Javier Bardem is onweerstaanbaar in masterclass gaslighten in film ‘The Beloved’

Aan het einde van The Beloved (El ser querido) begint het te dagen: de reden waarom het zo moeilijk is om te geloven dat filmregisseur Esteban Martínez een dwingeland en een narcist is, komt niet alleen omdat hij zo galant is. Goedemorgen rode vlag! Maar ook omdat hij wordt gespeeld door acteur Javier Bardem, die zelfs als hij schurken speelt gevaarlijk voorkomend is. Zo loopt de charme van het personage over in het charisma van de acteur en wordt The Beloved een onweerstaanbare masterclass gaslighten.

Dat was bij nader inzien in de eerste scène van de film al zonneklaar. Dat gedoe met de bestellingen, wel of geen bonen, liever geen vis. En ook die vreemde formeel-charmante omgang met Emilia, die hij aan de lunch ontmoet. Een actrice die hij wil casten voor zijn nieuwe speelfilm. Zijn comeback. En dan blijkt ze, alsof hij het zelf even is vergeten, zijn dochter.

Er liggen na afloop van het eten kortom voldoende onopgeloste zaken op tafel om de rest van de film ademloos te wachten of het uit de hand gaat lopen, wanneer dan, en hoe erg. Laat dat maar aan regisseur Rodrigo Sorogoyen over. Van zijn eerdere in Nederland uitgebrachte films, als Madre en Las bestias, is vooral de herinnering aan sluipend onheil overgebleven. En de zenuwslopende manier waarop hij zijn verhalen opbouwt, met veel uitgesteld exposé.

Eigenlijk is The Beloved alles waarin eerder dit jaar Oscarwinnaar Sentimental Value tekortschoot: een toxische vader-dochter-verhouding in een film-over-film (want ja, ze vertrekken samen naar de Sahara om het koloniale kostuumdrama te maken dat Esteban voor ogen heeft). Een genadeloze afrekening met de mythe van het mannelijke genie.

Lees ook

Acteur Javier Bardem heeft al tal van onvergetelijke personages op zijn naam staan en schittert nu weer

Geen idee wie Sorogoyen allemaal voor ogen had toen hij samen met zijn vaste scenarist Isabel Peña het scenario schreef, maar elk filmland kent wel zo’n aanmatigende diva-regisseur. En waar Sentimental Value bleef hangen in suggestief zwelgen, zijn de personages bij Sorogoyen complex, tegenstrijdig, onberekenbaar, en dan ook nog vertederend in hun chronische onhandigheid.

Om al die verschillende kanten van hun persoonlijkheden te belichten gebruikte hij verschillende filmformaten, kleuren en materialen om hun verhouding op scherp te zetten. Het effect is tweeledig. Enerzijds vergeet je nooit dat je naar een film-over-film zit te kijken. Maar: zien we de scène, de making-of, een achter-de-schermen-docu? Wat is waar, en wat is fictie of inbeelding? In ieder geval kan Esteban Emilia als regisseur niet zo commanderen als hij als vader doet.

Maar je wordt door die versnipperende stijl ook getuige van de mentale en morele desintegratie van de personages. Geheel toepasselijk is het laatste woord van de film dan ook „Cut”, in het Engels de term die aangeeft dat de opname is gestopt, maar ook „montage” betekent. Het moment waarop twee delen film aan elkaar worden geplakt. Of losgeknipt.