Als Le Pen president van Frankrijk wordt, moet Europa zich schrap zetten

De Europese veiligheid wordt altijd direct in verband gebracht met de oorlog in Oekraïne. En terecht. Een Russische overwinning zou die veiligheid verder onder druk kunnen zetten en Vladimir Poetin kunnen doen besluiten zijn agressie uit te breiden naar andere buurlanden, waaronder NAVO-lidstaten. Vandaar de alom erkende noodzaak Oekraïne met man en macht te blijven steunen. 

Een totaal andere, maar voor de veiligheid en de samenhang van Europa eveneens grote dreiging komt van binnenuit. En dat is de mogelijke uitkomst van de presidentsverkiezingen volgend jaar in Frankrijk. De kandidaat van extreemrechts, Rassemblement National-leider Marine Le Pen, staat ruimschoots bovenaan in de peilingen voor de eerste ronde op 18 april. Le Pen geniet de sympathie van Donald Trump. En Poetin, bij wie ze nog op bezoek ging als presidentskandidaat voor de verkiezingen in 2017, zal haar eventuele verkiezing tot president ook goed uitkomen.

Le Pen verwelkomde de uitnodiging van Trump aan Poetin om in december de G20-top in Miami bij te wonen. En indien verkozen, wil ze alle financiële steun aan Oekraïne stopzetten.

Een overwinning van Le Pen zou slecht nieuws zijn voor de Europese Unie, de NAVO en Oekraïne. En de Fransen moeten, als het zover komt, zelf maar oordelen over hun eigen keuze.

Het is al lastig genoeg als een kleiner Europees land zich tegendraads opstelt binnen de EU en een pro-Russische koers vaart, zoals Hongarije dit tot voor kort deed onder Orbán. Maar als één van de belangrijkste landen in Europa die richting inslaat – een cruciale speler op defensiegebied en de enige kernmacht binnen de EU – dan zet dat de hele samenwerking binnen de EU op losse schroeven. Om maar niet te reppen van de noodzaak voor een goed werkende as-Frankrijk-Duitsland.

Lot van Frankrijk bezegeld

En dat alles net op een moment waarop de EU, of in elk geval een groep van landen in Europa, er alles aan moet doen om tot een gemeenschappelijke defensie-aanpak te komen, al dan niet als onderdeel van de NAVO. Ook daarover laat Trump geen misverstand bestaan. 

Maar zal Le Pen volgend jaar winnen? In de peilingen staat ze op circa 35 procent van de stemmen in de eerste ronde, waarmee ze ver voor ligt op alle andere kandidaten. Dat Le Pen het zal schoppen tot de beslissende tweede ronde begin mei, nodig wanneer geen van de kandidaten in de eerste ronde een absolute meerderheid haalt, is nagenoeg zeker.

Aan de andere kant van het politieke spectrum bevindt zich Jean-Luc Mélenchon, van La France Insoumise, de man van de volksprotesten van de ‘gele hesjes’ in de periode 2018-2020. Hij is ook bepaald geen pleitbezorger voor de EU en de NAVO. Mélenchon staat voorlopig op de tweede plek in de peilingen.

Het zou kunnen dat in de eerste ronde van de verkiezingen het lot van Frankrijk grotendeels wordt bezegeld. Als Le Pen en Mélenchon overblijven, staat de verkiezing van Le Pen nagenoeg vast. Veel kiezers uit het midden en op rechts zullen het niet over hun hart kunnen verkrijgen om op Mélenchon te stemmen.

Dat het scenario van een confrontatie tussen Le Pen en Mélenchon niet denkbeeldig is, blijkt wel uit de houding van de politieke partijen die zich tussen uiterst links en rechts bevinden. Allemaal zijn ze vastberaden met een eigen kandidaat de eerste ronde van de presidentsverkiezingen in te gaan. En daarnaast zijn er nog de nodige ongebonden kandidaten. De Parti Socialiste heeft vol overtuiging  afgelopen weekend Raphaël Glucksmann als zijn kandidaat aangewezen, maar ook oud-president François Hollande, nota bene van dezelfde partij, houdt zijn opties nog open. 

De electorale ‘verwatering’ van het midden is nagenoeg onafwendbaar, met als resultaat dat de kandidaten elkaar straks onderling in de eerste ronde onherroepelijk verzwakken. En zij zijn er, ook in het midden, zo van overtuigd dat ze een kans maken, dat het niet in ze op zal komen samen te werken om een tweede ronde tussen Le Pen en Mélenchon te voorkomen. Van die bereidheid is in ieder geval tot op heden nog niets gebleken. Daarom zou Mélenchon wel eens als lachende derde – of tweede in dit geval – uit de eerste ronde kunnen komen.

En ook al komt er desondanks toch een andere naam uit de eerste ronde als tegenstander van Le Pen in de tweede ronde, dan nog zal het haar of hem veel moeite kosten Le Pen van het presidentschap af te houden.

Een voordeel bij een nadeel: Poetin zal zich waarschijnlijk realiseren dat in de aanloop naar de Franse verkiezingen iedere vorm van agressie richting Europa, hybride of anderszins, de kansen van Le Pen niet ten goede komt. Maar na haar eventuele verkiezing zal hij een verzwakt Europa aantreffen. 

Natuurlijk bepalen de Fransen hun eigen keuze. Europese leiders kunnen echter wel duidelijk maken dat zij hopen op een uitslag die de richtinggevende rol van Frankrijk in zowel de Europese Unie als in de NAVO bestendigt. In het belang van Frankrijk zelf, en in het belang van Europa als geheel.