Het is de opgestoken middelvinger én de introspectie, op het podium bij J. Cole in de Ziggo Dome. Hij scheldt op alles wat hem dwarszit, maar onderzoekt ook zijn tekortkomingen. Het is energie én emotie.

De Amerikaanse rapper Jermaine Lamarr Cole (41) is bezig aan zijn afscheidstournee rondom de wereld: ruim zeventig shows in vijf maanden, verspreid over vier continenten. Hij is over de helft; er staan nog dik twintig optredens op het programma. Is die show dan aangescherpt? Ja, de setlist ligt inmiddels grotendeels vast. Is dat erg? Nee. Hij speelt veel van zijn nieuwe muziek voor fans die maar wat graag bar4bar willen gaan, alles regel voor regel willen meerappen. Ze kennen elk nummer tot op de vierkante centimeter. „This ain’t some easy motherfucking album to rap along with”, zegt J. Cole. „So I appreciate that shit.”

Die waardering van fans staat in scherp contrast met het hoongelach van twee jaar geleden. Cole raakte verzeild in de hiphopburgeroorlog tussen Drake en Kendrick Lamar, met wie hij ‘The Big Three’ vormde. Op ‘7 Minute Drill’ haalde hij uit naar Lamars oeuvre, maar na opmerkingen van zijn vrouw over zijn verpeste humeur kreeg hij spijt en trok hij de disstrack terug. De hiphopgemeenschap at hem levend op: hij stond niet achter zijn woorden. Schande.

Lees ook

Heeft de hiphop een nieuwe ‘burgeroorlog’?

In wijde hoodie en joggingbroek brengt J. Cole nu zijn uitgeklede hiphop: zo’n dertig nummers vol slimme teksten, ruig en lekker direct uitgevoerd, zonder dansers of uitbundige beelden. Een megamaquette van Fayetteville’s Market House en zijn oude Honda Civic, die uit het dak zakt, verbeelden zijn wortels. Cole is gretig voor zijn laatste tour de force. Hij heeft een rammend groot uithoudingsvermogen. De keren dat hij stopt om water te drinken zijn op één hand te tellen.

Mount Rushmore van rappers

Met The Fall Off heeft J. Cole een monument voor zichzelf gebouwd: een grootse uitzwaaiplaat die hij zijn ‘north star project’ noemt. Het is dubbelalbum van honderd minuten lang, met reportageachtige nummers, waarin hij schrijft vanuit de belevingswereld van zijn 29-jarige en 39-jarige zelf, en stilstaat bij zijn lange klim vanuit het kleine Fayetteville, North Carolina, naar de top van de hiphoppiramide. Cole vergeleek het met Stevie Wonders Songs in the Key of Life: ook daarop staan nummers die geen hits zijn, maar er wel bij horen. (Wonder speelt die plaat later deze maand integraal in de Ziggo, ter ere van het vijftigjarig jubileum.)

De moeilijke periode rond de hiphopruzie noemt Cole nu een blessing: zó wilde hij geen afscheid nemen. Hij stelde The Fall Off, dat kort na Might Delete Later (2024) had moeten verschijnen, uit. Dat bleek verstandig: met duidelijk meer rust in zijn hoofd voltooit hij nu zijn zegetocht. Zijn plek bij de ‘beste ooit’ mag zijn aangetast; als je nu een Mount Rushmore maakt van de interessantste rappers van de afgelopen vijftien jaar, hoort Cole daar zeker bij. Mits er nog inspiratie in zijn pen zit, zal hij nog featuren op muziek van anderen, maar albums maakt hij niet meer. Waarschijnlijk stond hij voor het laatst in Amsterdam.