Oud-burgemeester Koen Schuiling in hoger beroep opnieuw veroordeeld voor masturberen in het openbaar

Voormalig burgemeester van Groningen Koen Schuiling (67) is woensdagmiddag door het hof in Zwolle ook in hoger beroep veroordeeld voor ‘schennis van de eerbaarheid’ in maart 2024.

De uitkomst is „heel teleurstellend”, zegt advocaat Peter Koops in een eerste reactie tegen NRC. Zijn collega Sven Brinkhoff zegt dat in deze zaak „een nieuwe bodem is bereikt”. Schuiling zelf was niet bereikbaar voor een reactie.

De inhoudelijke behandeling van het hoger beroep, twee weken geleden, draaide om de vraag: was er bij zijn veroordeling door de politierechter voldoende wettig en overtuigend bewijs om Schuiling te veroordelen voor masturberen achter het stuur van zijn auto, rijdend op de ringweg van Groningen?

Tijdens de zitting kwam die juridische vraag in essentie neer op een heel praktische vraag: is de verklaring van de enige getuige, de vrachtwagenchauffeur die de melding deed, geloofwaardig – en is dat voldoende voor een veroordeling?

Lees ook

OM ziet genoeg bewijs voor schennispleging door oud-burgemeester Schuiling en eist opnieuw een geldboete

Ja, stelt het hof woensdagmiddag. De verklaringen van de enige getuige zijn „gedetailleerd, concreet en consistent”. Bovendien had de getuige geen belang en was hij onwetend van het feit dat het om de burgemeester van Groningen ging. Daarnaast ziet het hof de verklaringen van de vrachtwagenchauffeur voldoende ondersteund door de verklaringen van Schuiling zelf, ook al waren die ontkennend. De oud-burgemeester bevestigde tegenover de politie dat hij op het bewuste moment in zijn auto op de ringweg van Groningen reed, met zijn broek geopend. De medische verklaring die Schuiling daarvoor gaf, schoof het hof terzijde als „niet overtuigend en niet aannemelijk”.

De chauffeur van de melkwagen zegt dat Schuiling op de snelweg met zijn hand in zijn open broek zat te masturberen, met de binnenverlichting aan. Schuiling stelt dat er sprake is van een misverstand. Hij zat inderdaad met een geopende broek achter het stuur om zo met zijn rechterhand pijnscheuten in zijn onderbuik weg te kunnen masseren, zegt hij. Het licht was volgens hem kortstondig aan om te controleren of hij bloed had opgehoest. In dat geval zou hij, na een open hartoperatie in 2019, direct naar het ziekenhuis hebben moeten rijden, aldus Schuiling.

Al bij zijn verklaring bij de politie zei Schuiling dat hij impotent is en niet kán masturberen. Hij onderbouwde zijn verhaal met zijn medisch dossier, maar dat werd door de politierechter genegeerd. Het hof noemde dat dossier „gedateerd en vrij algemeen”. Over Schuilings impotentie zei het niets. Het hof oordeelde conform de strafeis van het OM: 250 euro boete.

Geloofwaardigheid getuige

Het hof stond uitgebreid stil bij de geloofwaardigheid van de verklaringen van de getuige, net als twee weken geleden tijdens de inhoudelijke behandeling. Het ging, net als de rechtbank, nauwelijks in op de geloofwaardigheid van het verhaal van Schuiling zelf – niet alleen zijn impotentie, ook andere medische klachten, zoals pijnklachten na een blindedarmoperatie en prostaatproblemen kwamen niet aan bod.

Wel aan bod kwam een audio-opname die de getuige maakte nadat hij Schuiling klem had gereden op een afrit van de snelweg en hem aansprak op zijn „blote buik”. De chauffeur hield die korte geluidsopname meer dan een jaar geheim, en gaf die pas aan de politie tijdens het hoger beroep. Dat die opname exact de eerder door Schuiling afgelegde verklaring bevestigde, schoof het hof terzijde.

Het gebruikte de opname juist als het wettig vereiste aanvullend bewijsmiddel, dat nodig is omdat een verdachte niet op basis van slechts één getuige kan worden veroordeeld.

Strafdossier

De uitspraak van het hof woensdagmiddag in Zwolle is het sluitstuk van een uitzonderlijk proces. Een half jaar na de veroordeling van Schuiling door de politierechter, in maart 2025, onthulde NRC in een reconstructie dat in het strafdossier belangrijke informatie ontbrak. Daarnaast speelden vooroordelen en aannames over vermeend seksueel gedrag van de homoseksuele burgemeester een belangrijke rol in de aanloop naar de veroordeling.

Zo liet de hoofdcommissaris van politie in Noord-Nederland eind 2023 een geheim rapport opmaken over Schuiling. Dat deed hij omdat hij vermoedde dat al maanden vóór de vermeende masturbatiemelding de burgemeester ’s avonds laat op een parkeerplaats „seksueel iets van bevrediging” had gezocht.

De toenmalig hoofdofficier van justitie in Groningen schreef, nog voordat Schuiling zich bij de rechter kon verdedigen, een brief aan de commissaris van de koning. Daarin stelde de jurist dat de burgemeester zich bevond „in het schemergebied van de schuld van dit ernstige feit” en daarom mogelijk „chantabel” was.

De minister van Binnenlandse Zaken in die tijd erkende in NRC dat ze, zonder het strafdossier te kennen, op basis van de verhalen die ze over Schuiling had gehoord de conclusie had getrokken: „Er is meer.” Daarop zette ze Schuiling voor het blok, waarna de burgemeester zijn functie neerlegde – nog voor het strafproces begon.

De drie hoofdrolspelers lazen de reconstructie voorafgaand aan de publicatie integraal en autoriseerden de inhoud.

Twee weken de tijd

Dat voorafgaand aan het strafproces niemand van politie en justitie de moeite heeft genomen om zijn verhaal serieus te nemen, is wat Schuiling al die tijd het meest had geraakt. „Waar is de mens gebleven in deze zaak?”, zei hij bij de inhoudelijke behandeling van de zaak, twee weken geleden.

De oud-burgemeester heeft na deze veroordeling twee weken de tijd om in cassatie te gaan bij de Hoge Raad. ,,Daar biedt deze uitspraak genoeg aanknopingspunten voor”, zei advocaat Brinkhoff. Het besluit hierover is nog niet genomen.

Lees ook

De onwaarschijnlijke val van een burgemeester

Kies NRC als voorkeursbron