Zodra Trump deals sluit met Poetin worden de Oekraïense strijdkrachten ernstig gehinderd bij de verdediging van hun land

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft de Amerikaanse president Donald Trump woensdag opgeroepen zware sancties in te stellen tegen Rusland, na nieuwe, zware luchtaanvallen die volgens hem bewust waren gericht op de Oekraïense energievoorziening. Mede doordat een van de belangrijkste energiecentrales van Kyiv werd geraakt kwamen meer dan zeshonderdduizend inwoners zonder stroom te zitten, en Zelensky sloot grootschaliger stroomuitval niet uit. In Kyiv vielen zeker vier doden.

Volgens Zelensky vuurde Moskou dinsdagavond en woensdagochtend 39 ballistische raketten en 120 aanvalsdrones af op Oekraïne, vooral op Kyiv en Charkiv, de twee grootste steden. De Oekraïense president noemde dit een „gerichte Russische ballistische aanval op precies de energiesector waarvoor de Amerikaanse president een staakt-het-vuren had afgekondigd”. Zelensky stelt dat „we zo’n openlijke minachting van Rusland jegens Amerika nog niet eerder hebben gezien”.

Wat Kyiv extra zorgen baart is dat de Oekraïense strijdkrachten juist op dit moment ernstige beperkingen ondervinden bij de verdediging van het land. De afgelopen twee nachten is de bevolking niet vooraf gewaarschuwd voor de Russische raketaanvallen. In beide nachten ging het luchtalarm pas af nadat de eerste raketten waren ingeslagen. Normaliter wordt Oekraïne door zijn westerse bondgenoten gewaarschuwd zodra in Rusland raketten worden gelanceerd, ook al is dat door de korte afstanden vaak maar kort van tevoren.

Waarom Oekraïne niet wordt gewaarschuwd, is niet duidelijk. Ballistische raketten worden volgens de Duitse rakettenexpert Fabian Hoffmann gedetecteerd door een netwerk van geavanceerde spionagesatellieten, maar onfeilbaar is het systeem niet.

Militaire missies verstoord

Daarnaast meldt de Oekraïense krijgsmacht dat Starlink, het satellietcommunicatienetwerk van Elon Musks SpaceX, sinds enkele dagen wordt beperkt, waardoor hun drones niet meer snel kunnen vliegen. Kyiv werd niet van tevoren gewaarschuwd voor de beperkingen. Een adviseur van president Zelensky, Serhi Beskrestnov, zei woensdag niet te geloven dat dit per ongeluk gebeurt. „Het is duidelijk dat deze actie geen toeval kan zijn en samenhangt met de huidige politieke situatie.” Serhi Sternenko, adviseur van oud-minister van Defensie Mychajlo Fedorov, stelt dat SpaceX „deze maatregelen waarschijnlijk heeft genomen op verzoek van de regering-Trump”.

Het Starlinknetwerk is cruciaal voor de communicatie van de Oekraïense strijdkrachten aan het front, maar ook voor de grootschalige drone-operaties achter de linies die Oekraïne dit jaar een tijdelijke voorsprong gaven in de oorlog.

In Oekraïne wordt volop gespeculeerd over het tijdstip waarop die beperkingen begonnen. Ze vallen samen met een recente reeks initiatieven van president Trump die allemaal in het voordeel van Moskou lijken.

De massale Russische aanvallen op het Oekraïense energienetwerk begonnen letterlijk enkele uren nadat Trump zondag had aangekondigd dat Moskou en Kyiv een ‘energie-staakt-het-vuren’ hadden bereikt. Zelensky zei niets van een staakt-het-vuren af te weten, maar bood wel aan zich eraan te houden als Moskou hetzelfde zou doen.

Trumps dieseldeal met Poetin

De afkondiging van dat ‘bestand’ volgde kort op een ‘deal’ van Trump met president Poetin over de Amerikaanse import van grote hoeveelheden Russische diesel, in weerwil van het importverbod voor Russische brandstof dat de VS in 2022 afkondigden vanwege de grootschalige invasie in Oekraïne. Met de import zou Trump de prijzen aan de pomp in de VS willen verlagen met het oog op de midterm-verkiezingen op 3 november. Daarbij dreigen de Republikeinen hun meerderheid in het Congres te verliezen, mede vanwege de onvrede over de hoge brandstofprijzen.

Om dezelfde reden dreigde de regering-Trump afgelopen zondag al te stoppen met de verkoop van geavanceerde wapens en het verstrekken van militaire inlichtingen aan Oekraïne, als Kyiv niet zou stoppen met aanvallen op de Russische oliesector. Amerikaanse inlichtingen spelen een belangrijke rol bij de Oekraïense raket- en droneaanvallen op olieraffinaderijen, waarmee Oekraïne hoopt zand te strooien in de oorlogseconomie van het Kremlin. In grote delen van Rusland heersen brandstoftekorten.

Ook in Europa en verschillende Amerikaanse kringen bestaat ongeloof over de schijnbaar selectieve manier waarop Trump Oekraïne en Rusland – aantoonbaar de agressor in deze oorlog – bejegent. De afgelopen maanden heeft Trump zich geen enkele keer uitgesproken tegen de steeds hevigere Russische aanvallen op civiele doelen in Oekraïne, waarbij honderden doden zijn gevallen.

Senatoren eisen einde dieselimport

Daarnaast wekt het spekken van de kas van het Kremlin veel wrevel, ook in de VS. Daar riepen twaalf leden van de Senaat, onder wie zes Republikeinen, Trump dinsdag op de Russisch-Amerikaanse ‘dieseldeal’ in te trekken. „Deze deal is een geschenk aan onze tegenstander en een verraad aan onze bondgenoten; hij moet worden ingetrokken”, schreven de senatoren. Dinsdag riep ook de Nederlandse premier Rob Jetten (D66) de VS op „dit idee weer in de prullenbak te gooien”.

Trump richtte afgelopen weekeinde zijn pijlen opnieuw vol op Zelensky. „Zelensky had deze oorlog vele malen kunnen beëindigen, vele malen. En hij kiest ervoor het niet te doen”, zei Trump zaterdag. Ook vond hij het tijd worden dat er een nieuwe president komt. Oekraïne kan volgens de grondwet echter geen verkiezingen houden onder een staat van beleg. Zelensky zei afgelopen zondag dat Oekraïne verkiezingen zal houden als Rusland instemt met een bestand van zestig dagen.

Zelensky toont zich al sinds maart vorig jaar bereid onvoorwaardelijk te onderhandelen met Poetin over een staakt-het-vuren. Vanuit Moskou is daar nooit op gereageerd – afgezien van een eisenpakket dat feitelijk het einde van Oekraïne als soevereine staat zou betekenen. Zo eist het Kremlin een sterk verkleinde Oekraïense krijgsmacht, en het afstaan van Oekraïense gebieden die Rusland de afgelopen twaalf jaar niet wist te veroveren. Integendeel: Oekraïne heroverde dit jaar enkele honderden vierkante kilometers terrein.

Donderdag begint in Brussel een EU-top waarin onder meer over Oekraïne gesproken wordt. President Zelensky is daarbij aanwezig.

Lees ook

Trump doet liever zaken met Poetin en dwingt beide partijen tot een ‘energie-staakt-het-vuren’

Kies NRC als voorkeursbron