‘Armoedeproblematiek kost samenleving jaarlijks 13 tot 20 miljard euro’

Het armoedeprobleem in Nederland kost de samenleving jaarlijks 13 tot 20 miljard euro. Grote kostenposten zijn productieverlies van werknemers met financiële problemen door verzuim, een groter beroep op de zorg en huisuitzettingen.

Dit blijkt uit het rapport Kwetsbare gezinnen in maatschappelijk perspectief van onderzoeksbureau Ecorys, dat minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid naar buiten heeft gebracht. Volgens de onderzoekers leidt de financiële kwetsbaarheid van mensen vaak tot stress, slechtere gezondheid en lagere onderwijsresultaten. Gemiddeld bedragen de kosten jaarlijks 10.000 euro per persoon die in armoede leeft, aldus het onderzoek dat Ecorys verrichtte in samenwerking met vijf ministeries, waaronder Binnenlandse Zaken, Sociale Zaken, en het Verwey-Jonker-instituut.

De gevolgen van armoede kunnen lang doorwerken, stelt het rapport. Bepaalde risico’s, zoals de kans op een slechtere gezondheid en op een lager inkomen, kunnen „van generatie op generatie worden doorgegeven”.

Volgens de onderzoekers biedt hun analyse van de problematiek „een duidelijke rechtvaardiging voor overheidsingrijpen”. Probleem is wel dat de juiste hulp bieden vaak moeilijk is, omdat armoede en schulden in de meeste gevallen meerdere oorzaken hebben. Alleen financiële hulp geven lost lang niet altijd de problemen op.

Woensdag buigt de Tweede Kamer zich over het armoede- en schuldenprobleem. Voor het eerst sinds jaren lijkt het aantal gezinnen dat in armoede leeft niet meer te dalen. In 2024 verkeerde 3,1 procent van de gezinnen in Nederland in armoede. Dat daalde tot de 2,6 procent waar dit jaar op uit lijkt te komen, een percentage dat ook voor 2027 wordt verwacht.

Hoge energiekosten

Vooral de sinds 2022 sterk gestegen energieprijzen bezorgen veel mensen problemen. Een groot deel van de steun van Sociale Zaken, 193 miljoen euro, gaat komend jaar dan ook naar het Noodfonds Energie. Daarnaast besloot minister Vijlbrief vorige maand voortaan jaarlijks 20 miljoen euro beschikbaar te stellen voor ‘vroegsignalering’. Dat helpt gemeenten en bijvoorbeeld energieleveranciers in een vroeg stadium betalingsachterstanden te signaleren.

In de praktijk is volgens het Ecorys-rapport 10 procent van de bevolking in Nederland financieel kwetsbaar, wat leidt tot armoede of bijna-armoede. Daarbij gaat het niet alleen om huishoudens met een inkomen onder de armoedegrens. Ook gezinnen die boven de armoedegrens zitten kunnen in armoede belanden als zij onvoldoende vermogen hebben om tegenvallers op te vangen.

Een deel van de impact van armoede en schulden is volgens Ecorys niet geheel in geld uit te drukken. Daarom noemen zij de schatting van de jaarlijkse kosten van 13 tot 20 miljard euro „een minimale raming”.

Lees ook

De overheid kán het grootste deel van de Nederlanders boven de armoedegrens trekken. Waarom gebeurt het dan niet?