Roep niet de columnist maar de leugenachtige screenshotters ter verantwoording

Een column van Jamal Ouariachi in Trouw zorgde vorige week voor nogal wat ophef. Zijn niet al te wereldschokkende stelling dat het internationaal recht voor alle partijen moet gelden, dus óók voor Israël, leverde een stortvloed aan woedende reacties op. Althans, het bericht op Bluesky waarin Ouariachi zijn column deelt, maakte mensen boos. Of nou ja; een tweet met een screenshot van dat Bluesky-bericht zonder een link naar de column was de steen des aanstoots. Nee, eigenlijk dat niet eens; het ging om een op X gedeeld screenshot van dat Bluesky-bericht waarbij een belangrijk deel van de tekst was weggeknipt.

„Woensdag is het drie jaar geleden dat Palestijnse verzetsstrijders proportioneel geweld gebruikten tegen Israël”, was er zo te lezen. De kop van de column was niet te zien: „Als je de redenering van Rutte en Yesilgöz volgt, was 7 oktober proportioneel”. Los van de context lijkt Ouariachi de aanslag te vergoelijken, met context is het duidelijk dat Ouariachi dat niet doet.

Het waren niet de minste accounts die Ouariachi zo voor de bus gooiden. Geert Wilders bijvoorbeeld, met 1,5 miljoen volgers. En de pro-Israëlische lobbyclub CIDI met twintigduizend volgers. Ze hadden ook kritiek kunnen hebben op de column zonder Ouariachi’s woorden te verdraaien. Je kon zijn timing smakeloos noemen of beargumenteren dat zijn vergelijking mank gaat, maar daar kozen ze bewust niet voor. Ze wisten dat zijn woorden, ontdaan van context, veel meer woede opleveren. Zoveel woede dat de hoofdredactie van Trouw zich genoodzaakt voelde in een artikel uit te leggen wat Ouariachi bedoelde.

Dat is de omgekeerde wereld. Niet Trouw, maar Wilders en het CIDI zouden zich moeten verantwoorden. Journalisten zouden hun massaal om een reactie moeten vragen: „Waarom croppen jullie dat bericht zo dat hij 7 oktober lijkt goed te keuren?” En als ze geen antwoord geven, schrijf je dat gewoon op: „CIDI weigert in te gaan op vragen over zelf gefabriceerd nepnieuws over Trouw-columnist”. Het zou de rel van de week moeten zijn. Dat dit soort invloedrijke krachten het lef hebben om dit te flikken. Daar stappen we veel te makkelijk overheen. „Tsja, dat doen ze toch altijd?”, hoor je dan. Dat klopt, en dat moet stoppen.

Het is goed om te bedenken waarom iemand zo te werk gaat. Blijkbaar durf je het dan niet aan om de volledige tekst aan je volgers te tonen, omdat je weet dat ze daar niet van onder de indruk zullen zijn. Je weet dat de waarheid niet hard genoeg is en past daarom zo’n kunstgreep toe. Maar je strijdt dan niet meer tegen de column zelf maar tegen wat jij ervan hebt gemaakt. De enige reden om zoiets te doen, is om zelf relevant te blijven. Maak de vijand groter en gevaarlijker, dan lijkt jouw strijd belangrijker. 

Dat is zeker niet alleen een rechts trekje. Ook op het overwegend linkse Bluesky zie ik elke dag weer stukjes van screenshots langskomen die niet het hele verhaal vertellen, maar waar je wel boos van wordt. Zolang de verdraaide woorden maar afkomstig zijn van iemand die we toch al niet mochten, zijn we al snel bereid ze te veroordelen. Dat overkomt iedereen op sociale media weleens, maar helaas blijven te veel mensen zelfs nadat ze zijn gewezen op de volledige context bij hun oorspronkelijke standpunt. 

Als we dat niet de screenshotters maar de schrijvers kwalijk blijven nemen, zal langzaam alle gelaagdheid uit teksten verdwijnen. Geen overdrijvingen, geen metaforen en geen ironie. Columns als persberichten, alles zal klinken als de woorden van een voetballer met te veel mediatraining. Voorspelbaar, risicoloos en vooral heel erg saai.